Έντυπη Έκδοση

Τα εγκλήματα ενός «άνθους» στον πόλεμο

Χέρμαν - Φρανκ Μάγερ

Αιματοβαμμένο Εντελβάις

Η 1η Ορεινή Μεραρχία, το 22ο Ορεινό σώμα Στρατού και η εγκληματική δράση τους στην Ελλάδα, 1943-1944

μτφρ.: Γ. Μυλωνόπουλος

ασπρόμαυρη εικονογράφ., 2 δισέλιδοι χάρτες

τόμος Α' , σ. 650, 45 ευρώ

τόμος Β', σ. 396, 45 ευρώ

εκδ. Βιβλιοπωλείον της Εστίας

Ο Χ.Φ. Μάγερ δεν έζησε τον πόλεμο, βίωσε όμως τα δεινά του, όταν ο πατέρας του -γερμανός αξιωματικός που 'χε έρθει στην Ελλάδα- κηρύχτηκε αγνοούμενος. Η έρευνά του, ύστερα από αρκετά χρόνια, για τις ακριβείς συνθήκες θανάτου του στάθηκε αφορμή ν' αλλάξει η ζωή του. Καταπιάστηκε με την εξέταση των εγκλημάτων πολέμου στο χωριό Κομμένο και κατόπιν στα Καλάβρυτα. Νιώθοντας όμως μέσα του τις Ερινύες να μην έχουν ακόμα κοπάσει, αποφάσισε ν' ασχοληθεί ευρύτερα με την ιστορία της 1ης Ορεινής Μεραρχίας, που είχε διακριτικό σήμα το αλπικό Εντελβάις και απ' το καλοκαίρι του '43 ανέλαβε να κρατήσει την Ηπειρο με τη σιδερένια πυγμή της.

Στην προσπάθειά του να φωτίσει τη δράση της έψαξε σε αρχεία και βιβλιοθήκες, μελέτησε μεγάλο αριθμό ντοκουμέντων και πήρε συνεντεύξεις από δεκάδες μάρτυρες των γεγονότων. Τα κυριότερα θέματα που καλύπτονται: η διασφάλιση της γερμανικής κυριαρχίας στη Δυτική Ελλάδα, οι συγκρούσεις με τον ΕΛΑΣ και τον ΕΔΕΣ και η διενέργεια αντιποίνων σε αμάχους για τις κατά τόπους ανταρτικές επιθέσεις, η ιταλική συνθηκολόγηση και ο αφοπλισμός, η κατάληψη Κεφαλονιάς και Κέρκυρας και η αδίστακτη εξόντωση των ιταλών αξιωματικών και στρατιωτών, οι συνεννοήσεις με τον Ζέρβα και οι κοινές επιχειρήσεις ΕΔΕΣ και κατοχικών δυνάμεων κατά του ΕΛΑΣ, η συνεργασία με τα «Τάγματα Ασφαλείας», ο εκτοπισμός των Εβραίων απ' τα Γιάννενα και την Κέρκυρα, κ.ά.π. Δεν διστάζει μάλιστα, όσες υποθέσεις εξετάζει, να τις παρακολουθήσει μέχρι πολύ αργότερα, στα μεταπολεμικά χρόνια, ώστε να πιστοποιήσει, για καθεμιά, ποια ήταν η αντιμετώπισή της από πλευράς Δικαιοσύνης, τόσο στη Γερμανία όσο και στις χώρες των θυμάτων. Οπως επίσης και των κυριότερων προσώπων την κατοπινή ζωή ιχνηλατεί, καταδεικνύοντας πως, παρ' όλα τα εγκλήματά τους, πολλοί συνέχισαν να παίζουν σημαίνοντα ρόλο στη γερμανική κοινωνία με υψηλές δημόσιες θέσεις, ενίοτε και μ' ένδοξη σταδιοδρομία σε διεθνείς οργανισμούς...

Χαρακτηριστικό του διτόμου: η αντικειμενικότητα, η τεκμηρίωση κάθε αναφοράς με πολλαπλές ιδιωτικές μαρτυρίες και ανακριτικές ή δικαστικές καταθέσεις, με διασταύρωση στοιχείων, των οποίων η αξιοπιστία ελέγχεται άμεσα από τις εκατοντάδες υποσημειωματικές παραπομπές, με πλήρη παράθεση ονομάτων, τόπων, ημερομηνιών, μέχρις εσχάτης λεπτομερείας. Κυνηγάει την αλήθεια, διυλίζοντας διαρκώς κάθε απόπειρα εκ των υστέρων συγκάλυψης των πρωταιτίων, μα και τις επίσημες, πολλές φορές, «γραμμές» κυβερνήσεων, που μαγείρεψαν μεταπολεμικά τους αριθμούς, ακόμα και των δικών τους θυμάτων, ενόψει των αναπροσανατολισμένων, κατά περίπτωσιν, «εθνικών συμφερόντων» τους.

Στην Ελλάδα, οι μαχητές με το εντελβάις στο σκούφο φανήκαν αμείλικτοι. Εχοντας ν' αντιμετωπίσουν σαμποτάζ αντιστασιακών ομάδων, ανατινάξεις γεφυριών και δρόμων, αιφνιδιασμούς εφοδιοπομπών, καταστροφές επικοινωνιών, χρησιμοποιούν μεθόδους πάταξης ανελέητες: Για κάθε Γερμανό νεκρό εκτελούν 50 Ελληνες. Για κάθε επίθεση καίνε όλα τα γύρω χωριά και παίρνουν τους κατοίκους ομήρους! Εξετάζουν μάλιστα ως ενδεχόμενο τη σύλληψη και τον εκτοπισμό ολόκληρου του αντρικού πληθυσμού της Ηπείρου από 16-60 ετών!.. Δεν πρωτοτυπούν: η σκληρή εμπειρία στα προηγούμενα μέτωπα, στη Ρωσία, στα βόρεια Βαλκάνια, τους έχει διδάξει τη μηχανιστική επιβολή εκδίκησης στο υπερπολλαπλάσιο. Στις εκκαθαρίσεις δολοφονούν αδίστακτα γυναίκες, γέροντες, παιδιά... Φεύγοντας αφήνουν πίσω τους 300 κατεστραμμένα χωριά, 2.000 αμάχους εκτελεσμένους.

Από την άλλη, η Ιστορία της 1ης Ορεινής Μεραρχίας Εντελβάις, προ της έλευσής της στην Ελλάδα, καθώς την αφηγείται ο Μάγερ, συνιστά μιαν αληθινή Ιλιάδα μαχητικότητας, ακατάβλητου σθένους και τυφλής προσήλωσης στο στρατιωτικό τους καθήκον, υπό τις πιο αντίξοες συνθήκες του Ανατολικού μετώπου, όπου παρά την ασύγκριτη υπεροπλία των αντιπάλων και τον πολικό χειμώνα, με μόνο εφόδιο το αλύγιστο πείσμα και τη σκληρή εκπαίδευση, άγγιξαν τις βουνοκορφές του Καυκάσου! Κι αν η προέλαση τους κόστισε απίστευτες απώλειες, η απαγκίστρωση υπήρξε άλλη μια τερατώδης μάχη επιβίωσης! Με τον εχθρό στην πλάτη διαρκώς, δίχως περίθαλψη, φαγητό, καύσιμα, πολεμοφόδια και αεροπορική κάλυψη, αναγκάζονται να διανύσουν εκατοντάδες χιλιόμετρα μες στη λάσπη, μετρώντας συνολικά στα δύο χρόνια επιχειρήσεων (1941-3), απ' την αρχική δύναμη των 19.000 αντρών, 5.000 νεκρούς και αγνοούμενους και 14.000 τραυματίες!

Ερχονται λοιπόν εξαντλημένοι, καχύποπτοι, αγριεμένοι, πεισματωμένοι, ανάλγητοι... Κι αν η Ελλάδα αποδεικνύεται πως δεν ήταν διόλου τόπος διακοπών, η αποχώρησή τους, τον Οκτώβριο του 1944, θα 'ναι μια ακόμη σκληρότερη Οδύσσεια! Η συμμαχική τους Ρουμανία καταρρέει, η Βουλγαρία συνθηκολογεί. Ο Κόκκινος Στρατός σαρώνει σε λίγες μόνο μέρες 250.000 στρατό της Βέρμαχτ, και ο γυρισμός μέσα από τα ξεσηκωμένα Βαλκάνια μετατρέπεται σε Κόλαση. Ο εχθρικός κλοιός στενεύει, οι σιδηροδρομικές γραμμές κόβονται και κάθε μονάδα χωριστά αναγκάζεται ν' ανοίξει δρόμο μέσα από τα βουνά, με το όπλο στο χέρι, πολεμώντας σώμα με σώμα τους ανασυγκροτημένους παρτιζάνους του Τίτο. Από τους 20.000 της 1ης Ορεινής Μεραρχίας που άφησαν τη χώρα, μόλις 12.000 ξαναβλέπουν την πατρίδα τους...

Οι ίδιοι πολεμιστές που θ' άξιζαν αναμφισβήτητα εύσημα για τη λυσσαλέα μαχητικότητα και την πειθαρχία τους, είναι οι άνθρωποι που έβαψαν τα χέρια τους στο αίμα αθώων αμάχων, καταπατώντας οποιονδήποτε κώδικα «έντιμου πολέμου», όχι μόνον εδώ, μα και στην Ουκρανία, τη Ρωσία, τη Σερβία - παντού όπου πάτησαν! Αλλά μήπως μόνον αυτοί και όχι οι Αγγλοι στην Ινδία, οι Ιταλοί στην Αιθιοπία, οι Γάλλοι στο Μαρόκο, οι Αμερικανοί στο Βιετνάμ;.. Γιατί ποιος πόλεμος έγινε, άραγε, κατά τη συνθήκη της Γενεύης; Ή δεν ξέρουμε πως ο καταλογισμός γίνεται πάντοτε μονόπλευρα από τους νικητές και δεν χρεώνονται παρά των ε χ θ ρ ώ ν τους μοναχά τα εγκλήματα; Και κλείνει ο «κύκλος του αίματος» ενός πολέμου με τις «ειρήνες»; Και είναι καν οι «ειρήνες» αρμόδιες να διαλευκάνουν όλα όσα γίνηκαν στον πόλεμο, να κατανοήσουν ακόμα και την απλή, απλούστατη πείνα, που μπορεί να μετατρέψει έναν στρατιώτη σ' αιμοβόρο θεριό, ικανό να θερίσει οτιδήποτε μπρος του, αρκεί να διασφαλίσει τον γυρισμό στο δ ι κ ό του σπίτι, στη δ ι κ ή του μάνα; Τα θύματα δεν ξανασηκώνονται, οι πληγές δεν γιατρεύονται, μα κι όσοι επίσημα νομιμοποιήθηκαν κάποτε ως «πολεμιστές», εν ονόματι μιας «πατρίδας», ενός «αγώνα», και σκοτώνουν ελεύθερα εντός της «άνωθεν» δεδομένης προθεσμίας -για όποιαν απ' τις παραπάνω «ιδέες» ή και για την επιβίωσή τους-, δεν «καθαίρονται» εκ των υστέρων μ' οσεσδήποτε δίκες και καταδίκες, κι αυτό το ξέρουν όλοι πλέον δυστυχώς...

Και μολαταύτα ο συγγραφέας επιμένει να βρει τον μίτο... Διεισδύει σ' αναρίθμητες υποθέσεις των εισαγγελικών αρχών της Γερμανίας από τις περίφημες δίκες της Νυρεμβέργης ίσαμε την τελευταία καταγγελία θυμάτων σ' ένα επαρχιακό δικαστήριο. Και τι ανακαλύπτει; Πως ό λ ε ς απορρίφθηκαν! Αλλες γιατί τα εγκλήματα έχουν παραγραφεί, άλλες γιατί δεν μπορούν να εντοπιστούν οι ένοχοι ή γιατί οι κατηγορίες εύκολα εύκολα φορτώνονται απ' τους αυτουργούς στους ήδη νεκρούς συναδέλφους τους. (Αχ, αυτοί οι νεκροί είναι πάντα οι πιο «ένοχοι» απ' όλους, οι πιο ε ξ α σ φ α λ ι σ μ έ ν α έ ν ο χ ο ι!) Και τις περισσότερες φορές: ελλείψει «ακριβών στοιχείων»! Α, όλα κι όλα! Η υποκριτική Δικαιοσύνη της Ειρήνης απαιτεί απόλυτη σαφήνεια: ποιος, πότε, από ποια μονάδα, με ποιόν επικεφαλής που διέταξε... Οταν όμως σου έκαιγαν το σπίτι ή σου εκτελούσαν τη μάνα, γύρευες τάχα τ' όνομα ή τον λόχο τους; Ρωτούσες ποιος έδωσε εντολή; Τι να διακρίνουν τα έρμα τα θύματα στ' αποκαΐδια μέσα των σπιτιών και τα κροταλίσματα των ριπών; Θυμούνται δυσπρόφερτα γερμανικά ονόματα παραφθαρμένα, όπως κάποιον «Σλάφεν» (:«ύπνος» στα Γερμανικά!) ή έναν ...φον Κλέφτεν!.. Και τι άλλο από «κλέφτεν» να συγκρατήσουν οι κακόμοιροι απ' τους άρπαγες που τους στέρησαν και τόπο και βιός και ζωή... Ετσι, οι κατηγορίες εναντίον ανεύρετων και ψευτοαπολογούμενων, ταμπουρωμένων διαρκώς πίσω από νομικά τερτίπια, δραστών καταλήγουν η μία πίσω απ' την άλλη σε σκονισμένα αρχεία, ενώ στην ανατολική δα Γερμανία ούτε έβρισκε κανείς κανέναν... Η θλιβερή αδυναμία δικαίωσης προκύπτει ανάγλυφα μέσα από κάθε σελίδα! Και το ίδιο ισχύει για τις περίφημες αποζημιώσεις, που με τις κωλυσιεργίες των γερμανικών κυβερνήσεων και την ανοχή των Συμμάχων μας δεν καταβλήθηκε ούτε πολοστημόριό τους...

Η αιώνια μοίρα: ο φτωχός και με τους νικητές να βρεθεί, πάλι χαμένος θα 'ναι!..

Αλλά ο Μάγερ ούτε εκεί σταματάει! Στο τελευταίο κεφάλαιό του, σαφώς αγανακτισμένος, ανερευνά την επανασύσταση της μονάδας Ορεινών καταδρομών στη μεταπολεμική Γερμανία με ίδιο όνομα, ίδια διακριτικά και με πολλούς απ' τους παλιούς αξιωματικούς στη διοίκησή της, κι αναφέρεται μ' έκδηλο αποτροπιασμό στη δράση του Συνδέσμου Απομάχων και των πολυπληθών παραρτημάτων του, στα περιοδικά που εκδίδουν και στις εκδηλώσεις μνήμης και τιμής που οργανώνονται για το «ξεχωριστό» αυτό σώμα, όπου επίσημα κυβερνητικά μέλη μιλούν για «εξαίρετο ήθος», «ιπποτισμό», «άσπιλη ιστορία», «στρατιωτικές αξίες που μεταλαμπαδεύονται στους νεότερους» κ.λπ., δίχως ποτέ να μνημονεύουν τ' ατιμώρητα εγκλήματα πολέμου, τις εκτελέσεις αμάχων, τους εκτοπισμούς αθώων, τις καταστροφές περιουσιών...

Για μιαν ακόμα φορά επιμένει δονκιχωτικά απαιτώντας μια ...μνησιδικία.

Μάταιη επιμονή, αφού η ειρήνη έχει τους δικούς της δρόμους. Πατάει επί πτωμάτων πιο πολύ απ' ό,τι ο πόλεμος! Αδιαφορεί για το αδικοχυμένο αίμα όσο εκείνος, και με όσο κυνισμό ξάπλωνε εκείνος τα κορμιά, χτίζει ετούτη πάνω τους τη «νέα ζωή» - και δεν υπάρχει δύναμη ικανή να τη σταματήσει... Η «ζωντανή» πραγματικότητα αποδεικνύεται πάντοτε ισχυρότερη κι επιλήσμων...

Παρά τις όποιες ενστάσεις για τον σκοπό της συγγραφής και την οπτική γωνία του, «άκαπνου» πάντως, συγγραφέα, το έργο συνιστά πολύτιμη κιβωτό πληροφοριών για την Κατοχή και τ' ανοσιουργήματα που διαπράχτηκαν στα χρόνια εκείνα από τους κατακτητές, για τους συνεργάτες και τους δωσίλογους (απ' τους οποίους πολλοί εντάχτηκαν κατόπιν μετά βαΐων και κλάδων στο μεταπολεμικό ελληνικό κράτος, ενώ οι φάκελοί τους αναίσχυντα «χάθηκαν» απ' όλα τ' «Αρχεία Στρατιωτικής Ιστορίας»!), αλλά και για την αληθινή ή θρυλούμενη Αντίσταση - και η έρευνα, εν προκειμένω, από έναν ξένο, κατά τεκμήριον αμερόληπτο κριτή, με πρόσβαση σε δυσπρόσιτες εκτός Ελλάδος πηγές, είναι ανεκτίμητη. Επιπλέον, η μετάφραση, πολύ προσεγμένη και η συνοδευτική εικονογράφηση, κατατοπιστικότατη.

Θ' άξιζε να προστεθεί, σαν προμετωπίδα, η καίρια ψυχογραφική παρατήρηση, γραμμένη ήδη το '42, στο εφιαλτικό εκείνο «Καπούτ» του Μαλαπάρτε: «Οι Γερμανοί δεν φοβούνται τον θάνατο. Φοβούνται οτιδήποτε είναι ζωντανό και διαφορετικό απ' αυτούς. Φοβούνται πάνω απ' όλα τους ανοργάνωτους, τους αδύναμους, τους άοπλους, τους ανυπεράσπιστους, τα γυναικόπαιδα. Φοβούνται τους γέροντες. Σκοτώνουν και καταστρέφουν κατά βάσιν από φόβο!..».

Λόγια που έμελλε να φανούν αληθινά - μα η Ελλάδα δεν είχε «ιπποτικά» ν' αντιτάξει τακτικά στρατεύματα! Α τ α χ τ ε ς κ α ρ- δ ι έ ς μονάχα διέθετε - και μοιραίο να πληρώσει τόσο ακριβό το τίμημα...

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Πώς γίνεσαι βασανιστής
Το μετέωρο βήμα της δημοκρατίας
Το παιχνίδι της βιογραφίας της Ασωτης Σώτης
Αλλοτε σφυριά, άλλοτε πούπουλα
Αντικατοπτρισμοί της εγγύτητας και της απόστασης
Ο θάνατος ως συνέχεια και δικαίωση της ζωής
Κράμα αισθημάτων και πολιτικού κυνισμού
Ιδιότυπες γοητείες
Τρεις κόκκινες σημαίες
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Από τις 4:00 στις 6:00
Ο μύθος του Φάουστ έχει και στη μουσική μεγάλη απήχηση
Μια καλή μάγισσα...
Κριτική βιβλίου
Πώς γίνεσαι βασανιστής
Το μετέωρο βήμα της δημοκρατίας
Το παιχνίδι της βιογραφίας της Ασωτης Σώτης
Αλλοτε σφυριά, άλλοτε πούπουλα
Αντικατοπτρισμοί της εγγύτητας και της απόστασης
Ο θάνατος ως συνέχεια και δικαίωση της ζωής
Τα εγκλήματα ενός «άνθους» στον πόλεμο
Κράμα αισθημάτων και πολιτικού κυνισμού
Ιδιότυπες γοητείες
Τρεις κόκκινες σημαίες
Λογοτεχνία
Ο Κέρουακ διαβαίνει μουσηγέτης
Κέρουακ φάντης μπαστούνι
Άλλες ειδήσεις
Τηλεφώνημα από την Ανατολική Ακτή των ΗΠΑ
Η άλλη Αμερική σήμερα