Έντυπη Έκδοση

Οι παρενέργειες μιας στράτευσης στην τέχνη του Πάουντ

Εζρα Πάουντ

Η Αμερική και οι αιτίες του Β' Παγκοσμίου Πολέμου

μτφρ.-σημειώσεις: Ιωάννης Κωτούλας, εκδόσεις Περίπλους, σ. 112, ευρώ 16

Αν και πολλά ποιήματα του Ε. Πάουντ έχουν μεταφραστεί, ορισμένα μάλιστα τα γνωρίζουμε και από δύο ή τρεις μεταφραστές, είναι ωστόσο ελάχιστα τα δοκίμιά του που έχουν παρουσιαστεί στα ελληνικά. Ξεχωρίζω το βιβλίο του «Η Αλφαβήτα της μελέτης», που πρωτοκυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Κέδρος το 1973 και επανακυκλοφορεί στην ωραία μετάφραση της Μ. Λαϊνά. Ενα πρωτότυπο δοκίμιο που εκφράζει πολλά από τα πιστεύω του για την ποίηση και τη λογοτεχνία γενικά. Ο Πάουντ όμως έχει γράψει και κείμενα που δεν αφορούν στενά τους αγγλόφωνους αναγνώστες κι ελπίζω μερικά απ' αυτά (όπως είναι αυτά που περιέχονται στη συλλογή Λογοτεχνικά Δοκίμια με επιμ. Τ.Σ Ελιοτ, έκδοση Φέιμπερ 1954, και ιδιαίτερα οι ενότητες, στο πρώτο μέρος: «Η τέχνη της Ποίησης» και στο δεύτερο: «Η παράδοση») να μην αργήσουμε να τα διαβάσουμε και στη γλώσσα μας.

Το παρόν κείμενο είναι ένα ξάφνιασμα γιατί μας παρουσιάζει έναν Πάουντ όχι ιδιαίτερα προσιτό και ίσως και όχι εύκολα αποδεκτό. Ενα σύντομο κέιμενο, μια εξαγγελία που ο αμερικανός ποιητής έγραψε στα ιταλικά, το 1944, καταθέτοντας τις απόψεις του για την οικονομία ερμηνεύοντάς τη μέσα από τις αρχές που υποστήριξαν οι οικονομολόγοι του φασισμού. Είναι μια συνειδητή προπαγανδιστική προσπάθεια, υπέρ του φασισμού. Το γεγονός αυτό, βέβαια, στη συνέχεια το πλήρωσε ακριβά, όπως άλλωστε συνέβη και με άλλους λογοτέχνες συμπαθούντες τον φασισμό, που μετά την Απελευθέρωση συνελήφθησαν, δικάστηκαν και τιμωρήθηκαν (Λ. Φ. Σελίν, Κν. Χάμσουν κ.λπ.). Και ο Πάουντ υπέστη διώξεις και ψυχολογικούς τραυματισμούς που του στοίχισαν την ψυχική του υγεία.

Εμείς διαβάζουμε τη μετάφραση της αγγλικής απόδοσης του ιταλικού πρωτότυπου, που έγινε από τον Ντρουμόντο, το 1951, κι εντάσσεται μέσα στο γενικό πλαίσιο που είχε ο ποιητής, ότι δηλαδή η Ιστορία διαμορφώνεται αποκλειστικά και μόνον από τα οικονομικά συμφέροντα που καθορίζουν τόσο τον πόλεμο όσο και την ειρήνη.

Ο Πάουντ, μεταφέροντάς μας στην ατμόσφαιρα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, ξεκινά με αναδρομή στις αιτίες των πολέμων γενικά και το πώς αυτοί αντιμετωπίστηκαν από τους αμερικανούς διανοούμενους και πολιτικούς. Παράλληλα μας παρουσιάζει την ιστορία της τοκογλυφίας παρουσιάζοντας διάφορους σταθμούς της ανά την υφήλιο. «Οι πόλεμοι προκαλούνται διαδοχικά εσκεμμένα, από τους μεγάλους τοκογλύφους, ώστε να δημιουργηθούν χρέη, να προκληθεί σπανιότητα αγαθών, ώστε να αποκομίσουν τους τόκους από τα χρέη αυτά, ώστε... να μπορούν να αυξήσουν την τιμή του χρήματος (τουτέστιν, την τιμή των διαφόρων νομισματικών μονάδων, τις οποίες ελέγχουν ή κατέχουν οι ίδιοι αυτοί τοκογλύφοι). Αυτό το επιτυγχάνουν μεταβάλλοντας τις τιμές των διαφόρων νομισματικών μονάδων όταν το θεωρούν συμφέρον, αυξάνοντας και μειώνοντας τις τιμές των διαφόρων αγαθών διατροφής, αδιαφορώντας πλήρως για τις συνέπειες σε ανθρώπινες ζωές, στους συγκεντρωμένους πολιτιστικούς θησαυρούς, στην πολιτιστική κληρονομιά». Δεν ξέρω βεβαίως αν στην παρούσα πολιτική συγκυρία που ζούμε όλοι μας, με την πτώχευση και τα λοιπά ακόλουθά της και την παγκόσμια οικονομική κρίση, η ανάγνωση ενός τέτοιου βιβλίου μάς γεννά ευοίωνες σκέψεις.

Το κείμενο είναι γραμμένο με το χαρακτηριστικό ύφος γραφής του Πάουντ, δηλαδή με τις θαυμαστές εκλάμψεις του και τη χειμαρρώδη, αλλά ελάχιστα οργανωμένη του έκφραση στον τρόπο διάρθρωσης των σκέψεών του. Δεν κρύβει τη στάση του κατά των Εβραίων και των κομμουνιστών, ενώ δεν διστάζει να επιτεθεί ονομαστικά στον Τσόρτσιλ και στον Ρούσβελτ, υποστηρίζοντας μάλιστα ότι «ο πολιτικός βίος [του τελευταίου] πρέπει να προσαχθεί στη δικαιοσύνη» (σ. 68). Επειδή οι απόψεις που εκφράζει εδώ (και ο τρόπος που το κάνει) μας δείχνει ότι είναι εν θερμώ, γεννιέται το ερώτημα κατά πόσον αυτό συμβάλλει στο να κατανοήσουμε και την ποίησή του.

Η μετάφραση ωστόσο του Ιωάννη Κωτούλα είναι σε ζωντανά ελληνικά και συνοδεύεται από διαφωτιστικές σημειώσεις για πρόσωπα και πράγματα της εποχής. Ενα αντίστοιχα εκτενές βιογραφικό σημείωμα για τον Πάουντ θα συνέβαλε ίσως στο να εκτιμήσει σωστά ο αναγνώστης την αξία του συγγραφέα και το απρόσμενο αυτής της οικονομικής θεωρίας του.

Την έκδοση, που αποτελεί το πρώτο βιβλίο της σειράς Ιστορικό Αρχείο του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, προλογίζει ο καθηγητής Αγγλικής Φιλολογίας και επιμελητής έργων του Πάουντ στην Αμερική, Δημ. Τρυφωνόπουλος.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Μαύρο τριαντάφυλλο στο στήθος
Η τέχνη της Ρομιγύ
Μεταξύ ντοκουμέντου και μυθοπλασίας
Από το μέτωπο των κοινωνικών επιστημών
Κάποιος με φώναξε Σεμπάστιαν
Επιρροές, σχεδιασμοί και συγκρούσεις στη Μεσόγειο
Η συμμετοχή του ελαφρού μουσικού θεάτρου
Ρεμπέτες, αγαπητικοί και πόρνες
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Συνέντευξη
Επειδή το βιβλίο χρειάζεται αυξημένη φροντίδα
Κριτική βιβλίου
Μαύρο τριαντάφυλλο στο στήθος
Η τέχνη της Ρομιγύ
Μεταξύ ντοκουμέντου και μυθοπλασίας
Από το μέτωπο των κοινωνικών επιστημών
Κάποιος με φώναξε Σεμπάστιαν
Οι παρενέργειες μιας στράτευσης στην τέχνη του Πάουντ
Επιρροές, σχεδιασμοί και συγκρούσεις στη Μεσόγειο
Η συμμετοχή του ελαφρού μουσικού θεάτρου
Ρεμπέτες, αγαπητικοί και πόρνες
Αφανής αναγνώστης
Ωραία είναι τα βιβλία που σε κάνουν να σκέφτεσαι διαφορετικά
Η τρίτη ανάγνωση
Μια χριστουγεννιάτικη ιστορία
Προδημοσίευση
ΚΑΝΕΙΣ
Από τις 4:00 στις 6:00
Με τις πέτρες κτίζονται τραγούδια
Ο Che Guevara της φολκ
Άλλες ειδήσεις
Μια εποχή αρόδο
Η καλή σου μεριά
Η Μαρίνα Καραγάτση και η υπόσχεση του Παραδείσου
Αυτό που δεν υπάρχει εδώ· πουθενά δεν υπάρχει
Ανθισμένες ρεματιές, αρχοντικά και μουράγια