Έντυπη Έκδοση

Καρλ Γιουνγκ (1875-1961)

Αμφισβητίας του αυτονόητου

Ποιοι είναι οι ψυχικοί παράγοντες που μπορεί να επηρεάζουν την πολιτική μας στάση σε ατομικό ή συλλογικό επίπεδο; Πώς διαμορφώνεται η ταυτότητα ενός δημιουργού; Γιατί ορισμένοι αλλάζουν επαγγελματικό προσανατολισμό, ερωτικούς συντρόφους ή τρόπο ζωής, ενώ κάποιοι άλλοι παραμένουν σταθεροί στις επιλογές της νιότης τους;

Η Αναλυτική Ψυχολογία του Γιουνγκ, τόσο στην πρωτότυπη μορφή της όσο και στις πρόσφατα επεξεργασμένες εκδοχές των επιγόνων της, προσφέρει μια διεισδυτική ανάλυση αυτών των ζητημάτων και διευρύνει, εννοιολογικά και πειραματικά, την οπτική των ψυχολογικών ερευνών, προσθέτοντας μία σημαίνουσα διάσταση στην ανάλυση των ατομικών επιλογών καθώς και στην ερμηνεία των πολιτικών τάσεων διαφορετικών κοινωνικών ομάδων.

Μισό αιώνα μετά το θάνατό του, το 1961, οι απόψεις του Γιουνγκ ξαφνιάζουν με το ρηξικέλευθο χαρακτήρα τους. Ο Γιουνγκ ανέπτυξε ένα ερμηνευτικό μοντέλο όπου την πρωτοκαθεδρία έχει η ανάλυση της σκέψης, της φαντασίας και της δημιουργικότητας των ενηλίκων. Συμπληρώνοντας τη φροϊδική προσέγγιση που εστιάζει στη βρεφική και την παιδική ηλικία, ο Γιουνγκ επικέντρωσε το ενδιαφέρον του στις ψυχικές λειτουργίες του ώριμου νου. Στο έργο του περιλαμβάνονται μελέτες για τις διαδικασίες που οδηγούν στην καλλιτεχνική πρωτοπορία και στην επινόηση πολιτιστικών αγαθών, παρουσιάζοντας μια θεματική η οποία είναι ιδιαίτερα ελκυστική για τον αναγνώστη που αναζητά ουσιαστικές διανοητικές εμπειρίες.

Μία από τις σημαντικότερες συμβολές του στη μελέτη της ανθρώπινης συμπεριφοράς είναι ότι έθεσε υπό αμφισβήτηση όσα εκλαμβάνονται στην κουλτούρα μας ως αυτονόητα ή δεδομένα. Η πρωτοτυπία του έγκειται όχι μόνο στα μεθοδολογικά εργαλεία που ανέπτυξε, αλλά και στη θεματική που διερεύνησε: οι μύθοι, λόγου χάριν, όπως αυτοί διασώζονται σε διαφορετικές λαϊκές δοξασίες, όπως καταγράφονται στα Ομηρικά Επη κι όπως αναπτύχθηκαν στη γραπτή παράδοση των ανατολικών θρησκειών, θα απασχολήσουν τον Γιουνγκ ως μέρος της ευρύτερης μελέτης του για την έλλογη διατύπωση φαινομενικά «πρωτόγονων» βιωμάτων τα οποία νοηματοδοτούν την ενήλικη συμπεριφορά.

Οι θεωρίες του Γιουνγκ για τη λειτουργία και τους στόχους της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας, οι επιστημονικές προτάσεις του για τα στάδια εξέλιξης της προσωπικότητας, οι καινοτόμες απόψεις του για τη διαμόρφωση της πολιτικής ταυτότητας, η ερμηνεία του για την έλξη και την αντιπαλότητα των δύο φύλων, καθώς και οι αναλύσεις του για τη φύση της δημιουργικότητας και της φαντασίας όπως αυτές αντικατοπτρίζονται στο συλλογικό ασυνείδητο, παραμένουν απροσδόκητα επίκαιρες και επιστημονικά γόνιμες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ερευνητική συνάφεια της γιουνγκιανής θεώρησης της εξέλιξης της προσωπικότητας, με τη σύγχρονη εκδοχή για τη ρευστότητα της ατομικής ταυτότητας και την κατασκευή της σεξουαλικότητας. Το έργο του Γιουνγκ περιέχει βέβαια αρκετές συντηρητικές απόψεις για τη γυναικεία φύση. Ωστόσο, όσοι ασχολούνται με τις έμφυλες σπουδές θεωρούν ότι η αναλυτική ψυχολογία του βάθους ενέχει στοιχεία που συνθέτουν μια πρωτότυπη, μετα-φεμινιστική αντίληψη, η οποία μπορεί να συμβάλει στη χειραφέτηση των σύγχρονων γυναικών.

Η προσέγγιση του Γιουνγκ μάς επιτρέπει να δούμε πώς η ψυχική εξέλιξη και η αποκρυστάλλωση του εαυτού μας συνδέεται με τη λειτουργία ορισμένων αρχετύπων, αλλά και πώς ο εκάστοτε εαυτός συνδιαμορφώνει το περιεχόμενο των πολιτικών και πολιτισμικών δρώμενων.

Η πλούσια σε συμβολισμούς εννοιολογία της ψυχοδυναμικής σκέψης του Γιουνγκ, οι αναλύσεις του για τον animus και την anima, για το παιχνίδι ανάμεσα στις ασυνείδητες συγκρούσεις του εγώ και τις συνειδητές επιλογές του υπερεγώ, αλλά και οι απόψεις του για τη λειτουργία της μεταβίβασης και της αντιμεταβίβασης, αφορούν όχι μόνο όσους μετέχουν στην ψυχοθεραπευτική διαδικασία, αλλά και κάθε μελετητή της ψυχικής διάστασης των σύγχρονων κοινωνικών φαινομένων.

* Συγγραφέας και ψυχοθεραπεύτρια

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Ψυχολογία και Ψυχιατρική
Βιβλίο
Σχετικά θέματα: Βιβλίο
«Είμαστε καταδικασμένοι να σώσουμε τον τόπο»
Η Αγάπη δεν έχει τίμημα
Ευαγγελιστής μιας καινούργιας θρησκείας
Η ζωή ως οργιαστικό καρναβάλι
Ακτήμονες χωρίς στον ήλιο μοίρα
Ανιμα και Ανιμους
Ψυχαναλύοντας τον Μινώταυρο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Ρεπορτάζ
Συνοικία, το όνειρο
Παρουσίαση βιβλίου
Πάουλο Κοέλιου Παγκόσμιο φαινόμενο
Ντοκιμαντέρ
Θα κερδίσουν μόνο οι χρυσοθήρες
Αρχαιολογία
Οι θησαυροί της Θουρίας
Θέατρο
«Να σώσουμε το δημόσιο θέατρο»
Μουσική
Μετα-αποκαλυπτικά ηχητικά τοπία
Εθνικό Θέατρο
«Δεν μετέχω στη διαδοχολογία του Εθνικού»
Λογοτεχνία
Και ο συγγραφέας έχει ψυχή...
Βιβλίο
«Είμαστε καταδικασμένοι να σώσουμε τον τόπο»
Η Αγάπη δεν έχει τίμημα
Ευαγγελιστής μιας καινούργιας θρησκείας
Η ζωή ως οργιαστικό καρναβάλι
Ακτήμονες χωρίς στον ήλιο μοίρα
Αμφισβητίας του αυτονόητου
Ανιμα και Ανιμους
Ψυχαναλύοντας τον Μινώταυρο
Υπουργείο Πολιτισμού
Ανοικτά τα μουσεία
Φεστιβάλ
Παραστάσεις που συζητήθηκαν, τώρα και στην Αθήνα