Έντυπη Έκδοση

Ενας τόμος σαν τον μίτο της Αριάδνης

Μια ζωή πήρε στους δύο ξεχωριστούς αρχαιολόγους Γιάννη και Εφη Σακελλαράκη να ανακαλύψουν τα μυστικά του μινωικού πολιτισμού. Ευτύχησαν να παρουσιάσουν τη δουλειά τους στην τεράστια έκδοση «Κνωσός. Στο κατώφλι του Ευρωπαϊκού Πολιτισμού»

Σαράντα χρόνια ο Γιάννης και η Εφη Σακελλαράκη φιλοτεχνούσαν πάνω σε αδρό κεραμιδί καμβά την ιστορία της Κνωσού και των μυθικών προσώπων της: του Μίνωα και του Αρθουρ Εβανς. Του διαχρονικού βασιλιά και του ανθρώπου που συνομίλησε μαζί του, ξεθάβοντας από τη σκόνη του χρόνου το μυθικό παλάτι που έκρυβε στα έγκατά του έναν Μινώταυρο.

Τα διαμερίσματα του βασιλιά Μίνωα και το λουτρό της βασίλισσας στα άδυτα του ανακτόρου της Κνωσού Τα διαμερίσματα του βασιλιά Μίνωα και το λουτρό της βασίλισσας στα άδυτα του ανακτόρου της Κνωσού Μια ζωή πήρε στους δύο ξεχωριστούς αρχαιολόγους με το σπάνιο χάρισμα του ζωντανού αφηγηματικού λόγου, να περιγράψουν τη μεγαλειώδη αυτή ανακάλυψη για τον ελληνικό και ευρωπαϊκό πολιτισμό. Ευτύχησαν, μάλιστα, να παρουσιάσουν τη δουλειά τους σε μια μεγαλειώδη έκδοση, έναν τεράστιο τόμο με εκπληκτικές φωτογραφίες, που σε καλούν να περιπλανηθείς στα ανάκτορα, να ανακαλύψεις με τον μίτο της Αριάδνης τα σκοτεινά δώματα του Μινώταυρου, να στρογγυλοκαθήσεις στον πέτρινο θρόνο του Μίνωα και να τρυπώσεις στο μπουντουάρ της Πασιφάης.

Η ξενάγηση των Σακελλαράκηδων στον τόμο «Κνωσός. Στο κατώφλι του Ευρωπαϊκού Πολιτισμού» (εκδόσεις «Μίλητος»), με πρόλογο της Μαριάννας Β. Βαρδινογιάννη ως πρέσβειρας καλής θελήσεως της UNESCO, αρχίζει από τις πρώτες περιπλανήσεις του 43χρονου Εβανς στην οδό Πανδρόσου στην Αθήνα, στο «κέντρο κάθε μορφής αρχαιοκαπηλικής δράσης διαφόρων ευυπόληπτων ανθρώπων». Εκεί ανακάλυψε κάποιες σφραγίδες από την Κρήτη «με περίεργα ιερογλυφικά σημάδια, δείγματα μιας άγνωστης ώς τότε γραφής». Κι αυτά ακριβώς ήταν το κίνητρό του να ταξιδέψει στην Κρήτη.

Ετσι, «το 1894 πάτησε για πρώτη φορά το πόδι του στη μεγαλόνησο. Πέντε μέρες αργότερα, στις 19 Μαρτίου 1894, ο πρώτος ευρέτης της Κνωσού Μίνως Καλοκαιρινός του έδειχνε τον τόπο της μελλοντικής ζωής αλλά και της αθανασίας του. Ο αρχικός του στόχος, η αποκρυπτογράφηση της κρητικής ιερογλυφικής γραφής, δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ».

Το 1900 άρχισε η ανασκαφή της Κνωσού με δαπάνες του ίδιου του Εβανς και χρηματοδότηση του Cretan Exloration Fund, που ιδρύθηκε γι' αυτό τον λόγο. Σε δυο χρόνια το ανάκτορο είχε εξ ολοκλήρου αποκαλυφθεί. Ο ίδιος συνέχισε τις ανασκαφές πέριξ του ανακτόρου μέχρι το 1935.

Για το μυθικό πρόσωπο του Μίνωα δεν υπάρχουν μινωικές γραπτές μαρτυρίες, λένε οι συγγραφείς του τόμου. «Οτιδήποτε αναφέρεται στον Μίνωα και το βασίλειό του στην Κρήτη και την Κνωσό, χρονολογείται από τον Ομηρο, τον 8ο αιώνα π.Χ. και πέρα. Γι' αυτό έχει υποτεθεί, σύμφωνα με το λεγόμενο Πάριο Χρονικό, που αναφέρει Μίνωα Α'και Μίνωα Β, πως Μίνως μπορεί να μην είναι καν μινωικό ανθρωπωνύμιο, αλλά τίτλος, όπως ο Φαραώ στην Αίγυπτο». Στην αθηναϊκή πολιτική προπαγάνδα αποδίδεται η εικόνα του Μίνωα ως αιμοβόρου, λόγω της μινωικής θαλασσοκρατίας της Κνωσού. Ταυτόχρονα, όμως, θεωρείται από τους ίδιους εύνομος νομοθέτης -παραλαμβάνει τους νόμους από τον πατέρα του τον Δία- και δικαιοκρίτης.

Η περιοχή της Κνωσού έχει κατοικηθεί από το 6.100 π.Χ. Το 3.500-2.700 π.Χ. ο οικισμός αριθμούσε 1.000-2.000 ψυχές. Τα μινωικά ανάκτορα κτίστηκαν το 2.100 π.Χ. «Τελευταίος στον περίφημο θρόνο του Μίνωα κάθισε Μυκηναίος δυνάστης». Το μινωϊκό γονίδιο όμως δεν έσβησε, σημειώνει το ζεύγος των δύο αρχαιολόγων. «Μερικοί υποστηρίζουν ότι υπάρχει ακόμη. Απόδειξη, οι γνωστοί Κρήτες των τελευταίων αιώνων, ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος και ο Νίκος Καζαντζάκης».

Στο εύλογο ερώτημα κάθε ανυποψίαστου επισκέπτη της Κνωσού, ποιά είναι η καταγωγή του μύθου του λαβύρινθου, οι αρχαιολόγοι μας παραπέμπουν στο «περίπλοκο σύστημα απειράριθμων δωματίων, ένα πραγματικό πολυδαίδαλο λαβύρινθο» του ανακτόρου. «Ο μύθος του Δαιδάλου, κατασκευαστή του Λαβυρίνθου, που περιέκλεισε τον Μινώταυρο, έρχεται αυτόματα στον νου καθενός». Υπάρχει όμως σε πινακίδες της Γραμμικής Β' γραφής της Κνωσού αναφορά της λέξης Δαιδάλειο (πιθανόν ιερό), άρα ο μύθος γεννήθηκε εκεί. Ενώ η λέξη λάβρυς, κατά τον λεξικογράφο Ησύχιο, σημαίνει τον διπλό πέλεκυ, εμβληματικό σύμβολο της μινωικής Κρήτης χαραγμένο παντού, σε τοίχους και πεσσούς του ανακτόρου. «Εύλογα λοιπόν έχει υποτεθεί ότι λαβύρινθος σημαίνει το σπίτι του διπλού πέλεκυ».

Πάντως, η λεγόμενη αίθουσα των διπλών πελέκεων (ονομάστηκαν έτσι από τα χαράγματα των σχημάτων στους τοίχους ) αποτελούσε τμήμα των διαμερισμάτων, που χρησιμοποιούσε η βασιλική οικογένεια. Αν κάνει κανείς μια στάση στα ιδιαίτερα δώματα της βασίλισσας, πάντως, δεν θα χάσει. Ιδίως σε εκείνο το μικρό δωμάτιο, που χρησίμευε ως μπουντουάρ για τον καλλωπισμό της, δίπλα στο μπάνιο με την πολυτελή μπανιέρα της να παραπέμπει σε ξενοδοχείο πέντε αστέρων και βάλε.

Ακολουθεί περιήγηση στις αποθήκες με τους τεράστιους καταστόλιστους πίθους, στο εργαστήριο του λιθοξόου, στα κατασκότεινα απομονωμένα κελιά -τύφλα να 'χει το Γκουαντάναμο- και στο Καραβάν Σεράι, ένα μικρό ξέχωρο οικοδόμημα που ίσως φιλοξενούσε τους οδοιπόρους.

Οι πιο απαιτητικοί θα βρουν κεφάλαια για την τέχνη της Κνωσού, την κεραμική, τις τοιχογραφίες, την πλαστική, τη μεταλλοτεχνία, τα κοσμήματα, ακόμη τη λογοτεχνία και τη γραφή. Αν διαβάσει κανείς αυτό το βιβλίο, αμφιβάλλω αν θα του έχει μείνει καμία ανάπαντητη απορία.

* Τιμή πώλησης 275 ευρώ. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Αρχαιολογία
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Αρχαιολογία
Ενας τόμος σαν τον μίτο της Αριάδνης
Βιβλίο
Μες στης Πόλης τα χαμάμ
Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης
Πρόστιμα και συστάσεις
Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος
Δικηγόρος εναντίον καλλιτέχνη
Μουσική
Λίγο μεράκι πολλή λογιοσύνη
Με ταλέντο και ωριμότητα
Από τις στάχτες του '80
Τηλεόραση
Πάθη και Ανάσταση με τον τρόπο των Ελλήνων
Φιλ Σπέκτορ
Η καταδίκη ενός τρελού παραγωγού
Άλλες ειδήσεις
Βρετανικό κύρος με ελληνική σφραγίδα
Και ο «Παρνασσός» στο Φεστιβάλ Αθηνών
Ο Τραγανούλης στο Διαδίκτυο