Έντυπη Έκδοση

Μες στης Πόλης τα χαμάμ

Τα παιδικά και νεανικά χρόνια ενός Ελληνα στην Κωνσταντινούπολη του '40 και του '50, με έμφαση στα πρώτα ερωτικά σκιρτήματα, αφηγείται ο Γιώργος Βαλασιάδης στο μυθιστόρημα «Χαμάμ»

Ενα βιβλίο σαν γλυκό του κουταλιού με γεύση πικραμύγδαλου. Γραφή αδρή και φινετσάτη, ευαίσθητη και χιουμοριστική, με βασικό ήρωα έναν πιτσιρίκο και στη συνέχεια έφηβο, στην Κωνσταντινούπολη του '40 και του '50.

«Σβήνουνε και οι λουτροί στην Πόλη και τους ανεγείρουν οι εμιγκρέδες στην ξενιτιά, όπως π.χ. στη Γερμανία. Εμείς εδώ στη Φρανκφούρτη έχουμε ήδη δύο» λέει ο Γ. Βαλασιάδης, που ζει στη Γερμανία από το '65 «Σβήνουνε και οι λουτροί στην Πόλη και τους ανεγείρουν οι εμιγκρέδες στην ξενιτιά, όπως π.χ. στη Γερμανία. Εμείς εδώ στη Φρανκφούρτη έχουμε ήδη δύο» λέει ο Γ. Βαλασιάδης, που ζει στη Γερμανία από το '65 Υλικά του; Η θαλπωρή μιας πολίτικης οικογένειας. Μύθοι και ιστορίες που του αφηγούνται με έξοχο τρόπο δύο γιαγιάδες, μια προγιαγιά, ο νονός κι ένας γείτονας. Η «τσουκαλοπαρέα» των φίλων. Η τελετουργική υγρή απόλαυση του χαμάμ. Τα πρώτα ερωτικά σκιρτήματα. Η αναγκαστική φυγή του στη Γερμανία, οι δυσκολίες προσαρμογής αλλά και η τύχη που τον συνοδεύει.

Μυθιστόρημα γοητευτικό με κάποια αυτοβιογραφική χροιά είναι το «Χαμάμ» του Γιώργου Βαλασιάδη (εκδόσεις «Αρμίδα-Αιώρα»). Ο συγγραφέας ζει στη Φρανκφούρτη από το '65, ασχολήθηκε με το εμπόριο και σήμερα είναι συνταξιούχος με παιδιά κι εγγόνια. Είναι το δεύτερο βιβλίο του -το πρώτο κυκλοφόρησε πριν από λίγα χρόνια με τίτλο «Και στα Ταταύλα χιόνι» μ' αναφορές κι αυτό στην Πόλη (Γαβριηλίδης).

Τι το ιδιαίτερο και γοητευτικό είχε η Κωνσταντινούπολη τις δεκαετίες του '40 και του '50;

«Εως το 1955 ζούσανε στην Πόλη κάπου 150.000 Κωνσταντινουπολίτες. Η αστική σχολή Τατούλων είχε γύρω στους 100 μαθητές και το Ζωγράφειο Γυμνάσιο κάπου 800. Τα καλύτερα καταστήματα ήταν δικά μας. Οι αθλητικοί σύλλογοί μας -αν και μικροί- είχαν αρκετές αθλητικές επιτυχίες. Οι οικογένειές μας είχαν την ευχέρεια να προσφέρουν στα παιδιά τους μια κάπως άνετη ζωή, σχετική μόρφωση και παιδεία. Ακόμα και στην εξοχή πήγαινε το εσνάφι -όπως λέγαμε τη μέση τάξη- το καλοκαίρι την οικογένεια, για αναζωογόνηση. Βέβαια όχι όλοι, αλλά πολλοί από μας. Η νεολαία καλοζούσε στις ηλιόλουστες παραλίες του Βοσπόρου και των νησιών την ημέρα, με πάρτι τ' απογεύματα, σινεμά τα βραδάκια ή στα εξοχικά κέντρα, με κοκτέιλ από τάνγκο, ρούμπα, σάμπα, ροκ εν ρολ και άλλους χορούς και άλλες αγαλλιάσεις».

Η γλώσα που χρησιμοποιείτε είναι τόσο χυμώδης και παιγνιώδης. Υφίσταται ακόμη στους Κωνσταντινουπολίτες ή έχει χαθεί;

«Ζω από το 1965 στη Γερμανία και επισκέπτομαι την Πόλη μία φορά τον χρόνο για δέκα περίπου μέρες. Δεν είμαι δηλαδή αρμόδιος να κρίνω εάν η γλώσσα που χρησιμοποιώ υφίσταται ακόμη γύρω στα χίλια άτομα που ζούνε εκεί. Ο ελληνισμός της Πόλης ξεψυχάει και παίρνει και τη γλώσσα του μαζί στον τάφο. Δυστυχώς αυτή είναι η πικρή αλήθεια που πρέπει να συνειδητοποιήσουμε και να αντιμετωπίσουμε. Αυτό είναι το αίτιο και το κίνητρο που με παροτρύνει να μεταχειρίζομαι την "τοπολαλιά μου", για να την κονσερβοποιήσω μπας και μείνει κάτι και για τους απόγονούς μας στη διασπορά. Εστω ακόμα και στην Ελλάδα, αν και η δεύτερη γενεά δεν τη χρησιμοποιεί καν».

Το χαμάμ είναι ένας υγρός παράδεισος; Ο ήρωας λέει: «αν ξαναγεννηθώ θα παρακαλούσα τον Θεό να με επιτρέψει, να 'ρθω σ' έναν τόπο που δεν θα του έλειπαν τα γυναικεία χαμάμια, για να ευφραίνεται η καρδούλα μου».

«Ακόμα και οι λουτροί σήμερα δεν είναι αυτοί που αναφέρονται στο βιβλίο. Σβήνουνε κι αυτοί εκεί για να τους ανεγείρουν οι εμιγκρέδες στην ξενιτιά, όπως π.χ στη Γερμανία. Τον Οδυσσέα τον υποστήριζε η Παλλάδα Αθηνά κι εμένα η θεά Τύχη. Διότι εμείς εδώ στη Φρανκφούρτη έχουμε ήδη δύο».

Η αδυναμία του νεαρού ήρωα στις γυναίκες είναι έκδηλη με διάθεση ευγένειας, θαυμασμού και λατρείας. Ποιο είναι το «κουμπί» τους; Δεν έχουν φουρτούνες, ξεσπάσματα;

«Ο νεαρός ήρωας ανδρεύει και ανακαλύπτει το αρχαϊκό σεξουαλικό του ένστικτο που τον ωθεί να βρει τα κατάλληλα κουμπιά των θηλέων και τα ανακαλύπτει ενστικτωδώς -όπως φέρ' ειπείν τη φιλαρέσκεια- για να καλοπερνάει με γνωστές και φίλες. Δεν είναι σε θέση, και μήτε προσπαθεί καν, να καταλάβει εάν οι γυναίκες έχουν φουρτούνες και ξεσπάσματα, που πάντως δεν είναι αποκλειστικά πατέντα των γυναίκων».

Εναν μεγάλο έρωτα ζει ο ήρωάς σας με μια κάπως μεγαλύτερή του Γερμανίδα, ο οποίος δεν θα ευοδωθεί. Διαφέρει ο έρωτας από την αγάπη;

«Λένε ότι ο έρωτας είναι εγωιστής, τρελός, αχαλίνωτος, δίχως τύψεις, που με τα βέλη του τραυματίζει απρόοπτα κόσμο και κοσμάκη, που μπορεί να σε οδηγήσει και ώς την όχθη του Αχέροντα ακόμα. Μετά την πάροδο χρόνου όμως γειάνουν οι πληγές και οι πάσχοντες αναρρώνουν. Το αντίθετο συμβαίνει με την αλτρουίστρια, ήρεμη, μετρημένη αγάπη, της οποίας ο σπόρος εξελίσσεται αργά μεν, αλλά ο καρπός της είναι αθάνατος. Μακάριοι αυτοί που βρήκανε το Σανκριλά τους».

Η φιλία έχει γερό μερίδιο στο βιβλίο σας. Είναι ένα γερό αποκούμπι;

«Στα νιάτα απολύτως. Πολλές φορές και αργότερα ακόμα. Το πιο γερό αποκούμπι όμως του ανθρώπου είναι κατ' εμέ η οικογένεια και το στενότερο περιβάλλον της».

Γερμανία, Ελλάδα, Τουρκία, οι χώρες που σας καθόρισαν. Τι αντιπροσωπεύει η καθεμία;

«Η Γερμανία είναι η χώρα που με καλωσόρισε με ανοιχτές αγκάλες, με επέτρεψε να εξελιχτώ πνευματικώς και οικονομικώς. Επίσης με δίδαξε τι εστί ελευθερία, ανθρώπινα δικαιώματα, σέβας και έγινε η νέα μου Ιθάκη. Η Ελλάδα είναι η πατρίδα των προγόνων μου, ο κλασικός της πολιτισμός όχι μόνον η πνευματική μου πατρίδα, αλλά και το δικό μου "Εύρηκα", ψάχνοντας την Ιθάκη μου. Οσον αφορά την Τουρκία, είναι η χώρα όπου εντελώς τυχαίως γεννήθηκα. Στη Γερμανία αισθάνομαι άνετα και ευχάριστα, στην Ελλάδα σαν όλους τους τουρίστες και στην Τουρκία σαν ξένος μεταξύ ξένων». *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Αρχαιολογία
Ενας τόμος σαν τον μίτο της Αριάδνης
Βιβλίο
Μες στης Πόλης τα χαμάμ
Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης
Πρόστιμα και συστάσεις
Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος
Δικηγόρος εναντίον καλλιτέχνη
Μουσική
Λίγο μεράκι πολλή λογιοσύνη
Με ταλέντο και ωριμότητα
Από τις στάχτες του '80
Τηλεόραση
Πάθη και Ανάσταση με τον τρόπο των Ελλήνων
Φιλ Σπέκτορ
Η καταδίκη ενός τρελού παραγωγού
Άλλες ειδήσεις
Βρετανικό κύρος με ελληνική σφραγίδα
Και ο «Παρνασσός» στο Φεστιβάλ Αθηνών
Ο Τραγανούλης στο Διαδίκτυο