Έντυπη Έκδοση

Το 12ο Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης του Βερολίνου

Ο ποιητικός χώρος ως χώρος σκέψης

Το Φεστιβάλ της ποίησης του Βερολίνου παρουσιάζει την τέχνη των λέξεων, τη σύγχρονη τέχνη των λέξεων σε σχέση με τη μουσική, τις εικαστικές τέχνες, τον κινηματογράφο, τον χορό και ό,τι άλλο απορρέει από την πρωταρχική πηγή της ποίησης, που είναι κρυστάλλινη και δυνατή.

Κάθε ποιητική μορφή τέχνης ενσωματώνεται εδώ. Διαδικτυακή σαν πρόκληση η πρόσκληση της ποίησης περιλαμβάνει όλες τις χώρες. Το Φεστιβάλ του Βερολίνου ακούει τους παλμούς και μεταμορφώνεται.

Το λογοτεχνικό εργαστήριο του Βερολίνου φέτος συνεργάζεται για 4η φορά με την Ακαδημία των Τεχνών που βρίσκεται στην παρισινή πλατεία, ακριβώς δίπλα στην πύλη του Βραδεμβούργου. Είναι το δεύτερο κτήριο της Ακαδημίας των Τεχνών, ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής, με μια γυάλινη πρόσοψη που καθρεφτίζει τα πάντα. Το μεγάλο ατσάλινο ασανσέρ στο ισόγειο μοιάζει με σκηνή θεάτρου καθώς ανυψώνει τους ακίνητους ανθρώπους, που τους κοιτούν οι διερχόμενοι από το φουαγέ. Αιωρείται κανείς όταν ανεβαίνει τις διάφανες σκάλες.

Ολόκληρη η πόλη κινητοποιείται, το φεστιβάλ διαφημίζεται παντού. Το στηρίζουν 65 χορηγοί και συνεργάτες, τα υπουργεία Πολιτισμού και Εξωτερικών, ο δήμος της πόλης, τα ινστιτούτα ξένων γλωσσών, τα πολιτιστικά ιδρύματα,το ραδιόφωνο, ο Τύπος, οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις, ασφαλιστικές εταιρείες, όπως επίσης και το παράρτημα του Ιδρύματος Ελληνικού Πολιτισμού στο Βερολίνο.

Το φεστιβάλ άνοιξε τις πύλες του με τους «ήχους του κόσμου/Νύχτα της ποίησης», μια μεγαλειώδη συναυλία φωνών και γλωσσών στη σκηνή του θεάτρου Maxim Gorki, όπου κλήθηκαν μεγάλα ονόματα. Ο αμερικανός ποιητής Billy Collins, ο Silvio Rodrigues, ίσως ο πιο διάσημος νοτιοαμερικανός ποιητής και στιχουργός, η εξαιρετική Iva Bittova από την Τσεχία, η οποία με το βιολί της δίνει νέες διαστάσεις στην ποίηση με εικαστική φαντασία οι Yvew Bonnefoy,Tsead Bruija, Marcel Beyer, Kathrin Schmidt, που είναι σημαντικοί ποιητές της Ευρώπης.

«Ποιητικός χώρος, χώρος σκέψης» είναι ο τίτλος της εκδήλωσης, όταν μεταφέρεται η ποίηση στους σταθμούς του μετρό και ιδιαίτερα στο σταθμό της πύλης του Βραδεμβούργου, ακριβώς εκεί όπου άρχισε η ανύψωση του διαχωριστικού τείχους πριν από 50 χρόνια. Από την έναρξη ώς το τέλος του φεστιβάλ μπορεί κανείς να ακούσει τους ποιητές να απαγγέλλουν, όπως ακριβώς τη δεύτερη μέρα του φεστιβάλ, στις ανοιχτές πλατείες των συνοικιών όπου διαμένουν. Ολόκληρη η πόλη πολιορκείται από την ποίηση.

Στην εξέγερση του αραβικού κόσμου είναι αφιερωμένο φέτος το φεστιβάλ. Στις φωνές της διαμαρτυρίας που συνέθεσαν ύμνους, πυροδοτώντας την ανατροπή. Ποιητές και στιχουργοί που κινδύνευσαν, φυλακίστηκαν και έπειτα σήκωσαν στους ώμους τους το βάρος της μετανάστευσης, ενός διασωσμένου δραπέτη στην Ευρώπη.

Γράφουν σε πρώτο πρόσωπο, αντιμέτωποι με το κοινό, μουρμουρίζουν, παραμιλούν, τραγουδούν και χορεύουν. Η μητρική γλώσσα μεταφέρει τους ήχους της χώρας τους, που ερημώνει μακριά. Είναι η γλώσσα της νοσταλγίας, των βουνών και των πηγών, η θρηνητική παλαιστινιακή γλώσσα σαν ένα ποτάμι συνειρμικών αισθημάτων.

Οι ποιητές αυτοί, που είναι πολύ νέοι, επιζούν για την καταγραφή. Είναι επαναστατημένοι ράπερ. Πολλοί από αυτούς υιοθετούν μια ξένη γλώσσα. Ανάμεσα στους πολιτισμούς και τις γλώσσες υπάρχει η αναζήτηση μιας ποιητικής κατανόησης. Ισως η ποίηση που γράφεται, ανήκει στη δυτικοευρωπαϊκή προοπτική, αλλά κανείς δεν μπορεί να προσδιορίσει ακόμη ότι έχει δημιουργηθεί μια λογοτεχνία των εμιγκρέδων.

Το φεστιβάλ στις 21 Ιουνίου διακτινίζεται στο Ινστιτούτο Θερβάντες. Οι Ισπανοί έχουν ετοιμάσει ένα ειδικό αφιέρωμα για την πειραματική ποίηση του 20ού αιώνα, τιμώντας τον Μαρινέτι και τη δημοσίευση του μανιφέστου των φουτουριστών, που έγινε πριν από εκατό χρόνια. Ο Φουτουρισμός, που ήταν αρχικά ένα λογοτεχνικό κίνημα, έδωσε νέα δυναμική και ένταση στην ποίηση. Οι ποιητές πειραματίστηκαν με άλλα είδη έκφρασης, ανάμεσα στη λέξη και τον ήχο, την κίνηση, τον χορό, τις ψηφιακές εικόνες. Τα γράμματα σαν σύμβολα ρέουν, μετακινούνται ρυθμικά, σχηματίζουν συνθέσεις, οπτικές, νοηματικές, σουρεαλιστικές. Ανήκουν στη συγκεκριμένη ποίηση «Konkrete», την οπτική «Visuelle» ή την κινητική «Performance» . Στις αίθουσες του Ινστιτούτου Θερβάντες μπορούσε ο θεατής να δει έργα Ισπανών και Νοτιοαμερικανών ποιητών, του R. Gomez de la Serna, V. Huidobro, J. Brossa, J.Ε. Cirlot, C. Santos, F. Miranda, με τον τίτλο «Escrituras en Libertad», που σημαίνει «Γραφές στην ελευθερία».

Εργαστήριο λογοτεχνικής μετάφρασης

Το εργαστήριο της λογοτεχνικής μετάφρασης του Βερολίνου φέτος καλεί «Νέες φωνές από τη Γαλλία», την άλλη όχθη του Ρήνου. Ποιητές-μεταφραστές συναντιούνται με Γερμανούς που ανήκουν στη νέα ποιητική σκηνή και αλληλομεταφράζονται. Αναμειγνύουν λεπτούς ελεγειακούς τόνους με δυνατή ρυθμική. Χρησιμοποιούν λέξεις του δρόμου. Εχει κανείς την αίσθηση ότι παίζουν με τη γλώσσα με τάση προς την παρωδία ή το μοντάζ. Οι λέξεις κινούνται με ευκολία και μεταδίδονται από χώρα σε χώρα.

Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ εντάσσονται εκπαιδευτικά προγράμματα. Μαθητές Δημοτικών σχολείων συνεργάζονται με συγγραφείς και ποιητές σε όλη τη διάρκεια του χρόνου. Παρακολουθούν σκηνοθετημένη ποίηση. Διαβάζουν και ερμηνεύουν ποιήματα του γνωστού γερμανού ποιητή Christian Morgenstern. Χωρίζονται σε ομάδες και σε ενενήντα λεπτά δημιουργούν τη δική τους ποιητική ή παίζουν ένα διαδραστικό παιχνίδι. Σε πολύχρωμα τετράγωνα τοποθετημένα σε σειρές μεταθέτουν τα γράμματα της αλφαβήτου, σχηματίζουν λέξεις με τις οποίες προσπαθούν να αποδώσουν ένα ποιητικό νόημα, όπως το κόκκινο λουλούδι, το νερό που ρέει κ.λπ.

Ενα από τα πιο ενδιαφέροντα προγράμματα της γερμανικής λυρικής σκηνής που παρουσιάστηκε ήταν το Pecha Kucha. Ενα πρόγραμμα που ανέλαβαν να υλοποιήσουν Γερμανοί ποιητές και το οποίο εμπεριέχει στοιχεία από την ιαπωνική παράδοση. Είκοσι εικόνες σε είκοσι δευτερόλεπτα, με υπερτονισμένη τη ροή των λέξεων, δεν προκαλούν μόνον ένα θέαμα, αλλά στοχεύουν στον προσδιορισμό του νοήματος, της ουσίας. Το πρόγραμμα αυτό προσφέρει στην ποίηση εκπληκτικές παραμέτρους, με απώτερο στόχο την προβολή της ποίησης σε ένα ευρύτερο αγοραστικό κοινό.

Επίσης κλήθηκαν και ανέπτυξαν την προβληματική τους ειδικοί παιδαγωγοί με πολυετή πείρα, οι οποίοι προσπάθησαν να εξειδικεύσουν τρόπους αποδοτικής διδασκαλίας της ποίησης στα σχολεία.

Στην ομάδα των οργανωτών του Φεστιβάλ εκπαιδευτικών προγραμμάτων ανακαλύπτει κανείς το όνομα ενός ξεχασμένου Ελληνα. Λέγεται Θανάσης Καλαϊτζής. Εργάζεται με μεγάλη αφοσίωση και μας τιμά.

Ο διευθυντής του φεστιβάλ, Thomas Wolilfalivt, δεν παρέλειψε να καλέσει στο Βερολίνο διοργανωτές άλλων φεστιβάλ για την προώθηση της ποίησης για μια στενότερη συνεργασία. Η συνάντηση αυτή έγινε χωρίς κοινό.

Φέτος το Φεστιβάλ πλαισιώθηκε από προβολές βιογραφικών ταινιών τις νύχτες στο τρίτο υπόγειο του κτηρίου, το «Black Box», όπως η ταινία-ντοκουμέντο του Frank Wierke με τίτλο Ενας Αγγλος ποιητής από τη Γερμανία.

Ποιητής, δοκιμιογράφος και μεταφραστής βραβευμένος, ο Michael Hamburger ως διαμεσολαβητής μεταγράφει τη γερμανική ποίηση στην αγγλική γλώσσα. Επίσης προβλήθηκε η ταινία Brasch, η επιθυμία και ο φόβος του Christoph Ruters. Ενα εντυπωσιακό πορτρέτο με χιούμορ για τη μελαγχολική υπέρβαση των ορίων της ανήσυχης ζωής τού Thomas Brasch.

Το φεστιβάλ έκλεισε τις πύλες του με τη μεγάλη συναυλία των Τ. Meiuecke, Gustav και PeterLicht, οι οποίοι εκπροσωπούν τη γερμανική εκδοχή της pop μουσικής.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Σχετικά θέματα: Λογοτεχνία
Σπουδές βιογραφικού σημειώματος για ένα νέο βιβλίο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Από τις 4:00 στις 6:00
Η Αλίκη στη χώρα της μουσικής
Ενα μουσικό φαινόμενο
Διεθνές Λογοτεχνικό Φεστιβάλ Τήνου
Συμφωνική γιορτή της λογοτεχνίας
Κριτική βιβλίου
Κολάζ παράξενων ιστοριών
Το χρήμα και η τέχνη
Ψηλαφίζοντας την Αρβανιτιά του Μοριά
Αποικίες τιμωρημένων
Φιλίες, φόνοι και φετίχ... μετά μουσικής
Ενώπιον του θρόνου με κραυγές και τριαντάφυλλα για τις εποχές
Κόλαση είναι οι άλλοι ή «ποιοι είναι οι άλλοι;»
Ενα κατώφλι στο αδύνατο
Το αριστούργημα του Ιταλο Καλβίνο
Λογοτεχνία
Σπουδές βιογραφικού σημειώματος για ένα νέο βιβλίο
Ο ποιητικός χώρος ως χώρος σκέψης