Έντυπη Έκδοση

Θανάσιμα λάθη

Τι πήγε στραβά στη ζωή ενός έφηβου και σκοτώθηκε στην Κορέα; Ο Φίλιπ Ροθ στο νέο του βιβλίο γράφει για τις αποφάσεις που κάποτε κρίνουν τη μοίρα μας

Κι άλλος Ροθ; Μάλιστα. Οσοι δυσανασχετούν με την πληθωρική του παραγωγή και τη δημοσιογραφική κάλυψή της, ίσως θα έπρεπε να συμφιλιωθούν με το γεγονός ότι ο σπουδαιότερος εν ζωή αμερικανός συγγραφέας συνεχίζει να κάνει τη δουλειά του: Γράφει.

Εγκατεστημένος εδώ και τριάντα χρόνια στο Κοντέκτικατ, σε απόσταση ασφαλείας όχι από τους ανθρώπους γενικώς αλλά από την πολυκοσμία της Νέας Υόρκης, ο Φίλιπ Ροθ περνά μια ήσυχη δημιουργική ζωή, ευτυχής στα 76 του χρόνια με τ' ανεξάντλητα αποθέματα της ενέργειάς του.

«Εργάζομαι ακόμη με τον ίδιο ρυθμό. Οσο μεγαλώνω όμως, διευρύνεται το φάσμα των θεμάτων με τα οποία καταπιάνομαι», δήλωνε τέτοιες μέρες πέρσι με αφορμή τη δημοσίευση του επόμενου βιβλίου του μετά το «Φεύγει το φάντασμα», του μικρού διαμαντιού με τον τίτλο «Αγανάκτηση» που αναμένεται σύντομα από τις εκδόσεις «Πόλις» (μετ. Α. Δημητριάδου). Μια νουβέλα όπου ο θάνατος και το σεξ έχουν και πάλι το πάνω χέρι, κι όπου πολλά απ' όσα διακωμωδούνταν στη «Νόσο του Πορτνόι» χρησιμοποιούνται εδώ ως υλικά μιας σύγχρονης τραγωδίας.

Μια ιστορία που μας αποκαλύπτει ότι «μ' έναν φοβερό, ακατανόητο τρόπο οι πιο κοινότοπες, περιστασιακές έως και κωμικές επιλογές μας έχουν συχνά πολύ δυσανάλογα αποτελέσματα»...

Το μεγαλύτερο μέρος της «Αγανάκτησης» εκτυλίσσεται σ' ένα συντηρητικό πανεπιστημιακό κάμπους του Οχάιο, την εποχή που μαίνεται ο πόλεμος στην Κορέα, το 1951. Κι αφηγητής της είναι ένας δευτεροετής φοιτητής της Νομικής, ο Μάρκους Μέσνερ, γιος μικροαστού εβραίου χασάπη από τη γενέτειρα του Ροθ, το Νιούαρκ του Νιου Τζέρσεϊ.

Πρότυπο καλού, συνετού, «φανατικού με τα γράμματα» παιδιού, με εκατοντάδες εργατοώρες πίσω του στην οικογενειακή επιχείρηση, ο Μάρκους επιδιώκει ν' αριστεύσει στις σπουδές του όχι απλώς για να εξελιχθεί σε «ώριμο, ανεξάρτητο ενήλικα», αλλά, κυρίως, γιά την επιβίωσή του -για να εξασφαλίσει ένα πόστο μακριά από τη ζώνη πυρός όταν στρατευτεί με τη σειρά του.

Μολονότι παρθένος, ο ήρωας του Ροθ έχει κάνει ήδη την επανάστασή του: έχει φύγει τρέχοντας απ' τη γειτονιά του, ασφυκτιώντας από την όψιμη υπερπροστατευτικότητα και τους παρανοϊκούς φόβους του πατέρα του για τη σωματική του ακεραιότητα.

Η εμπειρία, άλλωστε, «της συμβίωσης με μη Εβραίους» στο μακρινό Οχάιο του μοιάζει εξίσου δελεαστική με τη διαφημιστική μπροσούρα του κάμπους: τεράστια δέντρα με πλούσιο φύλλωμα, τούβλινα κτίρια πνιγμένα στους κισσούς, κι ένα ζευγάρι ξέγνοιαστων, ικανοποιημένων φοιτητών να κατηφορίζει έναν καταπράσινο λόφο...

Ο Μάρκους θα ξοδέψει όλο του το χαρτζιλίκι γιά ν' αποκτήσει την κατάλληλη «στολή» -γκρίζο παντελόνι με πιέτες, καρό σπορ πουκάμισο, μπορντό πουλόβερ με V, άσπρα καστόρινα παπούτσια. Κι όταν ο Ρόθ τον βάζει να την προβάρει σκαρφαλωμένος στο καπάκι της τουαλέτας του πατρικού του, όλη η περηφάνια του, μαζί με το αίσθημα γελοιότητας που τον κατακλύζει, γίνονται αμέσως και δικά σου.

Κάτι τέτοιες στιγμές σε κάνουν να ξεχάσεις για λίγο αυτό που έχεις πληροφορηθεί, εντελώς απροσδόκητα, στην 66η σελίδα: ότι ο άνθρωπος που μιλά είναι ουσιαστικά πεθαμένος. Δεν τη γλίτωσε την Κορέα ο Μάρκους. Είναι ένας ποτισμένος στη μορφίνη και σε κωματώδη κατάσταση πολυτραυματίας φαντάρος, που πασχίζει ν' ανακεφαλαιώσει τις «απανωτές αναποδιές» που έκοψαν το νήμα της ζωής του τόσο νωρίς.

Τι πήγε στραβά, λοιπόν; Αν η «Αγανάκτηση» ξεκινά με τη σύγκρουση ανάμεσα σ' έναν πατέρα κι έναν γιο, το βάρος στη συνέχεια μετατοπίζεται στην αντιπαράθεση του νεαρού ήρωα με τους κανόνες και τα ήθη του πανεπιστημιακού κατεστημένου.

Ο έρωτας που πληγώνει

Η καταπιεσμένη σεξουαλικότητα των φοιτητών, ο υποχρεωτικός εκκλησιασμός τους, οι συμμαχίες τους μέσα στις «αδελφότητες» και οι μετεφηβικοί ανταγωνισμοί τους είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο ο Ροθ ζωντανεύει τη δυσκολία του Μάρκους να διαχειριστεί το ερωτικό του σκίρτημα για μια εύθραστη ψυχικά συμφοιτήτριά του, την βιασύνη του να επιβληθεί πνευματικά στον κοσμήτορα της σχολής, την αδυναμία του να ελιχθεί πιο διπλωματικά μέσα σ' ένα περιβάλλον που φαντάζει στα μάτια του εχθρικό. «Αναποδιές» που -αλίμονο- θα δικαιώσουν τους «παρανοϊκούς» φόβους του πατέρα του, στέλνοντας τον ίδιο στο μέτωπο κατευθείαν.

Με σοφές δόσεις απελπισίας και χιούμορ και με μια γραφή νευρώδη και πυκνή, ο Φίλιπ Ροθ δίνει μια φέτα ζωής από την πουριτανική Αμερική του 1950, καλώντας υπογείως στους συμπατριώτες του ν' αναλογιστούν τι ιστορίες κρύβονται μέσα στα φέρετρα που καταφθάνουν σήμερα από άλλα πεδία, όπως του Ιράκ.

Εκείνο όμως που κατάφερε πάνω απ' όλα με την «Αγανάκτηση» είναι να κεντήσει πάνω στα μοτίβα της νεανικής ορμής και της ξεροκεφαλιάς, του κουράγιου και της απειρίας, των φιλοδοξιών και των σφαλμάτων που μπορεί να προδιαγράψουν τη μοίρα οποιουδήποτε δεκαεννιάχρονου, παντού. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Σχετικά θέματα: Βιβλίο
Στο δρόμο για το Βιετνάμ
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
50ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
Τα παιδία παίζει
Βιβλίο
Θανάσιμα λάθη
Στο δρόμο για το Βιετνάμ
Βόλτα στα Εξάρχεια
Τα Εξάρχεια των ωδείων και των ιδεών
Εκθεση
Ο έρωτας στα χρόνια της εταίρας
Με την ομορφιά της απλότητας
Η Αθήνα με άλλο μάτι
Επέτειος της πτώσης του Τείχους του Βερολίνου
Το Βερολίνο γιορτάζει
Θέατρο
«Τα ωραία μέσα ερείπια»
Κινηματογράφος
Πάμε διάστημα;
Η Ελλάδα ταξιδεύει στον κινηματογράφο
Μουσική
Τσιγγάνικη φλόγα και τζαζ
Η μούσα της μπόσα νόβα
«Να γκρεμίσουμε κάθε τείχος»
Συνέντευξη: Βέρνερ Χέρτσογκ
Ο τυχοδιώκτης ποιητής του σινεμά
Συνέντευξη: Διονύσης Σαββόπουλος
«Να μοιράζεσαι. Να εκπλήσσεις. Και οι πολλοί θ' ακολουθήσουν»
Συνέντευξη: Τζιμ Τζάρμους
«Η ζωή δεν έχει πάντα φινάλε»