Έντυπη Έκδοση

Οταν όλα διαλύονται

Ενας γιατρός του Δημοκρατικού Στρατού ζει την κατάρρευση κάθε πολιτικής πίστης, καταλήγοντας διπλά εξόριστος: από την πατρίδα του και από το Κόμμα. Ελενα Χουζούρη, «Πατρίδα από βαμβάκι»

Εξήντα χρόνια μετά τη λήξη του Εμφυλίου, οι σύγχρονες γενιές, που έμαθαν να τον σκέφτονται όχι ως ζωντανό αίμα, αλλά ως αρχειακή και μνημειωμένη ιστορία, επιστρέφουν στη σκοτεινή εποχή του, για να ανακινήσουν άγνωστες, μονόδρομα φωτισμένες ή και εντελώς αποσιωπημένες πλευρές του.

Το μυθιστόρημα της Ελενας Χουζούρη «Πατρίδα από βαμβάκι» (εκδόσεις «Κέδρος») ξετυλίγεται στην πρωτεύουσα του Ουζμπεκιστάν, την Τασκένδη, καλύπτοντας την περίοδο 1949-1967.

Πρωταγωνιστής στην «Πατρίδα από βαμβάκι» είναι ένας γιατρός του Δημοκρατικού Στρατού, που εγκαταλείπει την οικογένειά του στην Ελλάδα στο χάος και φτάνει με τους υπόλοιπους μαχητές το 1949 στο Ουζμπεκιστάν, όπου θα αρχίσει να διδάσκει στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Τασκένδης και να περιθάλπει παιδιά σε ολόκληρη τη χώρα.

Σύντομα, ωστόσο, ο γιατρός θα αναγκαστεί να παρακολουθήσει ανήμπορος τη διάλυση των πάντων: οι παλαιοί αντάρτες θα αλληλοφαγωθούν έως θανάτου, ενώ οι υπερασπιστές της κομματικής ορθοδοξίας θα αποδειχτούν εγκληματικοί τυχοδιώκτες.

Βαθιά απογοητευμένος, ερωτικά ακυρωμένος (το Κόμμα θα του απαγορεύσει την ερωμένη του) και διπλά ηττημένος, ο γιατρός θα ανέβει με σύζυγο και τέκνα το 1967 στο τρένο και θα ταξιδέψει διαμέσου Μόσχας για τα Σκόπια, προσπαθώντας να φτάσει σε απόσταση αναπνοής από την Ελλάδα της χούντας. Κατά τη διάρκεια της διαδρομής προς τη Μόσχα, ο γιατρός θα ανακαλέσει μιαν άλλη διαδρομή: τη διαδρομή από την Αλβανία προς την Τασκένδη το 1949, που θα εγκαινιάσει τη δεκαοχτάχρονη οδυνηρή παραμονή του στο Ουζμπεκιστάν.

Η διπλή διαδρομή του γιατρού, καθώς και η διπλή του εξορία, εγεγγραμένες σ' έναν ασφυχτικό χώρο και χρόνο, αποτελούν τον βασικό άξονα της αφήγησης στο μυθιστόρημα της Χουζούρη, που βασίζεται σε ένα συνεχές πίσω-μπρος: από το παρελθόν προς το παρόν και από τον τόπο του ξενιτεμού προς τη γενέθλια γη.

Οπως και στο πρώτο της μυθιστόρημα («Σκοτεινός Βαρδάρης», 2005), η Χουζούρη δουλεύει το ιστορικό της υλικό με μια καθαρώς μεταμοντέρνα μέθοδο: ανακατεύοντας το ιστορικό και το πολιτικό μυθιστόρημα με την επιστολική και την ημερολογιακή αφήγηση και ενισχύοντας τον λόγο της με ένα εμφανώς ονειρικό στοιχείο (οι εφιάλτες και οι πανικοί του γιατρού), καθώς και με ποικίλες στρώσεις λογοτεχνικών και ιστοριογραφικών αναφορών (από Πούσκιν και Σελίν μέχρι Μεγαλέξανδρο και Ταμερλάνο), συνθέτει έναν ευθύς εξαρχής αποσπασματικό και συμπιληματικό μυθοπλαστικό ιστό, που τονίζει ακατάπαυστα στον αναγνώστη τη διαδικασία της κατασκευής του.

Εκείνο που έχει τη μεγαλύτερη σημασία στο μυθιστόρημα της Χουζούρη είναι το σκάλισμα της πληγής ώς το μεδούλι τώρα που ο κύκλος έχει κλείσει οριστικά και η εμπειρία των παλαιότερων μπορεί να γίνει πηγή αναστοχασμού για τους νεότερους, σε μιαν εποχή όπου οι εξόριστοι (πολιτικοί, φυλετικοί και κοινωνικοί εξόριστοι) βρίσκονται και πάλι, έστω και μέσα από εντελώς διαφορετικούς δρόμους, στο προσκήνιο.

Ανάμεσα στην ηδονή και το όνειρο

Εχοντας κλείσει σχεδόν μια πεντηκονταετία στην ποίηση, η Ολυμπία Καράγιωργα έρχεται με την καινούρια συλλογή της να μιλήσει για τον χρόνο, την ύπαρξη και τον έρωτα, μέσω μιας εικονογραφίας που μπορεί να αλλάζει αιφνιδιαστικά τα γκρίζα (κάποτε βαριά σκιασμένα) χρώματά της, μετατρέποντάς τα σε αποκαλυπτική (γεμάτη χάρη και φρεσκάδα) πανδαισία ζωής.

Οι εικόνες τις οποίες περικλείει το βλέμμα της Καράγιωργα στο έβδομο ποιιητικό της βιβλίο, που κυκλοφορεί με τίτλο «Χειμώνας στη Λέρο» από τις εκδόσεις «Μελάνι», είναι κατά βάσιν εξωτερικές: ουρανός, θάλασσα, πλοία που ταξιδεύουν σε μπλε νερά, νησιά που ατενίζουν το πέλαγος, άμμος που ανακατεύεται με τα φύκια, καθώς και φύλλα που πέφτουν πάνω στο σώμα για να το σκεπάσουν τρυφερά ή και ηδονικά. Οι εξωτερικές, ωστόσο, αυτές εικόνες, που αποπνέουν άλλοτε μιαν ονειρική ή ρεμβαστική διάθεση κι άλλοτε μιαν έντονη αισθησιακότητα, δεν είναι παρά προβολές μιας εσωτερικής παρόρμησης, ψίθυροι μιας εκ των ένδον φωνής η οποία καλεί τα πάντα να ξεκινήσουν απ' την αρχή, στήνοντας έναν δαιμονικό χορό με τα πράγματα και τον κόσμο. Ευαίσθητος και εύστοχα σκηνο- θετημένος στίχος από μια ποιήτρια που ξέρει να τιμά την ωριμότητά της.

Νέες εκδόσεις

«Το εμβατήριο του Ραντέτσκυ»

JOSEPH ROTH Μετάφραση: Μαρία Αγγελίδου.

Πρόλογος: J. Μ. Coetzee.

Εκδόσεις «Άγρα»

Το σημαντικότερο μυθιστόρημα του Γιόζεφ Ροτ. Ο θρίαμβος και η παρακμή της αυστροουγγρικής αυτοκρατορίας μέσα από το οικογενειακό χρονικό των Τρόττα οι οποίοι υποχρεώνονται να ζήσουν όλες τις μεγάλες πολιτικές και ιστορικές μεταβολές του καιρού τους.

«Το αντίθετο του θανάτου»

ΡΟΜΠΕΡΤΟ ΣΑΒΙΑΝΟ Μετάφραση από τα ιταλικά: Σώτη Τριανταφύλλου.

Εκδόσεις Πατάκη.

Ενας νεαρός Ναπολιτάνος βρίσκει τον θάνατο στο Αφγανιστάν ενώ δυο άντρες δολοφονούνται επειδή αρνούνται να συνεργαστούν με την Καμόρρα. Ο κόσμος του οργανωμένου εγκλήματος από έναν συγγραφέα ο οποίος το έχει καταγγείλει με εντυπωσιακή τόλμη.

«Ο Καζαντζάκης μοντερνιστής και μεταμοντέρνος»

ΡΟΝΤΕΡΙΚ ΜΠΗΤΟΝ Επιμέλεια: Σ. Ν. Φιλιππίδης. Πανεπιστήμιο Κρήτης και Εκδόσεις Καστανιώτη.

Ο βρετανός νεοελληνιστής και κριτικός Ρ. Μπήτον συνδέει το έργο του Καζαντζάκη με κείμενα του Ελιοτ, του Πάουντ και του Μαρκέζ προκειμένου να τον μεταφέρει στον χώρο του μοντερνισμού και του μεταμοντερνισμού.

«Η πύλη της Κόλασης»

ΛΟΡΑΝ ΓΚΟΝΤΕ

Μετάφραση: Κλαιρ Νεβέ, Εύη Σιούγγαρη.

Εκδόσεις «Μεταίχμιο».

Ο Μάριο βλέπει τη ζωή του να γίνεται κομμάτια και αναζητεί καταφύγιο σε μια ύποπτη συντροφιά. Ταξίδι στον χρόνο και τον Άδη από τον 37άχρονο Λοράν Γκοντέ, που έχει κερδίσει ένα από τα πιο φημισμένα λογοτεχνικά βραβεία της Ευρώπης, το βραβείο Goncourt.

«Ποιήματα που αγαπήσαμε.

Από τους ανανεωτές της παράδοσης μέχρι και

τη δεύτερη μεταπολεμική γενιά».

ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΣ, ΚΩΣΤΑΣ ΝΙΚΟΛΑΚΗΣ

Εκδόσεις «Εκάτη».

Μια περιδιάβαση στο πλούσιο τοπίο της ελληνικής ποίησης, με πολλά γνωστά, αλλά και αρκετά αφανή δείγματά της, που προδίδουν την παιδεία, την ευαισθησία, όπως και το προσεκτικό, λεπτά υφασμένο γούστο των ανθολόγων.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Τυπογραφείο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
50ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
Τα παιδία παίζει
Βιβλίο
Θανάσιμα λάθη
Στο δρόμο για το Βιετνάμ
Βόλτα στα Εξάρχεια
Τα Εξάρχεια των ωδείων και των ιδεών
Εκθεση
Ο έρωτας στα χρόνια της εταίρας
Με την ομορφιά της απλότητας
Η Αθήνα με άλλο μάτι
Επέτειος της πτώσης του Τείχους του Βερολίνου
Το Βερολίνο γιορτάζει
Θέατρο
«Τα ωραία μέσα ερείπια»
Κινηματογράφος
Πάμε διάστημα;
Η Ελλάδα ταξιδεύει στον κινηματογράφο
Μουσική
Τσιγγάνικη φλόγα και τζαζ
Η μούσα της μπόσα νόβα
«Να γκρεμίσουμε κάθε τείχος»
Συνέντευξη: Βέρνερ Χέρτσογκ
Ο τυχοδιώκτης ποιητής του σινεμά
Συνέντευξη: Διονύσης Σαββόπουλος
«Να μοιράζεσαι. Να εκπλήσσεις. Και οι πολλοί θ' ακολουθήσουν»
Συνέντευξη: Τζιμ Τζάρμους
«Η ζωή δεν έχει πάντα φινάλε»