Έντυπη Έκδοση

Η γνώση αντίδοτο φυγής

**Ερατώ Τριανταφυλλίδη

Εγχειρίδιο ευ ζην

Οδηγός ζωής από τους Αρχαίους Ελληνες Σοφούς

εκδόσεις Αρχέτυπο, σ. 176, 13,90 ευρώ

Στη χαώδη εποχή που ζούμε, και εν μέσω της διεθνούς κατασυκοφάντησης της χώρας μας και του λαού της, καιρός είναι νομίζω να ανατρέξουμε στα κείμενα των αρχαίων Ελλήνων σοφών που έδωσαν τα φώτα του Πολιτισμού σε όλη την οικουμένη. Η Ερατώ Τριανταφυλλίδη, μέσα από μια μακρά και σεμνή πορεία στα ελληνικά γράμματα, και μελετώντας με θρησκευτική ευλάβεια και προσήλωση την αρχαία ελληνική Γραμματεία, έρχεται με τη σχολαστικότητα ενός Βυζαντινού αντιγραφέα, και με το ζήλο ενός αγιορείτη μοναχού, να συγκεντρώσει σε ένα κομψό βιβλιαράκι το απάνθισμα της σοφίας των αρχαίων ημών προγόνων. Γνωμικά για τον Κόσμο και τη Φύση, για την Ψυχή και το Θάνατο, για τη Φιλία και την Τύχη, για το Χρήμα και την Αρνητικότητα, για τη Σιωπή, και την Αυτάρκεια, για τη Λιτότητα και τη Ματαιοδοξία. Εκτός όμως από τις συμβουλές ζωής που μας δίνουν οι αρχαίοι Ελληνες σοφοί, στο ευανάγνωστο αυτό εγχειρίδιο, απολαμβάνουμε αφηγήσεις και ανέκδοτα φιλοσόφων, απόψεις και σχόλια για την αρχαία ελληνική φιλοσοφία, και - βεβαίως - τον πρόλογο, την εισαγωγή και τον επίλογο, που φιλοτέχνησε με λιτά εκφραστικά μέσα και «μετά λόγου γνώσεως» η εμβριθής αυτή μελετήτρια. Βιογραφικά στοιχεία και βιβλιογραφία συμπληρώνουν αυτό το πόνημα-κόσμημα που δεν πρέπει να λείψει από καμιά σχολική, φοιτητική, εργασιακή τσάντα. Ετσι, για την Ελλάδα...

**Θεοφάνης Δ. Χατζηστεφανίδης

Ιστορία της Νεοελληνικής Εκπαίδευσης (1821-1986)

εκδόσεις Δημ. Ν. Παπαδήμα, σ. 416, 21,63 ευρώ

Η περιπέτεια των εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων και αντιμεταρρυθμίσεων από την ίδρυση του νέου ελληνικού κράτους μέχρι το 1986 είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με την περιπέτεια της γλώσσας και των πειραματισμών που διάφοροι φωτισμένοι ή αδαείς άνθρωποι έκαναν προς όφελος ή εις βάρος της. Μια επιστημονική προσέγγιση του εκπαιδευτικού προβλήματος που ταλανίζει ακόμα τη νεολαία και όλους τους δημιουργούς που έχουν ως εργαλείο τους τη σύγχρονη ελληνική λαλιά.

**Πωλ Ρικέρ

Αγάπη και Δικαιοσύνη

μτφρ.: Κική Καψαμπέλη

εισαγωγή: Σταύρος Ζουμπουλάκης, εκδόσεις Εκκρεμές, σ. 82, 10,40 ευρώ

Ο Γάλλος φιλόσοφος Πωλ Ρικέρ, που γεννήθηκε το 1913 στη Βαλένς, επιχειρεί να γεφυρώσει τις αντιφατικές βιβλικές έννοιες της αγάπης άνευ όρων και ορίων («αγαπάτε αλλήλους» - ακόμα κι αν ΔΕΝ το αξίζουν - ειδικά τότε) και της θείας δικαιοσύνης, σύμφωνα με την οποία «ο μη εργαζόμενος μη εσθιέτω». Μια ενδιαφέρουσα λογική ακροβασία που δεν απευθύνεται μόνο σε φιλοσόφους και θεολόγους, αλλά και σε κάθε υγιώς σκεφτόμενο άνθρωπο ο οποίος θέλει να ρυθμίσει την καθημερινή συμπεριφορά του σύμφωνα με τις επιταγές της χριστιανικής θρησκείας. Κατατοπιστική η πολυσέλιδη εισαγωγή του Σταύρου Ζουμπουλάκη. Βατή η μετάφραση της Κικής Καψαμπέλη.

**Jeremy Holmes

Κατάθλιψη

μτφρ.: Δώρα Τσόγια

εκδόσεις Ροές, σ. 144, 10 ευρώ

Επειδή η κατάθλιψη δεν οφείλεται μόνο στην απώλεια ενός προσώπου, αλλά και στην απώλεια εργασίας, εισοδημάτων, κοινωνικής θέσης και κύρους, αυτό το βιβλίο του Jeremy Holmes, που συμπεριλαμβάνει διάφορες θεραπευτικές τεχνικές, είναι περισσότερο επίκαιρο τώρα, στους δύσκολους καιρούς της οικονομικής κρίσης που διάγουμε. «Αντλεί από τις θεωρίες του Freud, της Klein, του Winnicott, του Bion αλλά και του Beck, του Seligman, του Teasdale και άλλων σημαντικών συγγραφέων για να δείξει ότι η δημιουργία σχέσεων και η απώλεια είναι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Ο συγγραφέας, από τους πιο σημαντικούς σύγχρονους κλινικούς και μελετητές στο χώρο της Ψυχοθεραπείας, θεωρεί σημείο-κλειδί για την κατανόηση της κατάθλιψης την έννοια της "απώλειας" - είτε μιλάμε για πένθος είτε για την απώλεια μιας θέσης κύρους ή για εκείνη μιας σχέσης».

**Ιωάννα Δ. Αργυρίου

Το διαζύγιο στην Παιδική Λογοτεχνία. Ψυχοκοινωνιολογική και Αφηγηματολογική Προσέγγιση

εκδ. Στέφ. Βασιλόπουλος, σ. 222

Στο πόνημά της αυτό η εκπαιδευτικός Ιωάννα Δ. Αργυρίου μελετάει κάποια βιβλία για παιδιά και νέους που εκδόθηκαν από το 1970 έως τις μέρες μας κι έχουν θέμα τις μονογονεϊκές οικογένειες. Αφού ασχοληθεί με δέκα από αυτά τα βιβλία, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι «τα θέματα αυτά προσφέρονται και για έναν τρόπο λογοτεχνικής γραφής, ο οποίος ξεφεύγει από την τριτοπρόσωπη αφήγηση» (σ. 197). «Συμπερασματικά θα μπορούσαμε να πούμε ότι στα μυθιστορήματα που προσεγγίσαμε οι συγγραφείς προτιμούν τη συνδυαστική χρήση διαφορετικών ειδών αφήγησης και εστίασης. Η εναλλαγή αυτή διαφωτίζει καλύτερα τα όσα διαδραματίζονται στα λογοτεχνικά κείμενα και ανανεώνει το αναγνωστικό ενδιαφέρον, γιατί το υποκειμενικό βίωμα εναλλάσσεται με την αληθοφανή και αντικειμενική διήγηση» (σ. 214).

**Robert Μ. Young

Οιδιπόδειο

εκδόσεις Ροές,σ. 152, 10 ευρώ

Από τον «Οιδίποδα τύραννο» του Σοφοκλή στον «Αμλετ» του Σαίξπηρ, κι από τον Φρόιντ στη Melanie Klein, μέχρι τα εναλλακτικά αναπτυξιακά μοντέλα, σύμφωνα με τα οποία ο όρος «διαστροφή» ισχύει τόσο για τις ετεροφυλόφιλες όσο και για τις ομοφυλόφιλες ή αμφίφυλες σχέσεις, δεδομένου ότι δεν γίνονται πλέον αποδεκτές οι ντετερμινιστικές θεωρίες για το «φυσικό» και «φυσιολογικό», είναι σίγουρα μακρύς ο δρόμος. Ομως αξίζει να τον διατρέξει ο αναγνώστης με οδηγό τον Robert Μ. Young σε αυτό το διεπιστημονικό ταξίδι του από το αρχαίο δράμα στην τραγωδία του σύγχρονου ανθρώπου που κινείται μεταξύ κατάθλιψης και σχιζοειδούς παράνοιας, όπως ο Οδυσσέας πέρασε ανάμεσα στη Σκύλλα και στη Χάρυβδη.

**Αντώνης Μπριλλάκης

Διαδρομές και αναζητήσεις της Αριστεράς μετά τον εμφύλιο

Επιλογή κειμένων, βιογραφικό σχεδίασμα, επιμέλεια: Ηλίας Νικολακόπουλος, Ευδοκία Ολυμπίτου

εκδοτικός οίκος Α.Α. Λιβάνη, σ. 333, 17 ευρώ .

Η πολυτάραχη πορεία της Αριστεράς μετά το τέλος του εμφυλίου πολέμου, μέσα από το έργο και την πολιτεία ενός μαχητικού εκπροσώπου της, του Αντώνη Μπριλλάκη, ενός πρωταγωνιστή της πολιτικής που ανάλωσε μια ολόκληρη ζωή στο βωμό των ιδανικών του για το σοσιαλισμό και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

**Διονυσία Γιαλαμά

Ελληνίδες μάγισσες στη Βενετία. 16ος-18ος αιώνας

Βιβλιοπωλείον της ΕΣΤΙΑΣ, σ. 519, 25 ευρώ

Κυνήγι μαγισσών στη ρατσιστική και ξενόφοβη Βενετία από τον 16ο έως και τον 18ο αιώνα, όπου κάθε Ελληνίδα χριστιανή ορθόδοξη ήταν εξ ορισμού ύποπτη για την άσκηση μαγικών ή και σατανικών θεραπευτικών πρακτικών. Παρ' όλη όμως αυτή την προκατάληψη, το ποσοστό των Ελληνίδων που συμμετείχαν σε τέτοιες αμφίβολης πολιτικής ορθότητας «εναλλακτικές» τελετουργίες δεν ήταν αναλογικά μεγαλύτερο από το ποσοστό των Ιταλίδων «μαγισσών». Η διδάκτωρ Φιλολογίας Διονυσία Γιαλαμά ερευνά το αρχειακό υλικό της Ιεράς Εξέτασης της Βενετίας και διανθίζει την αφήγησή της με ενδιαφέροντα (από κοινωνιολογική, εθνολογική, θρησκευτική, ιατρική και παραϊατρική άποψη) περιστατικά γυναικών που κατηγορήθηκαν ως μάγισσες και πήραν (ή δεν πήραν) την άγουσα προς την «εξαγνιστική» πυρά αυτού του γήινου, βάρβαρου «καθαρτήριου».

**Απόστολος Θηβαίος

ΜΕΝ DIZA BAL μαζί με το ρεύμα...

εκδ. Μιχάλη Σιδέρη, σ. 120, 12 ευρώ

Ο νεαρός λογοτέχνης (τραπεζικός το επάγγελμα) Απόστολος Θηβαίος διαλέγει ως θέμα στο τρίτο του πόνημα την απότομη ωρίμανση μιας ομάδας Βάσκων εφήβων στα χρόνια του Φράνκο. Τρυφερές ψυχές «άγουρων» ανθρώπων που μεγαλώνουν μέσα στη μνησικακία και στην εκδικητική μανία των φασιστών, οι οποίοι έχουν αποφασίσει να τους εξαλείψουν από προσώπου γης, ανακαλύπτουν τον έρωτα, μα τους προλαβαίνει το αντίπαλο δέος του, ο θάνατος. Ποιητική γραφή, ρομαντική διάθεση, υπερχειλίζων λυρισμός, λογοτεχνική αποτελεσματικότητα, αφού ο νεαρός συγγραφέας επιτυγχάνει να μας μεταδώσει τις πρώτες φουσκοδεντριές κορμών λιανών, που θα κοπούν προτού μεστώσουν, πριν προλάβουν να δώσουν τους καρπούς τους, τους γλυκοφίλητους. Δυσκολεύτηκα στις πρώτες σελίδες να συντονιστώ με τον προσωπικό κώδικα και την ιδιότυπη ιδιόλεκτο. Λέξεις όπως «κεροδοσιά» με αποθάρρυναν, όπως και τα συχνά τυπογραφικά λάθη. Οταν όμως αφέθηκα στο ρυθμό και παραιτήθηκα από την κυριολεκτική παρακολούθηση τής -ούτως ή άλλως αφαιρετικής - αφήγησης, τότε αναδύθηκε ένα άλλο υπο-κείμενο (subtext), που δημιούργησε στον εγκέφαλό μου (με τη συνδρομή της απαραίτητης δημιουργικής φαντασίας του επαρκούς αναγνώστη) ένα μετα-κείμενο υψηλών λογοτεχνικών αρετών. Κάπου μεταξύ ποιητικής πρόζας και αναγεννησιακής «μυθιστορίας», ο απεγνωσμένος έρωτας των μελαγχολικών εφήβων σηματοδοτεί την ανάγκη του λογικού, του ώριμου, του τεχνοκράτη ανθρώπου, του βυθισμένου σε νούμερα και υπολογισμούς, να επαναπροσδιορίσει τη ζωή και τις ανάγκες του προκειμένου να απολαύσει τις απλές, γήινες ηδονές, πριν τον προφτάσει ο αναπόδραστος περατάρης και ζητήσει το χρυσό νόμισμα, το απαιτούμενο (σύμφωνα πάντα με την αρχαιοελληνική παράδοση) για τα «διόδια» της Αχερουσίας λίμνης. Αυτός ο λογοτέχνης έχει ταλέντο, δημιουργική φαντασία, τόλμη, και ποιητικό βηματισμό. Κάτι καλό θα βγει -ενδεχομένως- από την πένα του, όταν ωριμάσει.

**Χρύσα Κουράκη

Αφήγηση και λογοτεχνικοί χαρακτήρες. Τα μυθοπλαστικά στο πεζογραφικό έργο της Ζωρζ Σαρή (1969-1995)

εκδόσεις Πατάκη, σ. 368, 19,50 ευρώ

Η Χρύσα Κουράκη, που γεννήθηκε το 1974 στην Αθήνα, εργάζεται στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση και έχει εκπονήσει διδακτορική διατριβή με θέμα «Οι λογοτεχνικοί χαρακτήρες στο πεζογραφικό έργο της Ζωρζ Σαρή 1969-1995». Στο βιβλίο της αυτό επιχειρεί μια λεπτομερή περιγραφή και ανάλυση των μυθιστορηματικών χαρακτήρων στο έργο της Ζωρζ Σαρή. Χρησιμοποιώντας αποκλειστικά ενδοκειμενικά κριτήρια, επιζητεί να καταδείξει «πώς κατορθώνει η συγγραφέας, χωρίς να αποποιείται το βιωματικό στοιχείο, να δημιουργεί χαρακτήρες "ζωντανούς" και αληθοφανείς, κινούμενους στα πλαίσια της μυθοπλασίας και της πραγματικότητας, οι οποίοι καταξιώνονται καλλιτεχνικά μέσα από τις αφηγηματικές της επινοήσεις» (σ.348). Η Ζωρζ Σαρή χρησιμοποιεί ποικίλες αφηγηματικές τεχνικές, ενώ απομακρύνεται από τα απλά αφηγηματικά μοτίβα, διαμορφώνοντας έτσι το δικό της συγγραφικό σύμπαν. Καινοτόμησε στην προσέγγιση των χαρακτήρων και των τρόπων παρουσίασής τους στο χώρο της παιδικής λογοτεχνίας. Η ερευνήτρια θεωρεί ότι σταθερή επιδίωξη της συγγραφέως «είναι η συγγραφή μυθιστορημάτων που αναπαράγουν και προσεγγίζουν την πραγματικότητα. Αυτό, πιθανώς, προκύπτει ως αποτέλεσμα του έντονου αυτοβιογραφικού και βιωματικού χαρακτήρα των έργων της» (σ.345). Πολλοί κριτικοί θεώρησαν ότι «ο έντονος αυτοβιογραφικός χαρακτήρας των μυθιστορημάτων της Ζωρζ Σαρή περιορίζει τη λογοτεχνική τους αξία». «Η χρήση ποικίλων προοπτικών και αφηγητών, η εναλλαγή των αφηγηματικών επιπέδων, η χρονική ευκαμψία μεταξύ παρόντος και παρελθόντος, οι πολυσχιδείς μορφές προφορικής, γραπτής και ενδόμυχης έκφρασης συντελούν στη ρεαλιστική ολοκλήρωση των προσώπων, ενώ προσδίδουν καλλιτεχνικό ενδιαφέρον στην αφήγηση». Οι ισχυροί χαρακτήρες, και ιδιαίτερα οι διακειμενικοί, είναι εκείνοι που καθορίζουν τη δράση, την πλοκή και το θέμα, συλλειτουργώντας όμως αρμονικά στα πλαίσια της ισορροπημένης αφήγησης. «Οι χαρακτήρες μοιάζουν να υπακούν περισσότερο στη λογική του ρεαλισμού». Παράλληλα όμως, η συγγραφέας δεν φαίνεται να θυσιάζει τη λογοτεχνική αξία των μυθιστορημάτων της στο βωμό της δημιουργίας ρεαλιστικών, «ζωντανών» χαρακτήρων. «Η Ζωρζ Σαρή στο πλαίσιο των θεματικών καινοτομιών που επέφερε με το έργο της στη σύγχρονη παιδική και νεανική λογοτεχνία από το 1970 και μετά, συνέβαλε και στη διαφορετική προσέγγιση των χαρακτήρων και των τρόπων παρουσίασής τους. Οι χαρακτήρες της στο επίπεδο της ιστορίας ανταποκρίνονται στην καθημερινότητα των πραγματικών ανθρώπων, απομακρυνόμενοι από τα ιδεατά πρότυπα των περασμένων εποχών» (σσ. 345-348). Ενα βιβλίο για φιλολόγους και μελετητές της ελληνικής πεζογραφίας.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Ο μικρόκοσμος του βιβλίου
Κήρυγμα του προδομένου λόγου
«Κριτικώς ελεύθερη»
Ο Εθνικός Διχασμός και η Εκκλησία
Τρία διαφορετικά βιβλία
Ο σφαγέας του ονείρου και της πραγματικότητας
Το Μαύρο Βιβλίο
Ιδιότυπη Εθνική Βιομηχανία
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Ο μικρόκοσμος του βιβλίου
Κήρυγμα του προδομένου λόγου
«Κριτικώς ελεύθερη»
Ο Εθνικός Διχασμός και η Εκκλησία
Τρία διαφορετικά βιβλία
Ο σφαγέας του ονείρου και της πραγματικότητας
Η γνώση αντίδοτο φυγής
Το Μαύρο Βιβλίο
Ιδιότυπη Εθνική Βιομηχανία
Συνέντευξη: Ταχέρ Μπαχά
Ο Ταχέρ Μπαχά στην Αθήνα
Από τις 4:00 στις 6:00
Πολύχρωμα τραγούδια
Είναι η νέα Joni Mitchell?