Έντυπη Έκδοση

Μηδενικά αποτελέσματα με τη μηδενική ανοχή

Οσο υποχωρεί το κοινωνικό κράτος πρόνοιας, η εγκληματικότητα αυξάνεται, η εξαθλίωση διευρύνεται και οι κοινωνικές συγκρούσεις διογκώνονται. Αυτή είναι η μία πλευρά του νομίσματος. Η άλλη, για την οποία προειδοποιούν έλληνες επιστήμονες, απεικονίζει τη σταδιακή αντικατάσταση του κράτους δικαίου από ένα αστυνομικό κράτος...

Οι μετανάστες αποτελούν συνηθισμένο στόχο των επιχειρήσεων - σκούπα της αστυνομίας. Οι μετανάστες αποτελούν συνηθισμένο στόχο των επιχειρήσεων - σκούπα της αστυνομίας. Γι' αυτό λένε «τέλος» στο αποτυχημένο δόγμα της «μηδενικής ανοχής», που εκδηλώνεται με τις ανεξέλεγκτες προσαγωγές σε κινητοποιήσεις και διαμαρτυρίες, όπως και στις «πολιτικές» απέναντι στους μετανάστες, στους τοξικομανείς, στα φτωχά λαϊκά στρώματα. Διότι έτσι νομιμοποιούνται συνταγματικές εκτροπές και «διολισθήσεις» στο όνομα της δημόσιας ασφάλειας... Αυτό διαπιστώνει έρευνα του Παντείου Πανεπιστημίου με θέμα «Το δόγμα της μηδενικής ανοχής και η εφαρμογή του στην Ελλάδα», που πραγματοποίησαν οι καθηγητές Γ. Πρέντζας και Θ. Παπαθεοδώρου.

Το δόγμα γεννήθηκε σε ένα από τα ινστιτούτα προπαγάνδας της συντηρητικής ιδεολογίας των ΗΠΑ το Manhattan Institute τη δεκαετία του 1990, και εφαρμόστηκε πρώτη φορά στη Νέα Υόρκη από τον δεξιό δήμαρχο Τζουλιάνι. «Στην πραγματικότητα, στοχεύει στη δημιουργία μιας καθησυχαστικής εικόνας των πόλεων», όπως εκτιμούν νομικοί και κοινωνιολόγοι.

Καθαρές πόλεις από διαδηλωτές, ταραξίες, πόρνες, επαίτες και «squeegee men», όπως αποκαλούν οι Αμερικανοί «τα ζιζάνια των φαναριών», τους μετανάστες...

Ο πρώτος που υιοθέτησε τη μηδενική ανοχή στη χώρα μας είναι ο Μ. Χρυσοχοΐδης. Υπουργός Δημόσιας Τάξης το 1999, εξήγγειλε το πρόγραμμα «Ασφαλείς πόλεις». Σκοπός, η πάταξη της μικροεγκληματικότητας. Στην πράξη, όμως, άρχισαν οι αθρόες προσαγωγές όποιων θεωρούνταν «ύποπτοι». Περιορίστηκε το έγκλημα; «Οχι», λένε Πρέντζας και Παπαθεοδώρου: «Αντίθετα, ενισχύθηκε ο ρόλος της αστυνομίας, με αποτέλεσμα τη διαρκή επιτήρηση, την αυξημένη καταστολή, τη διάχυση του κοινωνικού ελέγχου...» Αυτό μαρτυρούν και οι επίσημοι δείκτες της αστυνομίας για ανθρωποκτονίες, απάτες, βιασμούς, εκβιασμούς κ.ά., κάποιοι εκ των οποίων, μάλιστα, την περίοδο 1991-2009 αυξήθηκαν δραματικά.

Η καθηγήτρια Ποινικού Δικαίου του ΑΠΘ Ελισάβετ Συμεωνίδου - Καστανίδου είναι αποκαλυπτική στη μελέτη της με θέμα «Αστυνομική βία και ανθρώπινα δικαιώματα», αναφερόμενη σε ένα περιστατικό προσαγωγής: «Κρίθηκαν ύποπτοι για τέλεση εγκλήματος, δεσμεύτηκαν με χειροπέδες και μεταφέρθηκαν στο αστυνομικό τμήμα νεαροί, οι οποίοι δήλωναν ότι πάνε για μπάνιο, ενώ κάτι τέτοιο δεν μπορούσε να δικαιολογηθεί από την αμφίεσή τους, όπως αναφέρεται, αφού φορούσαν τζιν παντελόνια και μπλούζες!»

Ανεξέλεγκτες προσαγωγές

Μηδενική ανοχή στις δημόσιες συναθροίσεις και προσαγωγές: Οπως διαπιστώνεται στην έρευνα του Παντείου, συχνά μπαίνουν στο στόχαστρο της κρατικής καταστολής, με αποτέλεσμα ο πολίτης εν ονόματι της ασφάλειας να κινδυνεύει να στερηθεί όλο και περισσότερα από τα συνταγματικά του δικαιώματα. «Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το ζήτημα των ανεξέλεγκτων προσαγωγών που διενεργούν τα αστυνομικά όργανα κατά βούληση, οι εξακριβώσεις στοιχείων και οι αθρόες παράνομες πραγματοποιηθείσες δακτυλοσκοπήσεις που δημιουργούν νέους ιδιότυπους φακέλους πολιτών», επισημαίνουν οι καθηγητές.

Ενα από τα κύρια χαρακτηριστικά του δόγματος της μηδενικής ανοχής έχει να κάνει με την ποινικοποίηση συμπεριφορών που δεν έχουν μεγάλη βαρύτητα (ποινική απαξία), ούτε προσβάλλουν βασικά έννομα αγαθά των υπόλοιπων κοινωνικών ομάδων. «Πράξεις που συνήθως τελούνται από άτομα ή ομάδες ατόμων που ζουν στο περιθώριο της κοινωνικής ζωής, αποκλεισμένοι από τα αγαθά της καταναλωτικής μας κοινωνίας, σε συνθήκες φτώχειας και εξαθλίωσης», διαπιστώνει ο Γ. Πρέντζας.

Σε ποιους άλλους τομείς εφαρμόζεται ευρέως η μηδενική ανοχή;

*Επιχειρήσεις «Πόλις»: Ξεκίνησαν το 2004, στόχευαν στη μικροεγκληματικότητα και στην αντιμετώπιση του αισθήματος της ανασφάλειας των πολιτών. Υποστηρίζει ο καθηγητής Γ. Πανούσης: «Αυτή η ιστορία έχει τη μορφή μηδενικής ανοχής. Πράγματα που δεν έχουν να κάνουν με το έγκλημα αυτό καθαυτό, αλλά με μια προσπάθεια να γίνει η οπτική πλευρά της πόλης περισσότερο καθωσπρέπει».

*Μετρό: «Αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικά παραδείγματα εφαρμογής της φιλοσοφίας του δόγματος της μηδενικής ανοχής στη χώρα μας. Από την είσοδο στο χώρο του μετρό γίνεται αντιληπτό πως οι απαγορεύσεις και η αστυνομοκρατία είναι τα κύρια χαρακτηριστικά του...». Κάτω από αυτό το πρίσμα, το μετρό συμπληρώνει ιδανικά τις επιχειρήσεις «σκούπα» στο κέντρο της Αθήνας, το άγριο κυνηγητό μεταναστών, μικροπωλητών, επαιτών και διάφορων άλλων κοινωνικά αποκλεισμένων.

*Πορνεία: Η αντιμετώπιση της πορνείας στηρίζεται στην ποινικοποίηση ακόμα και της απλής συνεύρεσης, με το γνωστό σκεπτικό ότι ακόμα και οι πιο απλές μικρής ποινικής απαξίας πράξεις μπορούν να αποτέλεσαν την απαρχή μιας οργανωμένης επιχείρησης για την εκμετάλλευση ανθρώπων.

*Μετανάστες: Αποτελούν μία από τις πλέον ευάλωτες και απροστάτευτες κοινωνικές ομάδες του πληθυσμού, οι οποίοι βιώνουν καθημερινά την εκμετάλλευση στους χώρους εργασίας, τους συνεχείς ελέγχους των αστυνομικών αρχών, την οικονομική αφαίμαξη από το ελληνικό κράτος για την εξασφάλιση νομιμοποιητικών εγγράφων, την αβεβαιότητα και ανασφάλεια για το μέλλον. Συγχρόνως, η αύξηση του αριθμού των αντικανονικών μεταναστών και των φαινομένων εγκληματικότητας που αποδίδονται στους μετανάστες καθώς και η δημιουργία κλίματος ξενοφοβίας-ρατσισμού από την πλειονότητα των ΜΜΕ δημιούργησε ένα περιβάλλον κατάλληλο, ώστε να τεθεί σε εφαρμογή από τις κατασταλτικές δυνάμεις σειρά μέτρων μηδενικής ανοχής.

*Χρήστες ναρκωτικών ουσιών: Ενώ οι αντιλήψεις της κοινωνίας σταδιακά αλλάζουν, καθώς ο χρήστης ουσιών βρίσκει έδαφος στη νοοτροπία του μέσου πολίτη, οι πολιτικές παραμένουν αναχρονιστικές και δογματικές, αφού εξακολουθούν να θεωρούν παραβάτες ένα σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού.

«Σε ορισμένες περιπτώσεις, η εφαρμογή των πολιτικών μηδενικής ανοχής εκλαμβάνεται ως αναμενόμενη πρόταση της εξουσίας σε ένα ώριμο αίτημα της κοινής γνώμης, η οποία με το να είναι κατάλληλα προετοιμασμένη απεκδύεται οποιασδήποτε κοινωνικής ευαισθησίας και εμφανίζεται έτοιμη να συνταχθεί με τις πλέον ακραίες πολιτικές κοινωνικού αποκλεισμού», καταλήγει ο Θ. Παπαθεοδώρου.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Με λέξεις-κλειδιά
Αστυνομικό ρεπορτάζ
Ανθρώπινα και κοινωνικά δικαιώματα
Άλλα θέματα στην κατηγορία Ελλάδα της έντυπης έκδοσης
Μαζική φυγή
Κύμα διαρροής «εγκεφάλων» στο εξωτερικό
Η κρίση διώχνει και τους μετανάστες
Εκπαίδευση
Σπουδές στα χρόνια του ΔΝΤ
Πρόστιμα ΔΕΗ
1 δισ. θα κοστίζει η λιγνιτο-ρύπανση
Ερευνα
Μηδενικά αποτελέσματα με τη μηδενική ανοχή
Συλλογικότητες αναρχικών
Ξεκαθάρισμα για τον εμπρησμό
Εκρήξεις σε Κορυδαλλό και Θεσσαλονίκη
Βόμβες υψηλού ρίσκου