Έντυπη Έκδοση

Διεθνή

Πλανήτης Γη

  • Η ζωή ξεκίνησε στην ώρα της...

    Ο αντιδραστήρας μοιάζει τόσο ακίνδυνος όσο κι ένας αποστακτήρας παρασκευής μπίρας. Ωστόσο, ο γεωλόγος Μάικ Ράσελ έχει κατά νου να δημιουργήσει περισσότερα μ' αυτόν - να «γυρίσει το χρόνο πίσω» και μάλιστα κατά τέσσερα δισ. χρόνια, προσπαθώντας να πετύχει ακριβώς τη στιγμή κατά την οποία από το τίποτε προέκυψαν τα πρώτα δείγματα ζωής.

    Ο Αμερικανός γεωλόγος Μάικλ Ράσελ (στη φωτογρ. κοντά σε θερμές πηγές της Νεβάδα) είναι πεπεισμένος ότι η ζωή ξεκίνησε στα ωκεάνια βάθη γύρω από μετρίως θερμές πηγές. Αυτές τις συνθήκες σκοπεύει να αναπαραστήσει εργαστηριακώς, προσπαθώντας να επιτύχει τη στιγμή που προέκυψαν τα πρώτα δείγματα ζωής Ο Αμερικανός γεωλόγος Μάικλ Ράσελ (στη φωτογρ. κοντά σε θερμές πηγές της Νεβάδα) είναι πεπεισμένος ότι η ζωή ξεκίνησε στα ωκεάνια βάθη γύρω από μετρίως θερμές πηγές. Αυτές τις συνθήκες σκοπεύει να αναπαραστήσει εργαστηριακώς, προσπαθώντας να επιτύχει τη στιγμή που προέκυψαν τα πρώτα δείγματα ζωής Στους αγωγούς κυκλοφορούν απλές ουσίες, ενώσεις θείου και αμμωνίας, σιδήρου και διοξειδίου του άνθρακα. Αυτές αναμιγνύονται σ' έναν λέβητα και εάν ο Μ. Ράσελ έχει υπολογίσει σωστά τη δοσολογία του μίγματος, θα αναπαραχθούν οι συνθήκες των απαρχών της ζωής. Η συσκευή βρίσκεται στα εργαστήρια της Jet Propulsion, που διατηρεί η NASA στην Πασαντένα, και προορισμός της είναι η επίλυση ενός αινίγματος, με το οποίο ο Μ. Ράσελ ασχολείται εδώ και δύο δεκαετίες. Ο ίδιος είναι πεπεισμένος ότι η ζωή ξεκίνησε στα θαλάσσια βάθη γύρω από τις μετρίως θερμές πηγές.

    Αυτές ανακαλύφθηκαν το 2000 καταμεσής του Ατλαντικού - σε βάθη 800 μ. υψώνονται «πύργοι» από ανθρακικό ασβέστιο, μερικοί ψηλοί όσο ένα εικοσαώροφο κτίριο, κι έγιναν γνωστοί ως «Lost City» - χαμένη πολιτεία. Ο σχηματισμός τους οφείλεται ακριβώς στην ενέργεια των θερμών πηγών και οι σχισμές τους είναι περιβάλλον ιδιαιτέρως φιλικό για διάφορες μορφές ζωής. Αλλά και οι ίδιες οι πηγές, με θερμοκρασίες γύρω στους 90 βαθμούς και νερά πλούσια σε θρεπτικές ουσίες, προσφέρουν σε πολλούς μικροοργανισμούς φυσικούς βιοτόπους.

    Ημέρα πέντε ωρών...

    Στα προϊστορικά χρόνια τέτοια φιλικά περιβάλλοντα υπήρχαν μόνον στα ωκεάνια βάθη- ο γήινος φλοιός δεν είχε στερεοποιηθεί, η ημέρα διαρκούσε μόλις πέντε ώρες και η μικρή απόσταση της Σελήνης από τη Γη προκαλούσε αναστάτωση στους πρωταρχικούς ωκεανούς. Μεγάλοι μετεωρίτες κατέπιπταν στον πλανήτη, θύελλες μαίνονταν και ηφαίστεια εκρήγνυνταν σχηματίζοντας και καταβυθίζοντας νησιά. Για πολλά εκατομμύρια χρόνια κάθε σπόρος ζωής, που θα γλίτωνε απ' όλα τα ανωτέρω, είχε ν' αντιμετωπίσει εντονότατη υπεριώδη ακτινοβολία, αφού ατμόσφαιρα δεν υπήρχε ακόμη.

    Η σκοτεινή θαλάσσια άβυσσος προσέφερε προστασία. Στις περιοχές των θερμών πηγών τύπου Lost City,που βρίσκονται λίγο παράμερα από τα σημεία συνάντησης των διηπειρωτικών τεκτονικών πλακών, το περιβάλλον είναι ηπιότερο απ' ό,τι γύρω από τις λεγόμενες «Μαύρες Καπνοδόχους» που επίσης πιθανολογείται ότι υπήρξαν «λίκνα» ζωής. Ο Ράσελ πιστεύει ότι τα πρώτα βιο-μόρια θα βρήκαν εδώ πολύ φιλικότερες συνθήκες- γι' αυτό και θέλει να ανασυνθέσει την ιδιαίτερη χημεία αυτών των ωκεάνιων τόπων. Πριν από μερικά χρόνια στους συνεργάτες του Ράσελ προσχώρησε και ο καθηγητής Βοτανολογίας από το Πανεπιστήμιο Ντίσελντορφ, Ουίλ. Μάρτιν, και οι δύο ειδικοί πιστεύουν ότι μαζί έλυσαν το μεγάλο ζήτημα της δημιουργίας των μορφών ζωής ξεχωριστά της μίας από την άλλη- σήμερα κανείς ειδικός δεν πρεσβεύει την εξέλιξη της ζωής από μία ομογενή «πρωταρχική σούπα».

    Μεταξύ του θαλάσσιου και του νερού των υποθαλάσσιων θερμών πηγών υπάρχει τόση χημική διαφορά -το ένα αλκαλικό, το άλλο ελαφρώς όξινο- όσο και διαφορά ηλεκτρικών ιδιοτήτων. Αυτή ακριβώς λειτουργεί ως μπαταρία και προσφέρει χημική ενέργεια στις αντιδράσεις που συντελούνται στο εσωτερικό των φυσαλίδων απ' τις πηγές. Κατά τον Ράσελ, οι καμινάδες με τις φυσαλίδες στα τοιχώματά τους συντελούν ιδεώδη τόπο για ανάπτυξη ζωής. Ο γεωλόγος υποθέτει πως εκεί συντελέστηκε και μία πρώιμη μορφή κυτταρικής διαίρεσης - ένα κύκλωμα αντιδράσεων, που έχει προσαρμοστεί καλά μέσα σε μία φυσαλίδα, μπορεί να περάσει σε μία διπλανή της. Επιπλέον στα εσωτερικά τοιχώματα μπορεί να σχηματίστηκαν με την πάροδο του χρόνου ενώσεις υδατοστεγείς και να σταθεροποιήθηκαν σε σφαιρίδια - ένα είδος προσωρινών κυτταρικών μεμβρανών. Κάποια στιγμή το πρώτο σφαιρίδιο βγήκε από το περίβλημά του και δοκίμασε την τύχη του στην ανοιχτή θάλασσα.

    Οπου παρουσιάζονταν περιβαλλοντικές διαφοροποιήσεις, πιθανότατα συντελούνταν ένα είδος χημικής εξέλιξης που προηγούνταν της βιολογικής. Ο ερευνητής πιστεύει ότι κατά τη διάρκειά της σχηματίστηκαν πρώιμα βιο-καλούπια που δεν αποτελούσαν ακόμη ζωή καθαυτή, αλλά ήσαν σαφώς σε καλό δρόμο προς τη συγκεκριμένη κατεύθυνση.

    Η διαμάχη των αντίθετων παρατάξεων καλά κρατεί. Τα πειράματα σχετικώς με την προέλευση της ζωής ήσαν μέχρι τώρα πολύ περιορισμένα λόγω έλλειψης χρηματοδότησης. Στους πρωτοπόρους ερευνητές συγκαταλέγεται ο ειδικός σε θέματα ευρεσιτεχνίας Γερμανός νομικός Γκίντερ Βέχτερσχοϊζερ, που εκπόνησε ήδη από το 1988 το μοντέλο ενός «κόσμου από σίδηρο και θείο» - και προκάλεσε αίσθηση, επειδή αναφερόταν σ' έναν κύκλο μεταβολισμού χωρίς την παρουσία γονιδίων. Εχοντας πανεπιστημιακές γνώσεις Χημείας, ο Γερμανός επιστήμονας δηλώνει πεπεισμένος ότι τα πρώτα απλά μόρια ζωής είχαν ως βιότοπο τον θαλάσσιο πυθμένα και ειδικότερα τους κρυστάλλους μαρμαρυγία. Σύμφωνο βρίσκει η θέση αυτή και τον Αμερικανό βιοφυσικό Χάρολντ Μόροβιτς, κατά τον οποίον «οι φυσικοί νόμοι δεν θ' άφηναν καμία άλλη πιθανότητα».

    «Λυτρωτική» αντίδραση

    Σήμερα γνωρίζουμε ότι στα πετρώματα του θαλασσίου πυθμένα ο ενεργοποιητής -υδρογόνο- παράγεται αδιάκοπα και όταν συναντάται με το πανταχού παρόν CO2 δημιουργείται μία ανισορροπία - αφού και τα δύο υλικά τείνουν να αντιδρούν το ένα με το άλλο. Ομως, το πρώτο βήμα διενεργείται είτε πολύ αργά ή καθόλου, αφού χρειάζεται ενέργεια ώθησης. Η διαδικασία είναι πανομοιότυπη με εκείνη που συμβαίνει στα σύννεφα θυέλλης ή σε συσσωρεύσεις υδάτων σε μεγάλο υψόμετρο. Η φύση βρίσκει πάντα δρόμο - τα νερά ανοίγουν δρόμο προς μία κοιλάδα και η ένταση της θύελλας εκτονώνεται σε αστραπές.

    Η δημιουργία των βιολογικών όντων πέρασε πολλά ενδιάμεσα στάδια πριν επιτευχθεί η «λυτρωτική» αντίδραση με τον άνθρακα. Από αυτή τη σκοπιά, η ζωή δεν είναι παρά ένα συμπαντικό... βραχυκύκλωμα.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Άλλα θέματα στην κατηγορία Διεθνή της έντυπης έκδοσης
Ιράν
Εξέγερση φοιτητών έφερε η νίκη των συντηρητικών
«Γνωρίσαμε την καταπίεση και δεν θέλουμε πια άλλη...»
Ο Ομπάμα περιμένει να «καθήσει η σκόνη» των εκλογών στο Ιράν
Παλαιστινιακό
Παλαιστινιακό κράτος-φάντασμα
Βρετανία
Διενέργεια έρευνας για τον πόλεμο στο Ιράκ διέταξε υπό... πίεση ο Μπράουν
Τουρκία
«Σχέδιο δράσης εναντίον της οπισθοδρόμησης» και του Ερντογάν, με άρωμα από ...ένοπλες δυνάμεις
Γαλλία
Οι Γάλλοι δεν κατέβηκαν στον δρόμο...
Ιταλία
Οι «Μαύρες Περιπολίες» πολιτών για την τήρηση της τάξης στην Ιταλία ξύπνησαν μνήμες μελανοχιτώνων....
ΗΠΑ
Αγελάδα μινιατούρα