Έντυπη Έκδοση

Οι κρυπτωνυμίες της γραφής

Χάρης Βλαβιανός, Χρήστος Χρυσόπουλος

το διπλό όνειρο της γραφής

εκδόσεις Πατάκη, σ. 205, ευρώ 10,50

Πώς γράφεται ένα βιβλίο από κοινού; Πώς συντονίζονται και συνεργάζονται δύο σκέψεις πάνω στο σχέδιο μιας γραφής; Το Διπλό όνειρο της γραφής είναι ένα παρόμοιο εγχείρημα. Η από κοινού χειρονομία του Χάρη Βλαβιανού και του Χρήστου Χρυσόπουλου να προσυπογράψουν έναν θραυσματικό λόγο πάνω σ' αυτό το θαμπό ίχνος της γραφής. Μια απο-καλυπτική «συνομιλία» που διατρέχει όλη την κλίμακα της λογοτεχνίας, από την οντολογία της γραφής της, τις κρυπτωνυμίες και τις αναφορικές της καταβολές, κειμενικές πάντα παρά ζωικές, έως αυτή την πανουργία του συγγραφέα, την κατάκτηση του ύφους του και την αμφίσημη σχέση του με την πραγματικότητα της εποχής του.

Οταν μιλάς για τη γραφή αναγκαστικά ξεκινάς τις σκέψεις σου απ' το μηδέν, το μηδέν που αριθμεί και το πρώτο κεφάλαιο αυτού του βιβλίου. Αυτή η μηδενική θέση της γραφής πάνω στο σώμα του Πραγματικού, το μετέωρο ίχνος της. Μια γραφή που γίνεται η ανάμνηση του εαυτού της, η πιο αδύνατη εκφορά τού Είναι της. Αλλωστε «η μόνη πραγματική πράξη στον χώρο της λογοτεχνίας είναι η γραφή του έργου», αυτό το «ίχνος του μολυβιού», η σκηνή της έκλειψης του κόσμου αλλά και η «πανούργα» μαζί δεξίωση της απουσίας του. Παραφράζοντας μάλιστα μια ρήση του Μπαρτ, που ακούγεται μέσα στο βιβλίο, θα μπορούσαμε να πούμε ότι η λογοτεχνία αντιγράφει αυτό που είναι απολεσθέν. Ο,τι απομένει είναι η διακειμενικότητα, αυτό το συμπαντικό στερέωμα της γραφής, όπως αυτός ο διάφανος ορίζοντας της θάλασσας που συνέχει και διεγείρει πάντα, όλα τα τοπία της Ντιράς. Είναι αυτή η «παραβατικότητα της λογοτεχνίας», η ομιλούσα σιωπή του κόσμου, το κατοπτρικό του ίχνος, η επιστροφή των λέξεων που δεν αποδέχομαι, το αδύνατο ίχνος τους επί χάρτου. «Ο χώρος της λογοτεχνίας», έλεγε ο Μπλανσό «είναι ο χώρος της καταστροφής», «το τέλειο έγκλημα» του Μποντριγιάρ.

Η λογοτεχνική γλώσσα έτσι δεν είναι μια θριαμβεύουσα γλώσσα, μια αποκαλυπτική συν-κίνηση, αλλά μια αληθινή απορία, μια επιδεινούμενη κρίση. Θεμέλιο του έργου δεν είναι το κυρίαρχο νόημά του, αλλά αυτό το απορημένο Είναι του δημιουργού του. «Η σκέψη του συγγραφέα διαθέτει ένα μόνο σημείο στίξης: το ερωτηματικό». Δεν είναι έτσι η «ανάγκη για γράψιμο» που γεννά το έργο, ούτε το ταλέντο του δημιουργού του, αλλά ούτε κι αυτή η ακριβή επίσκεψη της έμπνευσης, «η Μούσα έχει πάψει να κάνει "κατ' οίκον επισκέψεις"», αλλά αυτός ο προγενέστερος Αλλος, ο ήδη κατατεθειμένος λόγος, οι προδιαθέσιμες λέξεις του, προδιαθέσιμες ήδη στο ανείπωτο, η διαρκής τους συσσώρευση, η επαναδιέγερσή τους. Ο συγγραφέας έτσι παραδίδεται στην κυριαρχία αυτού του πρότερου λόγου, τον αποδέχεται, τον δαπανά, τον μεταθέτει, τον εκμεταλλεύεται ανενδοίαστα. «Είμαστε όλοι καταδικασμένοι να αντιγράφουμε αντίγραφα», (Γέιτς). Η λογοτεχνία ως ένας ενεργοπαθητικός ερωτισμός. Αφήνομαι να ενεργήσω πάνω σου. Ενα έργο πάντοτε εν εξελίξει, κυριολεκτικά ελευσόμενο. Ενα «Είναι» ανιστορημένο στη διάρκεια της καταγωγικής του Απορίας. Γι' αυτό και η «αλήθεια» του θα είναι πάντα και το πιο αμφιλεγόμενο σημείο του, αυτή ακριβώς η δι-αφάνεια του νοήματός του, το «σιωπηλό του κενό» (Μπλανσό).

Εν τούτοις ο συγγραφέας γράφει, γράφει αυτό το «ίχνος του μολυβιού», όταν το άλλο χέρι, το χέρι που δεν γράφει, που λέει ο Μπλανσό, πετά το μολύβι που γράφει και μένει μόνο του αυτό το ίχνος του μολυβιού, στη μοναξιά όμως τώρα της αφαίρεσης του, της αφαίρεσης του απ' αυτή την ατέρμονη κυκλοφορία του λόγου. Μένει το ίχνος μόνο της αποσπασματικής του καθήλωσης, σ' αυτή τη συγκεκριμένη, ατελή και αναμένουσα δομή του βιβλίου.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Διάχυτο αίσθημα απουσίας
Ε.Ε. Cummings: Συγγραφέας εικόνων, σχεδιαστής λέξεων
Ενας ιερωμένος τιμά την Ελλάδα
Συνθέτες κλασικής μουσικής: Οι ροκ σταρ της εποχής τους
Μεταφυσική έγνοια ίσον φυσική απώλεια
Ανεμπόδιστη θέα στην Καπέλα Σιξτίνα
Το πάθος της Δελφικής Ιδέας
Η θάλασσα που έσταξε
Το χρονικό ενός σπάνιου βίου
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Διάχυτο αίσθημα απουσίας
Ε.Ε. Cummings: Συγγραφέας εικόνων, σχεδιαστής λέξεων
Ενας ιερωμένος τιμά την Ελλάδα
Συνθέτες κλασικής μουσικής: Οι ροκ σταρ της εποχής τους
Μεταφυσική έγνοια ίσον φυσική απώλεια
Οι κρυπτωνυμίες της γραφής
Ανεμπόδιστη θέα στην Καπέλα Σιξτίνα
Το πάθος της Δελφικής Ιδέας
Η θάλασσα που έσταξε
Το χρονικό ενός σπάνιου βίου
Οψεις της ανάγνωσης
Η γενικευμένη ομοιομορφία δημιουργεί σύγχυση και αδιαχώρητο
Λογοτεχνία
Ο ποιητής του φαρμακωμένου καιρού
Από τις 4:00 στις 6:00
Οι άνθρωποι με αναπηρίες δικαιώνονται στη χώρα μας μόνο στο τραγούδι
Ενας «Νονός», δυναμίτης!
Άλλες ειδήσεις
Το κλεμμένο γράμμα και η γένεση του λακανισμού
Καρτ ποστάλ από τη Λισαβόνα
Εν τη ρίμα του λόγου / Φυσάει