Έντυπη Έκδοση

Σύλλας Τζουμέρκας

Στη Μεταπολίτευση εκφυλίστηκαν όλες οι έννοιες

Στη «Χώρα προέλευσης» του Σύλλα Τζουμέρκα το δράμα μιας οικογένειας παραλληλίζεται με την ελεύθερη πτώση μιας χώρας, που κόβει τους δεσμούς της με το ένδοξο παρελθόν και κοιτάζει με αβεβαιότητα προς το μέλλον. Ξεκινώντας από μια ενδοοικογενειακή υιοθεσία, βάζει στο μικροσκόπιο τρεις γενιές: του '50, της Μεταπολίτευσης και τη νεότερη. Χωρίς να χαϊδεύει καμία.

Με ήρωες που στοιχειώνει η ηθική και η βαρύτητα των πράξεών τους, σαν να ξεπήδησαν από αρχαία τραγωδία, και με την οργή που μπορεί να έχει ένας νέος, 32χρονος σκηνοθέτης, ο Σύλλας Τζουμέρκας στήνει τελικά μια ταινία που είναι τόσο δραματική όσο και πολιτική.

Το δράμα περικυκλώνει από παντού μια ολόκληρη οικογένεια. Στημένη πάνω σε πολλούς χαρακτήρες, η «Χώρα προέλευσης» έστειλε τον σκηνοθέτη της πέρυσι στη Σχολή «Stella Adler» στην Αμερική, όπου σπούδασε υποκριτική για ένα εξάμηνο. Δεν του έλειπαν οι ακαδημαϊκές γνώσεις. Απόφοιτος της Σχολής Σταυράκου αλλά και της Θεατρολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, είχε αποφασίσει από νωρίς ότι αγαπάει το σινεμά γιατί, όπως λέει, «είναι ένα φοβερό εργαλείο για να καταλαβαίνουμε τη ζωή. Οσο δύσκολα και να γίνεται μια ταινία, παραμένει γιορτή».

Αρκετά πριν βγει στις ελληνικές αίθουσες (21 Οκτωβρίου) η ταινία συμμετείχε στην «Εβδομάδα Κριτικής» του Φεστιβάλ Βενετίας. Ο Σύλλας Τζουμέρκας δεν ήταν πρωτάρης. Βρέθηκε στις Κάνες πριν από επτά χρόνια με τη μικρού μήκους «Τα μάτια που τρώνε».

- Ποια ήταν η πρόθεσή σας; Να χαρτογραφήσετε τον ψυχισμό των Ελλήνων;

«Στόχος μας, με τη Γιούλα Μπούνταλη (συν-σεναριογράφο), ήταν να μιλήσουμε για το τι σημαίνει ενηλικίωση στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης, για τα παιδικά μας χρόνια και το σήμερα και την αντίστιξη ανάμεσα στα δύο. Θέλαμε να συνδέσουμε την οικογένεια με την πολιτική κατάσταση. Ανήκω στη γενιά που οι γονείς της ήρθαν στην εξουσία μετά την πτώση της χούντας. Η Μεταπολίτευση είναι ένα συνολικό φαινόμενο, όπου δρουν τρεις γενιές: του '50, της Μεταπολίτευσης και η δική μου, η νεότερη. Αν θέλεις να μιλήσεις γι' αυτό, πρέπει να δεις σε ποια σημεία συγκρούονται».

- Γιατί παρουσιάζετε τη γενιά της Μεταπολίτευσης υπεύθυνη για τόσα έκτροπα;

«Τα μέλη της βρίσκονταν στην εξουσία, είχαν επιχειρήσεις, έδρασαν στην πολιτική ζωή, ήταν και γονείς. Είναι οι πρωταγωνιστές της τελευταίας 30ετίας. Βλέποντας πού έχουμε φτάσει, πρέπει να της ασκήσουμε την κριτική, όχι βέβαια αφοριστική, που η ίδια επί χρόνια αρνιόταν».

- Μπορείτε να γίνετε πιο σαφής;

«Είναι υπεύθυνη για το ότι πολλές έννοιες εκφυλίστηκαν: εκπαίδευση, ελευθερία, αγώνας, κόμμα, πολιτικός διάλογος. Συγκεκριμένες πολιτικές αποφάσεις μάς οδήγησαν στο να ζούμε με περισσότερα χρήματα από όσα διαθέτουμε. Αυτό πληρώνουμε σήμερα. Εκείνες τις δεκαετίες μπήκε το σπέρμα των πράξεων που μας έφεραν εδώ: κομπίνες, ψέματα, μυστικά. Ολα αυτά έχουν αποκαλυφθεί σε ένα βαθμό σήμερα. Επίσης, σταδιακά υπήρξε διάλυση της εκπαίδευσης».

- Ποια ήταν η προσωπική σας εμπειρία από τα μαθητικά θρανία;

«Μια πτώση. Προχωρώντας βαθμίδες ένιωθα ότι τα πράγματα καταρρέουν όλο και περισσότερο. Από την έκθεση ιδεών στο Γυμνάσιο, όπου έπρεπε να επαναλαμβάνουμε κάθε political correct κλισέ που μας ερχόταν στο κεφάλι, μέχρι το διαλυμένο Πανεπιστήμιο, όλο αυτό το σύμπαν διαμόρφωσε ακυρολεξία και στην ίδια τη σκέψη. Είναι σκληρή εμπειρία για τους νέους. Στη συνέχεια, όταν βγήκαμε στη δουλειά μάς τσάκισαν, όσο, όπου και όπως μπόρεσαν».

- Στήσατε τον κορμό της ταινίας πάνω στη διδασκαλία του Εθνικού μας Υμνου από μια δασκάλα, την Αμαλία Μουτούση. Γιατί;

«Μας ενδιέφερε η αντίφαση που υπάρχει: τον γνωρίζουμε ως δοξαστικό ποίημα για την ελευθερία. Αν διαβάσεις όμως τις υπόλοιπες 150 στροφές του, είναι άγριος και απελπισμένος. Μιλάει για το πόσο δύσκολο είναι να είσαι ελεύθερος και πόσο πρέπει να συγκρουστείς με τη χώρα, τον εαυτό σου, την οικογένεια, τους ανθρώπους που αγαπάς».

- Υπάρχει μια ισοπεδωτική φράση στην ταινία: «γαμώ τους σοσιαλιστές, γαμώ τους δεξιούς, γαμώ τους Ελληνες».

«Ακούγεται από μια ντουντούκα σε μια σκηνή διαδήλωσης, μπλεγμένη με τον αντίστοιχο, "θετικά" αφοριστικό λόγο των συνθημάτων των μεγάλων κομματικών συγκεντρώσεων της τριακονταετίας, του τύπου "ένας είναι ο αρχηγός". Είναι μια πολύ πικρή σκηνή, στην οποία τα είδη του δημόσιου λόγου -από την αφοριστική διαμαρτυρία μέχρι τις κομματικές νόρμες- χτυπάνε το ένα πάνω στ' άλλο και πάνω στα πρόσωπα της ταινίας. Σαν κατάρες».

- Εσείς σε τι οικογένεια μεγαλώσατε;

«Οι γονείς μου είναι καθηγητές και οι παππούδες μου δάσκαλοι και τεχνίτες. Οι άνθρωποι που γνωρίζω καλά είναι οι μεσαίοι προς τα κάτω και οι μεσαίοι προς τα πάνω».

- Η αίσθησή μου είναι ότι η ταινία έγινε από έναν σκηνοθέτη που θέλει να κόψει τον ομφάλιο λώρο με το παρελθόν και τη νοσταλγολαγνεία.

«Η νοσταλγία θολώνει τη ματιά και σου κρατάει δεμένα τα πόδια. Είναι εύκολο να βρίσκεις παρηγοριά στο παρελθόν, δεν είναι όμως, αληθινό. Νομίζω ότι αν κάποιος βγάλει το φίλτρο της νοσταλγίας από τη σκέψη του, τον περιμένουν ωραία πράγματα».

- Η ταινία φαίνεται ότι έχει γίνει από έναν οργισμένο νέο άνθρωπο. Πιστεύετε ότι έτσι νιώθει συνολικά η γενιά σας; Είναι αυτή που πριν από δύο χρόνια κατέβηκε στους δρόμους της Αθήνας;

«Νομίζω ότι η γενιά μου εκφράζεται καθημερινά -στη δουλειά, στο σχολείο, παντού- με πολύ περισσότερους τρόπους από αυτό που λέτε για τον Δεκέμβρη του 2008. Δεν έχει νόημα να τα βάζουμε όλα στο ίδιο τσουβάλι. Ο καθένας έχει τον δικό του τρόπο να μιλάει». *

* Παίζουν: Αμαλία Μουτούση, Θάνος Σαμαράς, Ιωάννα Τσιριγκούλη, Ερρίκος Λίτσης, Γιούλα Μπούνταλη, Ιερώνυμος Καλετσάνος, Χρήστος Πασσαλής κ.ά.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Κινηματογράφος
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Λογοτεχνία
Πώς θα ήταν ο κόσμος χωρίς μυθιστόρημα;
Συνέντευξη: Σύλλας Τζουμέρκας
Στη Μεταπολίτευση εκφυλίστηκαν όλες οι έννοιες
Κριτική θεάτρου
Μεταξύ αγιοποίησης και ντοκουμέντου
Συνέντευξη: Σάιμον Κρίτσλεϊ
Η Ευρώπη είναι στη ρίζα της ρατσιστική
Θωμάς Μοσχόπουλος
Το παιδικό θέατρο είναι αγροτικό και μεταπτυχιακό μαζί
Αφιέρωμα
Facebook και Twitter βάζουν τα ΜΜΕ στα δύσκολα
Το βιβλίο της ψηφιακής Γενέσεως
Ενα λεύκωμα για τη γενιά του Ιντερνετ
Κομικςοδρόμιο
«Arzak», ο ακούραστος επιθεωρητής