Έντυπη Έκδοση

Τέχνες & Πολιτισμός

Διαχρονικά

  • «Οι πολιτικοί μάς τρέφουν με ψέματα»

    2005: όταν ο Χάρολντ Πίντερ πήρε το Νόμπελ Μέρες Νόμπελ -και λογοτεχνίας- και λέω να μη σταθώ σ' αυτόν που το πήρε φέτος, τον γνωστό μας Περουβιανό Μάριο Βάργκας Λιόσια, αλλά σ' έναν άλλο, πριν από πέντε χρόνια, το 2005, που μας άγγιξε ιδιαίτερα.

    Είναι ο Βρετανός Χάρολντ Πίντερ, αγαπητότατος και στο ελληνικό κοινό, όχι μόνο ως συγγραφέας, αλλά και ως άγρυπνη συνείδηση διεθνούς εμβέλειας. Καταιγιστικός κατά των ανεξέλεγκτων καταπιεστικών εξουσιών, ενεργός συμπαραστάτης των απανταχού πασχόντων.

    Αποκορύφωμα, η ομιλία του κατά την τελετή της απονομής του Νόμπελ στις 7 Δεκεμβρίου 2005. Μια ομιλία-καταπέλτης, που δεν έχει ξανακουστεί στο ιερατείο της Σουηδικής Ακαδημίας.

    «Πρόσωπο του 2005»

    Ο ίδιος, χτυπημένος από καρκίνο, δεν μπόρεσε να παραστεί. Προμαγνητοσκόπησε κι έστειλε από το νοσοκομείο όπου νοσηλευόταν την ομιλία, που προβλήθηκε σε τεράστιες οθόνες, προκαλώντας τεράστια αίσθηση. Τρία χρόνια αργότερα, στις 24 Δεκεμβρίου 2008, έφευγε από τη ζωή, στα 78 του.

    Η παρούσα εφημερίδα τον ανέδειξε «Πρόσωπο της χρονιάς του 2005» και πρόσφερε στους αναγνώστες της, σ' ένα ξεχωριστό οκτασέλιδο, ολόκληρη την ομιλία του, στα ελληνικά και στ' αγγλικά. Η «Ε» είναι επίσης η εφημερίδα που τον είχε τιμήσει, όταν το 1997 τον προσκάλεσε στο 10ο Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου -που ήταν και η πρώτη του επίσκεψη στην Ελλάδα. Ακολούθησε μια δεύτερη το 2000, οπότε παρακολούθησε και δύο έργα του που παίζονταν: τη «Νεκρή ζώνη» από το Απλό Θέατρο του Αντώνη Αντύπα και το «Τέφρα και σκιά» από τη Νέα Σκηνή του Λευτέρη Βογιατζή. Κατά σύμπτωση, οι ίδιοι θεατράνθρωποι έχουν αναγγείλει για τη φετινή χειμερινή περίοδο ακόμη δύο έργα του: ο Αντύπας τον «Επιστάτη» και ο Βογιατζής το «Θερμοκήπιο». Κι ας θυμίσω ότι ο άνθρωπος που πρωτογνώρισε στο ελληνικό κοινό τον Πίντερ είναι ο Κάρολος Κουν, το 1964, με τον «Γυρισμό». Εκτοτε έχουν παιχθεί τα περισσότερα από τα 30 και πλέον θεατρικά έργα που έγραψε.

    «Εμεινα άφωνος, αλλά θα πάψω να είμαι άφωνος όταν θα πάω στη Στοκχόλμη», δήλωσε μόλις του αναγγέλθηκε ότι πήρε το Νόμπελ. Και όντως. Ιδού μερικά αποσπάσματα από εκείνη τη μνημειώδη ομιλία (σε μετάφραση των ημετέρων συναδέλφων Φωτεινής Μπάρκα και Ναταλί Χατζηαντωνίου), που είναι σαν να εκφωνήθηκε σήμερα:

    Καταπέλτης κατά της πολιτικής εξουσίας που ψεύδεται:

    «Για να διατηρηθεί η πολιτική εξουσία είναι αναγκαίο οι πολίτες να παραμένουν στην αμάθεια, να αγνοούν την αλήθεια, ακόμα και της δικής τους ζωής. Ως εκ τούτου, ό,τι μας περιβάλλει είναι ένα απέραντο υφαντό από ψέματα από τα οποία τρεφόμαστε».

    Η εισβολή στο Ιράκ

    Πιο συγκεκριμένα:

    «Οπως ξέρετε, η δικαιολογία για την εισβολή στο Ιράκ ήταν ότι ο Σαντάμ Χουσεΐν διέθετε ένα εξαιρετικά ισχυρό οπλοστάσιο όπλων μαζικής καταστροφής, κάποια από τα οποία μπορούσαν να πυροδοτηθούν μέσα σε 45 λεπτά, προκαλώντας τον όλεθρο. Μας διαβεβαίωσαν ότι αυτή είναι η αλήθεια. Δεν ήταν [...] Μας είπαν ότι το Ιράκ απειλεί την παγκόσμια ασφάλεια. Μας διαβεβαίωσαν ότι ήταν η αλήθεια. Δεν ήταν. Η αλήθεια είναι εντελώς διαφορετική και έχει να κάνει με το πώς οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιλαμβάνονται το ρόλο τους στον πλανήτη και πώς επιλέγουν να παίξουν αυτό το ρόλο».

    Και πιο κάτω:

    «Η εισβολή στο Ιράκ ήταν μια ληστρική πράξη, ενός αιματηρού τρομοκρατικού καθεστώτος που περιφρονεί κάθε έννοια διεθνούς δικαίου. Ηταν μια αυθαίρετη στρατιωτική επιχείρηση βασισμένη σε μια ατελείωτη σειρά ψεμάτων και χυδαίας χειραγώγησης των ΜΜΕ και κατ' επέκταση της κοινής γνώμης. Μια πράξη που ενώ υποδυόταν την απελευθέρωση, αποσκοπούσε στην εδραίωση του στρατιωτικού και οικονομικού ελέγχου των Αμερικανών στη Μέση Ανατολή -ως τελευταία πηγή πρώτων υλών».

    Το «κατηγορώ» του στρέφεται και σε άλλες παρεμφερείς ανά τον κόσμο δραστηριότητες των ΗΠΑ, ενώ δεν χαρίζεται στη συμμετοχή της πολιτικής ηγεσίας του τόπου του ούτε στα όσα συνέβησαν στη Σοβιετική Ενωση και στην Ανατολική Ευρώπη μετά τον πόλεμο. Εκτιμά όμως πως «τα εγκλήματα της ΗΠΑ την ίδια περίοδο έχουν μόνο επιδερμικά καταγραφεί, πόσω μάλλον τεκμηριωθεί, πόσω μάλλον κατανοηθεί, πόσω μάλλον αναγνωριστεί ως εγκλήματα».

    Ωστόσο καταλήγει:

    «Πιστεύω ότι παρά τα τεράστια, υπαρκτά εμπόδια, υψίστης σημασίας υποχρέωση, που μας αφορά όλους εμάς τους πολίτες, είναι να έχουμε ατρόμητη, απαρέγκλιτη, άγρια πνευματική αποφασιστικότητα να ορίσουμε την πραγματική αλήθεια της ζωής μας και της κοινωνίας μας. Είναι επιτακτική ανάγκη. Εάν μια τέτοια στάση δεν ενσωματωθεί στο πολιτικό μας όραμα, δεν έχουμε καμία ελπίδα να αποκαταστήσουμε ό,τι σχεδόν έχουμε χάσει: την ανθρώπινη αξιοπρέπεια».*

    Ετσι & Αλλιώς

    Γνωρίζετε ότι το 73,8% των Ελλήνων επισκεπτόμαστε από σπάνια έως καθόλου τους αρχαιολογικούς μας χώρους, συμπεριλαμβανομένου και του νέου Μουσείου Ακρόπολης, το οποίο πάντως συγκεντρώνει την προτίμηση των μουσειόφιλων;

    Οτι το 76,3% δεν γνωρίζουμε πού γίνονται οι εκδηλώσεις του Φεστιβάλ Αθηνών; Και ότι μόνο το 9,9% ξέρει ποιος είναι ο νυν υπουργός Πολιτισμού; (και να τον ήξεραν, τι;)

    ***

    Αυτά είναι τα, ας πούμε, αρνητικά. Υπάρχουν όμως και τα, ας ξαναπούμε, θετικά: αναγνωρίζουμε ως αξιόλογους τους ποιητές Δημουλά, Ελύτη, Καβάφη, Ρίτσο, Σεφέρη (αλλά δεν υπάρχει ερώτημα αν τους έχουμε διαβάσει). Δεχόμαστε σ' ένα τεράστιο ποσοστό -ναι και μάλλον ναι- 89,3%, ότι η Ελλάδα πρέπει να επενδύσει στον πολιτισμό, ακόμα και σε περίοδο οικονομικής στενότητας (χωρίς να διευκρινίζεται πώς τον αντιλαμβανόμαστε, γιατί σε ερώτημα να κατονομαστεί μια πολιτιστική τηλεοπτική εκπομπή αναφέρεται ένα μουσικοχορευτικό πάρτι).

    Αυτά και άλλα, ενδιαφέροντα αλλά αναμενόμενα, περιλαμβάνει η πανελλήνια έρευνα «Σφυγμός Πολιτισμού», που παρουσίασε την περασμένη εβδομάδα στο Ιδρυμα Θεοχαράκη η εταιρεία Διεθνείς Σχέσεις Πολιτισμού (που ίδρυσε πριν από 19 χρόνια η Ζωζώ Λιδωρίκη), σε συνεργασία με την εταιρεία στατιστικών ερευνών «Αποψις - S.Μ.R». Οπου, παράλληλα με την παρουσίαση των στοιχείων, ακούστηκαν πολλές ενδιαφέρουσες απόψεις από τους παρισταμένους, μεταξύ των οποίων και του αναπληρωτή υπουργού Πολιτισμού Τηλέμαχου Χυτήρη.

    Με το καίριο ερώτημα να παραμένει μετέωρο: Τι στα κομμάτια πρέπει να γίνει για να πάρει τα πάνω της η, κατ' ευφημισμόν, «βαριά βιομηχανία» που λέγεται πολιτισμός; Γιατί η ευθύνη δεν βαρύνει μόνο την πολιτεία, αλλά και την οικογένεια και την παιδεία και την ασύδοτη κυρίαρχη εμπορική τηλεόραση.

    Αναφερόμενος πριν από τρία Σάββατα στα επί χούντας βασανιστήρια, μνημόνευα τα σχετικά βιβλία - μαρτυρίες που είχα υπ' όψιν μου. Σ' αυτά να προσθέσω τη μαρτυρία «111 ημέρες στην ΕΣΑ», του ηρωικού σμήναρχου Αναστασίου Μήνη -από τα θύματα κι αυτός της χούντας, για την αντιδικτατορική του δράση. Ελπίζω να μη μου ξέφυγε τίποτ' άλλο.

    ΣΗΜ. Ακου, διεφθαρμένη χώρα η Ελλάδα.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Λογοτεχνία
Πώς θα ήταν ο κόσμος χωρίς μυθιστόρημα;
Συνέντευξη: Σύλλας Τζουμέρκας
Στη Μεταπολίτευση εκφυλίστηκαν όλες οι έννοιες
Κριτική θεάτρου
Μεταξύ αγιοποίησης και ντοκουμέντου
Συνέντευξη: Σάιμον Κρίτσλεϊ
Η Ευρώπη είναι στη ρίζα της ρατσιστική
Θωμάς Μοσχόπουλος
Το παιδικό θέατρο είναι αγροτικό και μεταπτυχιακό μαζί
Αφιέρωμα
Facebook και Twitter βάζουν τα ΜΜΕ στα δύσκολα
Το βιβλίο της ψηφιακής Γενέσεως
Ενα λεύκωμα για τη γενιά του Ιντερνετ
Κομικςοδρόμιο
«Arzak», ο ακούραστος επιθεωρητής