Έντυπη Έκδοση

Ο κύκλος της ζωής

Γιώργος Βέης

Ν, όπως Νοσταλγία

εκδόσεις Υψιλον/βιβλία, σ. 74, 9 ευρώ

Ενας τίτλος μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να αποτελέσει τον οδοδείκτη ή την πυξίδα για την ασφαλέστερη πρόσβαση στη νοηματική κοιτίδα του κειμένου που «καλύπτει». Μπορεί, ωστόσο, και να αποβλέπει στη διαμόρφωση ή στον τονισμό μιας νοηματικής ή συναισθηματικής αμφισημίας ή αμφιθυμίας, προκειμένου η αναγνωστική περιδιάβαση στο κειμενικό πεδίο που προσδιορίζει να είναι ανοιχτή στο ενδεχόμενο των ανατροπών και των εκπλήξεων. Οπως συμβαίνει στην παρούσα περίπτωση, όπου η «νοσταλγία» μοιάζει να θέλει να συγκεκριμενοποιήσει τον στόχο και να δηλώσει την πρόθεση του ποιητικού υποκειμένου να αφεθεί στους ανάλαφρους και παλίνδρομους λικνιστικούς βηματισμούς της μνήμης, ενώ παράλληλα συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας ατμόσφαιρας συναισθηματικά διαχυμένης. Μιας ατμόσφαιρας, στην επικράτεια της οποίας, τόποι, τοπία, εικόνες, έμψυχα και άψυχα υλικά, μορφές, πρόσωπα και καταστάσεις περιβάλλονται από τη σαγηνευτική αχλή μιας ομιλούσας σιωπής και προβάλλουν σαν επιμέρους πτυχές ενός κόσμου, που έχει καταστεί ενιαίος και αρραγής από τα διδάγματα των τελετουργικά επαναλαμβανόμενων εποχών και των συνακόλουθων φυσικών φαινομένων.

Ο ποιητής είναι σημαδεμένος με «δαγκωματιές του νοτιά στο κορμί», με «τατουάζ νόστου»· είναι πλήρης εικόνων, που υπέπεσαν κάποια στιγμή στην αντίληψή του, ως επεισόδια ενός προδιαγεγραμμένου κύκλου ζωής, και παρέμειναν, έκτοτε, έκτυπα στο σώμα του, εικαστικές εκδοχές του φευγαλέου, υπομνηστικές της προαιώνιας τάσης της φύσης να προσφέρεται και να διδάσκει με τη μορφή της εικόνας. Η φύση διδάσκει άμεσα, αλλά και με τα αισθητά και τα νοητά απεικάσματά της, επαναλαμβάνοντας και υπενθυμίζοντας, με κάθε τρόπο, την ικανότητά της να διατηρεί, κάτω από τον αενάως και κυκλικώς εναλλασσόμενο φλοιό της, αναλλοίωτο τον σκοτεινό ζωικό της πυρήνα. Ολα σ' αυτήν διδάσκουν αν και «αδίδακτα»· ιδίως τα πουλιά, που, με την εμπειρία του ουρανού και της ικανότητάς τους να παρατηρούν από ψηλά τα επίγεια, τείνουν να πάρουν την ιδιότητα της αγωνιώσας συνείδησης, της αμφιρρέπουσας ανάμεσα στο ύψος και στο βάθος. Ο ρόλος τους στην προφανή ή τεκμαιρόμενη πρόθεση της φύσης να είναι διδακτική φαντάζει ιδιαίτερα σημαντικός· μάλιστα η σημαντικότητά του μεγαλώνει και εξαιτίας της αποδημητικής τους φύσης· η αποδημητικότητά τους γεννά και εκτρέφει αισθήματα νοσταλγίας και δημιουργεί την ανάγκη για αποχωρήσεις, επιστροφές και ανασυντάξεις σκέψεων και συναισθημάτων.

Η αποδημητικότητα, που μοιάζει να έχει καταστεί η δεύτερη φύση του ποιητικού υποκειμένου, άρα και η νοσταλγία, το στρέφουν και, κατά κύματα, με νοσταλγικούς ιριδισμούς, το ωθούν σε οπτικές, πνευματικές και συναισθηματικές αναπαραστάσεις πτυχών μιας άλλης πραγματικότητας, διαφορετικών εικαστικών προτύπων και, γενικά, ενός άλλου τρόπου σκέψης και ζωής, όπως τον γνώρισε και βαθιά τον βίωσε κατά τη μακρόχρονη διαβίωσή του σε τόπους της Απω Ανατολής. Και είναι εδώ, νομίζω, που πρέπει να σταθεί κανείς διαβάζοντας τα ποιήματα της συλλογής Ν, όπως Νοσταλγία· θέλω να πω στους τρόπους που μετέρχεται ο ποιητής, όταν ανακαλεί πράγματα, εικόνες, συμβάντα και καταστάσεις που άλλοτε, όχι πολύ μακριά, προσδιόριζαν, ποικιλοτρόπως εμπλούτιζαν, «κοσμούσαν» την καθημερινότητά του και τον οδηγούσαν, από δρόμους εντελώς διαφορετικούς από αυτούς που είχε ώς τότε, σαν άνθρωπος της Δύσης, ακολουθήσει, πίσω από τα φαινόμενα, στις μυστικές πηγές της σκέψης και της ανθρώπινης σοφίας. Στο πώς ανακαλεί όλ' αυτά, χρησιμοποιώντας μιαν αναπτυγμένη στο έπακρο μνημοτεχνική, με τη βοήθεια της οποίας βιώματα και εμπειρίες μετατρέπονται σε προποιητικό υλικό και αυτό, με τρόπο φυσικό και αβίαστο, με την κατάλληλη επεξεργασία, στερεοποιείται σε εικόνες, αλλά σε εικόνες που διατηρούν την ιδιότητα της φυλλορροούσας μνήμης· εικόνες που στο πεδίο της γραφής συνθέτουν, εντέλει, μιαν απολύτως προσωπική ars poetica.

Ολα στη φύση, χλωρίδα και πανίδα, σαν καθαγιασμένα από μια υπερκόσμια κι ωστόσο μετρήσιμη με τα μέτρα του ανθρώπου σοφία, αποτελούν οιωνούς των κρυφών και των φανερών αλλαγών της· τους σιωπηλούς κι ωστόσο λαλίστατους εκφραστές και ερμηνευτές των προθέσεών της, προτού ακόμη αυτές εκδηλωθούν. Και το πιο παράξενο απ' όλα, ενώ αλλάζουν και κινούνται ακατάπαυστα, συνθέτουν την αταραξία της φύσης καθώς και την αταραξία της εικόνας που κατακάθεται στον πυθμένα του κάθε ποιήματος· συμβολίζοντας τις αναλλοίωτες αλλοιώσεις του παντός κι εκφράζοντας, άλλοτε άμεσα και άλλοτε έμμεσα, την παντού και πάντοτε υποφώσκουσα πρόθεση της φύσης να διδάξει το «διδακτέο». Η φύση, στην ποίηση του Γιώργου Βέη, μεριμνά για την αέναη τεκμηρίωση των στοιχείων και των εικόνων που τη συνθέτουν· συγκρατεί, συγκροτεί με απλότητα και θάλπει πτυχές του βαθύτερου πυρήνα της, τις συνδυάζει με σοφία, σαν ψηφίδες, απεικονίζοντας τον εαυτό της με σαγήνη, υπεροψία και, κυρίως, με την αγνότητα ενός παιδιού.

Ο ποιητής, στην προκειμένη περίπτωση, μοιάζει να είναι απόλυτα εξοικειωμένος με τη γλώσσα της σιωπής των στοιχείων της φύσης και εφοδιασμένος με την ικανότητα να διερμηνεύει τα πολλαπλώς διασταυρωνόμενα μηνύματά της. Εχοντας εμπειραθεί έναν άλλο τρόπο ζωής και σκέψης· κι ακόμα, έχοντας αφεθεί, χωρίς φοβίες και προκαταλήψεις, αλλά με σύνεση, στη σαγηνευτική γοητεία του «διαφορετικού», είναι σε θέση να γνωρίζει -κυρίως να διαισθάνεται- ότι οι κυκλικές εναλλαγές των εποχών επικαλύπτουν απλώς το ακίνητο σημείο του χρόνου, που «ολοένα γυρίζει». Οτι οι άπειρες, πλήρεις Θεού, εικόνες που τον περιβάλλουν, έχουν σκοπό να διδάξουν, αλλά και να κοσμήσουν το κενό της μοναξιάς του ανθρώπου που, μέσα στη θνητότητά του, διαισθάνεται, χωρίς και να μπορεί να κατανοήσει, το στοιχείο της αιωνιότητας που συνέχει τα πάντα. Το στοιχείο της αιωνιότητας, κάτω από τη σαρωτική, ενωτική, δύναμη της οποίας ο χρόνος και οι αποστάσεις συρρικνώνονται, συνθέτοντας ένα ατελεύτητο παρόν· ένα παρόν που, στο κέντρο του, η λίμνη του Μεσολογγιού, η λίμνη της Καστοριάς και η τεχνητή λίμνη του Θερινού Παλατιού στα πρόθυρα του Πεκίνου γίνονται ένα και αποτελούν, υπό προϋποθέσεις, το σημείο του κόσμου όπου δοκιμάζεται, μετριέται και διακυβεύεται η πνευματική υπόσταση του ποιητικού υποκειμένου, αλλά και του ανθρώπου γενικότερα.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Απόηχοι της παλιάς Σύρου
Το τίμημα του ψεύδους
Στον θάνατο με χάρι
Κινηματογραφικές στιχομυθίες
Τα πάθη του μοντερνισμού
Θεμελιωδώς τρελοί
Η τέχνη του αφορισμού και η κριτική διαμαρτυρία της σκέψης
«Εξ αποκαλύψεως» αλήθειες
Ιαπωνική τέχνη και φθορά της μνήμης
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Απόηχοι της παλιάς Σύρου
Το τίμημα του ψεύδους
Στον θάνατο με χάρι
Κινηματογραφικές στιχομυθίες
Τα πάθη του μοντερνισμού
Θεμελιωδώς τρελοί
Η τέχνη του αφορισμού και η κριτική διαμαρτυρία της σκέψης
«Εξ αποκαλύψεως» αλήθειες
Ο κύκλος της ζωής
Ιαπωνική τέχνη και φθορά της μνήμης
Μεγάλη Βρετανία
Γράμμα από το Λονδίνο
Ποίηση
In Memoriam Harold Norse (1916-2009)
Συνομιλίες με τους νεκρούς
Συνέντευξη: Θοδωρής Καλλιφατίδης
Ο Ελληνας ξένος του Βορρά
Παιδική λογοτεχνία
Βιβλία που θα ταξιδέψουν τα παιδιά
Μόδα
Ο ρόλος της μόδας στην ψυχολογική διαμόρφωση του ατόμου (individual)
Από τις 4:00 στις 6:00
ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ...για τραγουδιστές...
Μια σύγχρονη ηρωίδα του Dickens
Άλλες ειδήσεις
Πίτερ Παν