Έντυπη Έκδοση

Τέχνες & Πολιτισμός

Σημείο συνάντησης

  • «Οι ταξιτζήδες είναι ο καθρέφτης μιας κοινωνίας»

    Η επιστροφή όλων μας στις πόλεις για το φθινόπωρο και το... δυναμικό ξεκίνημα της νέας σεζόν σήμανε, αναπόφευκτα, και την έναρξη μιας σειράς καθημερινών προβλημάτων.

    ΧΑΛΕΝΤ ΕΛ ΧΑΜΙΣΙ ΧΑΛΕΝΤ ΕΛ ΧΑΜΙΣΙ Ενα από αυτά και η εύρεση ταξί για τη γρήγορη μετάβαση στον προορισμό μας. Κι επειδή αν ένα πρόβλημα δεν το ξορκίζεις μέσω του χιούμορ μπορεί να σε τρελάνει, ιδού ένας πρωτότυπος τρόπος διαχείρισης του... επίπονου θέματος. Αφιέρωμα στα ταξί! Με τον Αιγύπτιο συγγραφέα Χάλεντ Ελ Χαμίσι να μας περιγράφει στο βιβλίο του «Ταξί» (εκδ. Μεταίχμιο ) την ακόμη πιο χαοτική κατάσταση με τα ταξί που επικρατεί στο Κάιρο και με τη μουσική, τον κινηματογράφο και τη φωτογραφία να μας βοηθούν να αντιμετωπίσουμε αυτόν τον «κίτρινο» για τους Αθηναίους και άλλων χρωμάτων για τους υπόλοιπους Ελληνες ιδιόμορφο πυρετό! («Υδρα; Βεβαίως να μπείτε. Στον δρόμο μας είσθε, μανδάμ...»).

    Μπορεί κάποιος να κατανοήσει τους ανθρώπους μιας χώρας μέσω των οδηγών ταξί αυτής;

    «Οταν πρωτοξεκίνησα να γράφω, ήθελα να γράψω ιστορίες που να αντανακλούν την αιγυπτιακή κοινωνία. Εχω την πεποίθηση ότι ο δρόμος είναι ο πλέον αντανακλαστικός της κοινωνίας χώρος. Και ποιοι είναι καλύτεροι από τους οδηγούς ταξί για να εκφράσουν τον δρόμο; Οι οδηγοί ταξί είναι βασικά δραματικοί χαρακτήρες οι οποίοι κάνουν αυτή τη δουλειά εξαιτίας της ανεργίας στην Αίγυπτο. Είναι παρόντες καθημερινά στους δρόμους και ακούν τις ανθρώπινες ιστορίες. Αποτελούν μια πολύ καλή αντανάκλαση της ζωής στο Κάιρο».

    Ταξιτζήδες διαφορετικών εθνικοτήτων παρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά ή διαφέρουν σε άλλα; Π.χ. πόσο διαφορετικοί είναι οι ταξιτζήδες του Παρισιού στο οποίο σπουδάσατε από εκείνους του Καΐρου στο οποίο ζείτε;

    «Ασφαλώς και υπάρχει μεγάλη διαφορά. Στο Παρίσι, οι περισσότεροι οδηγοί ταξί είναι μετανάστες. Ο τελευταίος ταξιτζής που συνάντησα στο Παρίσι, μια εβδομάδα πριν, ήταν Πορτογάλος. Υπάρχουν επίσης Μαροκινοί, Αλγερινοί, Σενεγαλέζοι και πολλές άλλες εθνικότητες. Πρέπει να υπάρχουν και Γάλλοι ταξιτζήδες αλλά εγώ ποτέ δεν συνάντησα κάποιον και αυτό είναι παρόμοιο με ό,τι συμβαίνει στη Νέα Υόρκη. Ο οδηγός που με πήρε από το αεροδρόμιο ήταν Ουζμπέκος. Μετά, συνάντησα έναν άλλο οδηγό, Βούλγαρο. Οι ταξιτζήδες σε πόλεις όπως το Παρίσι και η Νέα Υόρκη είναι ο καθρέφτης σε θέματα μετανάστευσης, ενώ οι Αιγύπτιοι ταξιτζήδες αντανακλούν τους Αιγύπτιους με όλα τα προβλήματα και τα ζητήματά τους».

    Φαίνεται ότι οι οδηγοί ταξί είναι λίγο φιλόσοφοι, λίγο διασκεδαστές, λίγο ψυχοθεραπευτές. Ισχύει αυτό;

    «Οι οδηγοί ταξί δεν είναι κάποιοι άλιεν από τον Αρη. Είναι εργαζόμενοι οι οποίοι προσπαθούν να επιβιώσουν. Εχουν πολύ μακρύ ωράριο εργασίας σε μια πολύ δύσκολη πόλη όπως το Κάιρο. Είναι φιλόσοφοι επειδή οι Αιγύπτιοι διαθέτουν πολιτισμό χιλιάδων χρόνων που τους προσέφερε βαθιά σοφία. Είναι επίσης διασκεδαστές επειδή βαριούνται. Ο οδηγός ταξί οδηγεί σε όλη την πόλη κλεισμένος σε ένα κλουβί με πολλά παράθυρα -μοιάζει σαν να βρίσκεται σε μια μεγαλύτερη από την κανονική φυλακή. Επιπροσθέτως, ο οδηγός ταξί είναι ψυχοθεραπευτής επειδή το να μιλάς σε έναν εντελώς άγνωστο τον οποίο δεν πρόκειται να ξαναδείς δεν είναι βολικό μόνο για τον οδηγό αλλά και για τον πελάτη».

    Πόσο δύσκολο είναι να οδηγεί κανείς ταξί σε μια πόλη όπως το Κάιρο;

    «Το Κάιρο είναι μια από τις πιο όμορφες πόλεις στον κόσμο. Χωρίζεται με θαυμαστό τρόπο από τον Νείλο, κάτι που του επέτρεψε να "αγκαλιάσει", στη διάρκεια της Ιστορίας, πολιτισμούς χιλιάδων χρόνων. Ανεξάρτητα από αυτό, το Κάιρο μπορεί να θεωρηθεί ένα κομμάτι της κόλασης. Κι αυτό επειδή είναι μια από τις πιο μολυσμένες πόλεις στον κόσμο. Τα αυτοκίνητα είναι πολύ παλιά, φθαρμένα και η θερμότητα από τη μηχανή περνάει μέσα στο αυτοκίνητο και "καίει" τα πόδια τόσο του οδηγού όσο και του πελάτη. Δεν υπάρχει μετρητής για το κόμιστρο, όλα γίνονται κατόπιν συμφωνίας. Κι αυτό φυσικά πάντοτε αποτελεί αιτία κόντρας ανάμεσα στα δύο μέρη, τον οδηγό και τον πελάτη».

    Παιδί του Καΐρου, ο συγγραφέας Χάλεντ Ελ Χαμίσι βλέπει με συμπάθεια τους συμπατριώτες του οδηγούς ταξί, στο βιβλίο του «Ταξί» (εκδ. Μεταίχμιο) Παιδί του Καΐρου, ο συγγραφέας Χάλεντ Ελ Χαμίσι βλέπει με συμπάθεια τους συμπατριώτες του οδηγούς ταξί, στο βιβλίο του «Ταξί» (εκδ. Μεταίχμιο) Ποια είναι η καλύτερη και η χειρότερη εμπειρία που ζήσατε ποτέ μέσα σε κάποιο ταξί του Καΐρου;

    «Επειδή είμαι "γιος" αυτής της πόλης, έχω ζήσει όλη μου τη ζωή σε αυτήν, έχω την ικανότητα να επικοινωνώ με τους κατοίκους της. Κι αυτός είναι ο λόγος που ποτέ δεν έζησα κάποια ιδιαίτερα καλή ή κακή κατάσταση με κάποιον οδηγό ταξί. Η μεταξύ μας σχέση υπήρξε πάντα αυτή ανάμεσα σε δύο "επιζώντες" σε ένα πολύ τραχύ κοινωνικό και πολιτικό περιβάλλον».

    Εάν μπορούσατε να κάνετε ένα απλό προφίλ του Αιγύπτιου ταξιτζή, με κοινωνικο-πολιτικούς όρους, ποιο θα ήταν αυτό;

    «Είναι ένας άνθρωπος που έχει παραιτηθεί από το όνειρο ενός καλύτερου αύριο. Αμφιβάλλει για τις "σοβαρές" προσπάθειες της κυβέρνησης να βελτιώσει την κατάσταση της ζωής του. Περιμένει μια καλύτερη ζωή έξω από την Αίγυπτο. Αναρωτιέται τι τύχη θα έχουν τα παιδιά του τα οποία θα λάβουν πολύ φτωχή εκπαίδευση. Είναι ένας άνθρωπος που αγωνίζεται σκληρά να επιβιώσει μέρα με τη μέρα και δεν έχει καμία ευκαιρία να σκεφθεί για το μέλλον του, αφού, αν το κάνει, θα λιμοκτονήσει».

    Ποια είναι η πιο εντυπωσιακή ιστορία που σας είπε κάποιος ταξιτζής του Καΐρου;

    «Ενας πολύ γέρος και σοφός ταξιτζής μού είπε κάποτε: "Ο Θεός θα νοιαζόταν να ταΐσει ακόμη κι ένα μαύρο μυρμήγκι πάνω σε έναν μαύρο βράχο". Είναι ένας πολύ φιλειρηνικός άνθρωπος που πιστεύει ότι ο Θεός φροντίζει για τον καθένα από μας και μου είπε την ιστορία του που μάλιστα είναι και η πρώτη του βιβλίου μου. Αυτός ο γέρος άνθρωπος δεν μπορούσε να πάει για δουλειά για 10 ημέρες γιατί ήταν πραγματικά πολύ άρρωστος μέχρι που έπρεπε να δουλέψει επειδή πολύ απλά δεν υπήρχε πια άλλη τροφή στο σπίτι. Οπως ο ίδιος έλεγε, ο Θεός του έστειλε στον δρόμο έναν Αραβα ο οποίος πήγαινε στο αεροδρόμιο και τον οποίο ο γέρος βοήθησε στο τελωνείο αφού τα εγγόνια του δούλευαν εκεί. Τελικά, ο Αραβας εντυπωσιάστηκε τόσο πολύ με τη μετριοφροσύνη του γέρου άνδρα αλλά και την -εκ μέρους του- αποδοχή του όποιου κόμιστρου επροτίθετο να του δώσει, ώστε του έδωσε τελικά χίλιες λίρες περισσότερες από το ποσό που ο γέρος είχε προηγουμένως αποδεχθεί. Αυτού του είδους τα λεφτά, μου είπε, ήταν περισσότερα από όσα έβγαζε σε έναν μήνα».

    Στο βιβλίο σας δεν υπήρχαν και πολλές αναφορές των οδηγών ταξί στο σεξ. Στην Ελλάδα, πολλοί οδηγοί ταξί διηγούνται πολύ ενδιαφέρουσες ιστορίες σχετικά με το σεξ. Πολλές φορές μάλιστα επιδεικνύουν λεκτικά τη γοητεία που ασκούν στις γυναίκες καθώς και τις ερωτικές τους περιπέτειες μέσα και έξω από το ταξί.

    «Αναφέρεται το σεξ στο βιβλίο μου σε περισσότερες από μία ιστορίες. Υπάρχει ο ταξιτζής που ερωτεύτηκε μια πόρνη. Επίσης ο ταξιτζής που ενδιαφερόταν να μάθει αν άρεσε στη μικρή κόρη μου, που είχε επιβιβαστεί μόνη της στο ταξί του, να βλέπει πορνό στα γαλλικά ή στα αγγλικά... Επίσης υπήρξε ο ταξιτζής που κοιτούσε μια γυναίκα η οποία μπήκε μέσα στο ταξί του φορώντας νεκάμπ (ολόσωμο πέπλο) και μετά άρχισε να βγάζει τα σεμνά ρούχα της και να φορά άλλα προκλητικά. Επίσης υπάρχουν και κάποια σχόλια όπως αυτό που κάνει κάποιος ταξιτζής ότι "η αιγυπτιακή οικονομία είναι σαν το εσώρουχο της πόρνης, κάθε φορά που αυτή το σηκώνει πάνω εκείνο ξαναπέφτει κάτω...". Ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι το σεξ είναι το αγαπημένο θέμα των Αιγύπτιων οδηγών ταξί. Κι αυτό συμβαίνει επειδή η πολιτική και οικονομική καταπίεση απασχολεί το μυαλό όλων».

    Πόσα ταξί υπάρχουν στο Κάιρο; Θεωρούν οι κάτοικοί του εύκολο το να βρουν ταξί ή όχι;

    «Υπάρχουν περίπου 400 χιλιάδες οδηγοί οι οποίοι οδηγούν περίπου 80 χιλιάδες ταξί. Αυτό είναι ένα σχετικά καλό νούμερο για τους ανθρώπους που κινούνται στο Κάιρο και κάνει πολύ εύκολο το να βρεις ταξί στην πόλη».

    Συναντήσατε ποτέ κάποιον οδηγό ταξί στο Κάιρο ελληνικής καταγωγής; Πώς ήταν;

    «Γνωρίζω πολλούς Ελληνοαιγύπτιους. Είχα πολλούς φίλους στο σχολείο και το πανεπιστήμιο που ήταν ελληνικής καταγωγής. Επίσης συνάντησα και πολλούς οδηγούς ταξί ελληνικής καταγωγής. Ο τελευταίος που συνάντησα συνήθιζε να δουλεύει τόσο ως οδηγός ταξί όσο και ως μηχανικός αυτοκινήτων. Ωστόσο, όλοι αυτοί οι Αιγύπτιοι που έχουν ελληνικές ρίζες είναι τρίτης και τέταρτης γενιάς. Πιστεύουν πολύ στην ελληνική καταγωγή τους και την ελληνική εκκλησία αλλά την ίδια στιγμή είναι και Αιγύπτιοι. Οπότε είναι δύσκολο να καταλάβεις ότι είναι Ελληνες, εκτός αν σου το πουν». *

    ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

    - «Drive-by shootings», Ντέιβιντ Μπράντφορντ. Ταξιτζής της Νέας Υόρκης, ο Μπράντφορντ αυτοσυστήνεται ως «ένας οδηγός ταξί που τραβάει φωτογραφίες κι ένας φωτογράφος που οδηγεί ένα ταξί». Οι φωτογραφίες του είναι ασπρόμαυρες και χωρίζονται σε ενότητες: «Μέρα», «Νύχτα», «Μια άλλη μέρα», «Μια βροχερή νύχτα και μέρα», «Μια χιονισμένη μέρα και νύχτα» κ.λπ. Απεικονίζουν δε σκηνές δρόμου, με πρωταγωνιστές καθημερινούς ανθρώπους, τα επιβλητικά κτίρια και τους ουρανοξύστες της Νέας Υόρκης, εμπορικά καταστήματα, διαφημιστικά ταμπλό, την καθημερινή ζωή των ανθρώπων της μητρόπολης. Μια πολύ ενδιαφέρουσα δουλειά, όπως και το μεταγενέστερό του «Back Seat Book», με φωτογραφικά στιγμιότυπα από τις πίσω θέσεις των νεοϋορκέζικων ταξί.

    ΤΑΞΙ - ΤΑΙΝΙΕΣ - ΣΕΙΡΕΣ

    - «Collateral»: Επος. Ενας αινιγματικός επιβάτης (ο Τομ Κρουζ) μισθώνει το ταξί ενός οδηγού του Λος Αντζελες (Τζέιμι Φοξ) για μια ολόκληρη νύχτα. Στην πορεία τα πράγματα παίρνουν μια παράξενη τροπή... Ενα αριστούργημα του μεγάλου Μάικλ Μαν, ο οποίος, με αφορμή την πλοκή της ταινίας, φτιάχνει μια κινηματογραφική ελεγεία για την ανθρώπινη μοναξιά στο νυχτερινό Λος Αντζελες, το οποίο, όπως είναι εμφανές, λατρεύει.

    - «Ο ταξιτζής»: Ετερο έπος. Ο Τράβις Μπικλ (Ντε Νίρο) είναι ένας μοναχικός άνδρας που περιφέρεται στη νεοϋορκέζικη νύχτα οδηγώντας ταξί. Η σήψη της πόλης «περνάει» μέσα του και, σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες, τον μεταλλάσσει σε ανελέητο τιμωρό του Κακού. Σκηνοθεσία Σκορσέζε, η Τζούντι Φόστερ στα 13 της να παίζει την πόρνη και ο Χάρβεϊ Καϊτέλ στον ρόλο του προαγωγού της. Υποβλητική μουσική συνοδεύει την κλιμάκωση των συναισθημάτων του ήρωα.

    - «Μια νύχτα στον κόσμο»: Τζιμ Τζάρμους στα καλύτερά του. Σπονδυλωτή ταινία που παρουσιάζει ιστορίες οδηγών ταξί σε πέντε διαφορετικές χώρες του κόσμου (Ρώμη, Παρίσι, Ελσίνκι, Νέα Υόρκη, Λος Αντζελες), κατά τη διάρκεια μιας και μοναδικής νύχτας. Τρυφερότητα, χιούμορ, αγάπη για τη ζωή και τους ανθρώπους που τα βγάζουν δύσκολα πέρα (τυφλούς, μετανάστες κ.ά.). Ο Ρομπέρτο Μπενίνι στον ρόλο του Ιταλού ταξιτζή «βγάζει» πολύ γέλιο, ενώ παρελαύνουν πολλοί αναγνωρισμένοι ηθοποιοί, όπως Μπεατρίς Νταλ, Γουινόνα Ράιντερ, Τζίνα Ρόουλαντς, Αρμιν Μίλερ-Σταλ κ.ά.

    - «Taxi»: Απολαυστική σειρά των '70ς, από την οποία έγινε ευρύτερα γνωστός ο Ντάνι ντε Βίτο. Ετερος σταρ ο Αντι Κάουφμαν, ο διάσημος stand-up comedian που «έφυγε» νωρίς (δες την ταινία «Man on the moon» με τον Τζιμ Κάρεϊ να τον υποδύεται και το ομώνυμο τραγούδι των REM). Στο Taxi, ο Κάουφμαν παίζει τον Λάτκα Γκράβας, κάποιον που έχει έρθει από μια πολύ περίεργη χώρα και μιλά με πολύ περίεργη προφορά.

    - «Rhinestone»: Με Σταλόνε στον ρόλο παρανοϊκού ταξιτζή της Νέας Υόρκης και την Ντόλι Πάρτον, η οποία αναλαμβάνει να τον κάνει βασιλιά της κάντρι μουσικής. Διασκεδαστική ταινία και ο Σλάι -παραδόξως- προκαλεί με την ερμηνεία του αρκετά χαμόγελα.

    - «Στα όρια»: Ταινία του Σάββα Καρύδα με την Παναγιώτα Βλαντή. Η οποία είναι μια μοιραία γυναίκα που μπαίνει στη ζωή ενός ταξιτζή και τον... τρελαίνει. Ωστόσο είναι και η μόνη που τον κάνει να βγει από το καβούκι του και να ζήσει τη ζωή του, αφού μέχρι τότε ζούσε μέσα από τις ιστορίες των άλλων.

    - «Taxi»: Σειρά ταινιών του Λικ Μπεσόν (έφτασε μέχρι και το «4» ), από τις οποίες πέρασαν διάφοροι ηθοποιοί αλλά και διασημότητες, όπως η Μαριόν Κοτιγιάρ, η Ζιζέλ, αλλά και το φετινό θωρηκτό του Παναθηναϊκού Τζιμπρίλ Σισέ! Ακολούθησε και αμερικανικό ριμέικ με πρωταγωνίστρια την Queen Latifah.

    - «Ο ταξιτζής», με τον Θόδωρο Κατσαδράμη. Δημοφιλής σειρά της δεκαετίας του '70, με τις καθημερινές περιπέτειες ενός οδηγού ταξί. Τη δεκαετία του '90 είχαμε σχετική κωμική σειρά με τον Μάρκο Σεφερλή στον κεντρικό ρόλο, ενώ πρόσφατα το ίδιο κόνσεπτ χρησιμοποιήθηκε με γυναίκα οδηγό, την ηθοποιό Βίκυ Σταυροπούλου.

    ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ

    - «Mr. Cab driver», Lenny Kravitz. Κομμάτι που έγραψε ο Κράβιτς το 1990, μετά τη φιλονικία του με έναν οδηγό ταξί. Θεωρείται αντιρατσιστικό ενώ το ασπρόμαυρο βιντεοκλίπ γυρίστηκε στους δρόμους της Νέας Υόρκης.

    - «Joe le taxi», Vanessa Paradis. Η πρώτη (και σχεδόν μοναδική) επιτυχία της λολίτας Γαλλίδας (ήταν 14 χρόνων όταν έκανε επιτυχία το 1987 με αυτό το κομμάτι, το οποίο έφτασε στην κορυφή των διεθνών τσαρτ). Πρώην σύζυγος του Κράβιτς και νυν του Ντεπ, έχουν και δύο παιδιά.

    - «Πήγαινέ με όπου θέλεις ταξιτζή»: Στράτος, κύριοι: Τα πολλά λόγια είναι φτώχεια... (και, περιττό να το αναφέρουμε, ακούγεται καλύτερα ΜΕΣΑ σε ταξί...).

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Συναυλίες αφιερωμένες στον Καζαντζίδη
Οσο υπάρχει, θα υπάρχουμε
Βασιλικό... χάλι στο Τατόι
Τα κοινοτικά κονδύλια, ασπίδα στο χάος του ΥΠΠΟ
Συνέντευξη Φίλιπ Τσιάρας
Ο γιος του αντάρτη και το ελληνοαμερικανικό κιτς
50ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
Ο Σέρβος που έκανε «τσέχικο» σινεμά
Κριτική κινηματογράφου
Νουάρ και ωραίες επανεκδόσεις
Θέατρο
Στο τεντωμένο σκοινί της Κικής Δημουλά
Τηλεόραση
Η πτώση του μεγαλογιατρού
Μπάλα με ΑΕΚ και ΠΑΟ
Μετεκλογικό συνέδριο για τα ΜΜΕ