Έντυπη Έκδοση

9 βιβλία δίπλα μας

Η γοητεία του νέου κόσκινου για το παλιό αλεύρι

**Γιώργος Σιδέρης, Σορτς ιστορίες, εκδόσεις Α.Α. Λιβάνη, σ. 367, ευρώ 15,00.

Από τον πρόλογο της Ζωής Λάσκαρη, αντιγράφω: Θα θυμάστε τον ήρωα στη «Χαμένη Λεωφόρο» του Lynch. Λέει, λοιπόν, σε ένα σημείο: «Δε μ' αρέσουν οι φωτογραφίες... προτιμώ να θυμάμαι τις καταστάσεις με το δικό μου τρόπο και όχι απαραίτητα όπως συνέβησαν». Δεν ξέρω αν αυτό ισχύει για τον τρόπο που ο σερ Γιώργος Σιδέρης προτιμούσε να θυμάται τις καταστάσεις και να τις κάνει ιστορίες. Εγώ πάντως θέλω να τον θυμάμαι με τον δικό μου τρόπο: με το ενδιαφέρον δηλαδή όχι για όσα έζησε αλλά για όσα επινοήθηκαν πως έζησε. Η γυναίκα που λάμπει δεκαετίες τώρα στα φώτα της ράμπας, στις υπέροχες ταινίες του Φίνου και στα φώτα μιας δημοσιότητας που έγινε δορά και μοίρα της, θέτει με οξυδερκή τρόπο τα μη-όρια της προσωπικής μυθολογίας των ανθρώπων που γίνονται συγγραφείς. Ο καθένας μας πλάθει για τον εαυτό του και για τους άλλους έναν «Γυάλινο κόσμο» (για να θυμηθούμε έναν άνθρωπο που επινόησε τον εαυτό του, τον Τεννεσσή Ουίλλιαμς). Μέσα εκεί αντανακλώνται, διαθλώνται, αναλύονται και ανασυντίθενται τα φάσματα όσων έζησε και όσων ήταν σα να έζησε. Ετσι ο όρος αυτο-βιογραφία είναι πλεοναστικός, αφού κάθε γραφή είναι αυτοβιογραφική, στον βαθμό που αναδημιουργεί τον κόσμο. Ο Γιώργος Σιδέρης είναι ένας μαχητικός, ιδιοφυής άνθρωπος, με αίσθηση του χιούμορ και του μέτρου, προσεκτικός παρατηρητής και εικονοκλάστης. Ιστορίες «εκ του φυσικού» τα διηγήματά του αυτά απέχουν από το να είναι «φέτες ζωής», παραμένουν όμως φέτες απόλαυσης. Σταχυολογώ από το πόνημα «Και Βάνα και Κάνουλα»: Η ιστορία είναι όπως οι θεατρικές σεζόν: κάθε χρόνο θα επαναληφθεί κάποιο από τα έργα του παγκόσμιου ρεπερτορίου, με άλλους πρωταγωνιστές, με άλλο σκηνοθέτη, με «άλλη ματιά». Πρωταγωνιστής το παγκοσμιοποιημένο ελληνικό καλοκαίρι και οι ξεσαλωμένες οπτασίες που δικαιούνται να ξεφαντώνουν.

**Βασίλης Κατσικονούρης, ...Πάλι καλά. Ενας θεατρικός μονόλογος και μερικά πεζά, εκδόσεις Σοκόλη, σ. 112, ευρώ 9,50.

Μια γνήσια δραματουργική πένα, που έδωσε μέχρι τώρα πλήθος θεατρικών επιτυχιών και χάρισε πλήθος ελληνικών και διεθνών βραβείων και διακρίσεων στον Βασίλη Κατσικονούρη, που γεννήθηκε το 1960 στο Κιλκίς, ζει από 12 ετών στην Αθήνα, σπούδασε Αγγλική Φιλολογία κι εργάζεται ως καθηγητής στη Μέση Εκπαίδευση. Στο κομψό αυτό βιβλιαράκι συμπεριλαμβάνονται κάποια πεζά κείμενα και ο μονόλογος Το μπουφάν της Χάρλεϋ ή Πάλι καλά..., που ανέβηκε στο θέατρο «Χορν». Διαλέγω από το πεζό Μην της το πείτε... ένα μάλλον φιλοσοφικό απόσπασμα περί «είναι» και «φαίνεσθαι»: Τίποτα δεν θα γίνει, λες κι ο εγκέφαλος πήγε εκδρομή και σ' αφήνει να τα βγάλεις πέρα μόνος σου. Αλλά τι να 'ναι κανείς χωρίς το μυαλό του; Τι μένει; Κι όμως, κάτι μένει. Αυτό που είσαι μένει, όχι αυτό που κάνεις, αυτό που είσαι. Μόνο. Γι' αυτό κι εγώ δεν τ' αποφεύγω όταν μου τύχει. Δεν λέω «κουράγιο», «μην τα παρατάς», «πρέπει να συνεχίσεις», που λέει κι ο ντόκτορας στο σχολείο που φέρνουνε να μου μιλάει... Σταματάω στον τόπο, άμα με παίρνει, και απλώς «είμαι». Μ' αρέσει να «είμαι», έτσι μόνο μπορώ να το πω αυτό το πράμα (σσ. 68-69).

**Λουκία Τζαννίδου, Υδατογράφημα Ι, εκδόσεις Ιδεόγραμμα, σ. 84.

Ποίηση μεταφυσικών πτήσεων σε ατραπούς του Φωτός του ανέσπερου, διψώντας για το άγγιγμα του ήλιου του πνευματικού που δεν τυφλώνει, αλλά τονώνει νου και ψυχή. Η Λουκία Τζαννίδου, με πλούσιες επιστημονικές περγαμηνές (είναι κρατικός διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών της Γαλλίας, εμπειρογνώμων στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, επισκέπτρια καθηγήτρια σε πανεπιστήμια), γράφει ποιήματα σε τρεις γλώσσες. Για περισσότερες πληροφορίες, επισκεφθείτε την ιστοσελίδα της www.tzannides.com.

**Βασίλης Ν. Κουνέλης, Νοματαίος,εκδόσεις Ωκεανίδα, σ. 328, ευρώ 14.

Τελετές ενηλικίωσης και ο Φόβος της ένταξης σε ένα σύστημα που σε κάθε έφηβο -όπως ο Θοδωρής- φαντάζει καφκικά τρομακτικό κι αποτρόπαιο. Η κρυφή ιστορία του τόπου περνάει μέσα από τις διηγήσεις των άλλων. Η μετάδοση της πληροφορίας μέσα από το αναπόφευκτο τηλέφωνο δίνει τόπο έκφρασης σε άλλες φωνές. Η χρεοκοπία των ιδανικών και τα αδιέξοδα των ιδιωτικών αποδράσεων δεν πτοούν τον ελαφρώς μελαγχολικό αφηγητή να ονειρεύεται ουτοπικούς παραδείσους. Επιτυχημένο το τέχνασμα του μπολιάσματος στίχων του συγγραφέα μέσα στο «δέντρο» της αφήγησης. Ενα πρώτο μυθιστόρημα που αξίζει να προσεχθεί. Ενας επαγγελματίας του είδους γεννιέται.

**Γουίλιαμ Τ. Βόλμαν, Κεντρική Ευρώπη, μτφρ.: Αλέξης Καλοφωλιάς, εκδόσεις Κέδρος, σ. 888, ευρώ 28.

Προκλητικός, φιλόδοξος, πολυγραφότατος είναι μερικά μόνον από τα επίθετα που «στόλισαν» τον Γουίλιαμ Τ. Βόλμαν, που γεννήθηκε το 1959 στο Λος Αντζελες και σπούδασε Συγκριτική Λογοτεχνία. Εχει αποσπάσει πολλά αμερικανικά βραβεία. Στους 19 μέχρι τώρα τίτλους έργων του φιγουράρει και το Rising Up, μια επτάτομη μελέτη για τη φύση της βίας. Η Κεντρική Ευρώπη είναι ένα πολυφωνικό μυθιστόρημα-ποταμός. Ο Ντιμίτρι Σοστακόβιτς, η Αννα Αχμάτοβα, ο Γερμανός στρατάρχης φον Πάουλους και άλλοι γνωστοί (ή άγνωστοι) πρωταγωνιστές, δευτεραγωνιστές και τριταγωνιστές στην ευρωπαϊκή Ιστορία του πολυαίμακτου 20ού αιώνα συνυφαίνουν με τη μελωδία της ζωής τους το πολυποίκιλο υφαντό της πολύπαθης Ευρώπης, που δείχνει να μη διδάσκεται από τις φρικαλεότητες δύο παγκόσμιων πολέμων και δύο απολυταρχικών καθεστώτων: της χιτλερικής Γερμανίας και της σταλινικής Ρωσίας.

**Θόδωρος Κουτσουμπός, Εννοιες του Χρόνου. Από την αρχαία ελληνική φιλοσοφία στη σύγχρονη Φυσική, εκδόσεις Γαβριηλίδης, σ. 306, ευρώ 17,04.

Ο Θόδωρος Κουτσουμπός, γεννημένος το 1947 στη Σκάλα Λακωνίας, σπούδασε Μαθηματικά στη Φυσικομαθηματική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και ασχολείται ενεργά με την πολιτική. Σε αυτό το βιβλίο-ποταμό σοφίας μιλάει για τη φευγαλέα και δυσσύλληπτη (από την ανθρώπινη διάνοια) έννοια του Χρόνου.

**Κυριάκος Δ. Κάσσης, Ελληνόβιβλος (χΕλλανδι·άς) Τα παλαία τού μ παλαίουνε, έκδοση «Α.Π.Ε.Λ.Λ.Α. ΕΛΛΗΝΩΝ - ΚΥΡΙΑΚΟΣ Δ. ΚΑΣΣΗΣ»· Ταίναρο -, ΒΙ' - 2010.

Το 61ο βιβλίο του πολύπλευρου Κυριάκου Δ. Κάσση, Μανιάτη στην καταγωγή και ιδρυτή του «Κέντρου Μελετών: Αναγέννηση Παραδοσιακής Ελληνικής Λαϊκής Λογοτεχνίας - Αυτογνωσίας». 180.000 στίχοι στην αναζήτηση της ελληνικότητας. Μια κιβωτός της ζωντανής λαϊκής λαλιάς. Αρχέγονες λέξεις συναντούν άλλες από τη μακραίωνη πορεία του ελληνικού πολιτισμού.

**Paul Cartledge, Η αρχαία ελληνική πολιτική σκέψη στην πράξη, μτφρ.: Βαγγέλης Κεφαλλονίτης, εκδοτικός οίκος Α.Α. Λιβάνη, σ. 320, ευρώ 14.

Ο Πολ Κάρτλετζ διδάσκει από το 1979 Ελληνική Ιστορία στη Σχολή Κλασικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ. Με μία διδακτορική διατριβή από την Οξφόρδη σχετική με την αρχαιολογία και την ιστορία της πρώιμης Σπάρτης, πολυγραφότατος, είναι μέλος της Ενώσεως Αρχαιοφίλων του Λονδίνου κι έχει τιμηθεί με το παράσημο του Χρυσού Σταυρού του Τάγματος Αριστείας της Τιμής από τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας. Στο ενδελεχές αυτό πόνημά του διατρέχει ένα χρονολογικό φάσμα από τον Ομηρο έως τον Πλούταρχο επιχειρώντας να φωτίσει την αλληλεπίδραση πολιτικής θεωρίας και πράξης. Η αρχαία Ελλάδα ήταν (και θα παραμείνει) ένα καμίνι πρωτόφαντων ιδεών, που εξακολουθούν ακόμη και σήμερα να προβληματίζουν και να εμπνέουν. Σοβαροί ιστορικοί και πολιτικοί στοχαστές ανατρέχουν στο δημοκρατικό πολίτευμα της Αθήνας και στο ολιγαρχικό πολίτευμα της Σπάρτης, προκειμένου να αναζητήσουν λύσεις για τα σημερινά πολιτισμικά αδιέξοδα.

**Φερνάντο Πεσσόα - Κ. Π. Καβάφης, Τα εξαίσια όργανα του μυστικού θιάσου εισαγωγή-μετάφραση-ανθολόγηση: Γιάννης Σουλιώτης, εκδόσεις Μεταίχμιο, σειρά «Αντικριστοί καθρέφτες», σ. 240, ευρώ 13.

Τι κοινό μπορεί να έχουν ο «απατηλός γέρος της Αλεξανδρινής θάλασσας», κατά τον ποιητή Γιώργο Σεφέρη, και ο Πορτογάλος Φερνάντο Πεσσόα με τα 72 ψευδώνυμα, και τις άπειρες μάσκες, κάτω από τις οποίες, όπως ο ίδιος «ομολογεί» ποιητικά (σελ. 99 και 101), δεν βρίσκει πια τον εαυτό του; Ο Γιάννης Σουλιώτης είναι ένας εξαίρετος μεταφραστής κι ένας ευφυής ανθολόγος. Στο πόνημά του όμως αυτό αποδεικνύεται κι ένας άνθρωπος με τεράστιες συνδυαστικές, συνθετικές ικανότητες. Ανακαλύπτει αμυδρές ομοιότητες, και τονίζει άλλες, που θα περνούσαν απαρατήρητες από τον κοινό μελετητή του έργου των δύο ομοφυλόφιλων ποιητών. Και δεν είναι βέβαια ο Αντίνοος, ο αδικοχαμένος ερωμένος του αυτοκράτορα Αδριανού που τους ενώνει, αλλά αυτή η παθιασμένη τους προσήλωση στο Κάλλος, ως η μόνη μεταφυσική, η μόνη θρησκεία που δεν τους ήταν αδιάφορη. Και όπως τα λιμάνια της Αλεξάνδρειας και της Λισαβόνας χωρίζει και ενώνει η Μεσόγειος, έτσι και η ερωτική θεματική ενώνει και χωρίζει τους δύο ποιητές. Μοιάζουν, οι βίοι και οι ποιητικές τους, περισσότερο με ασύμβατες ευθείες παρά με παράλληλες. Εύκολα θα εντοπίσει ο προσεκτικός αναλυτής αυτού του βιβλίου τις πολλές ανομοιότητες στην κοσμοθεωρία, στην αισθητική, στη θεματολογία των αριστουργηματικών ποιημάτων και πεζών που ανθολογούνται. Αυτή όμως η αντικριστή παράθεση μερών του έργου τους συμβάλλει ιδιαίτερα στη συγκριτική ανάγνωση της ποιητικής τέχνης και των δύο. Θα μπω στον πειρασμό να αντιπαραβάλω το ποίημα «XLIX» (σελ. 68) του Φερνάντο Πεσσόα (από τα Ποιήματα του ετερώνυμου Αλμπέρτο Καέιρο) με το ποίημα Από τες εννιά (σελ. 74) του Κ. Π. Καβάφη. Οι ομοιότητες είναι λιγότερες από τις διαφορές. Οι οικογενειακές τους μοίρες όμως ήταν εξόχως παράλληλες, όπως παρατηρεί ο Γιάννης Σουλιώτης (σελ. 22). Και αυτό που τους ενώνει τραγικά και αμετάκλητα, ως ανθρώπινες υπάρξεις, είναι Ο θάνατος των μελών της οικογένειάς τους. Κατά τα άλλα, ο Πεσσόα πεθαίνει στα 47 του από κίρρωση του ήπατος, και ο Καβάφης στα 70 από καρκίνο και γηρατειά. Το έργο τους μένει πάντα «ανοιχτό» σε κάθε είδους παράλληλες, αντικριστές ή αντιθετικές αναγνώσεις, που είναι όλες νόμιμες και ελκυστικές.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Γραφιάδες και απόκληροι
Για έναν ιεροφάντη των θεών
Καλλιτεχνικές ζυμώσεις του Μεσοπολέμου
Κατά συρροήν γαμπρός
Γυναίκες και καπιταλισμός, από την πρώιμη νεωτερικότητα έως σήμερα
Παλίμψηστη αίσθηση
Τι κυκλοφορεί στην Ελλάδα
Τετράδια Φυσικής
Το κατά Ιούδαν Ευαγγέλιο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Γραφιάδες και απόκληροι
Για έναν ιεροφάντη των θεών
Καλλιτεχνικές ζυμώσεις του Μεσοπολέμου
Κατά συρροήν γαμπρός
Γυναίκες και καπιταλισμός, από την πρώιμη νεωτερικότητα έως σήμερα
Παλίμψηστη αίσθηση
Τι κυκλοφορεί στην Ελλάδα
Τετράδια Φυσικής
Η γοητεία του νέου κόσκινου για το παλιό αλεύρι
Το κατά Ιούδαν Ευαγγέλιο
Διεθνές Συνέδριο
«Ενας χαμένος ελέφαντας»
Φωτογραφία
Ο καλλιτέχνης του φωτός
Από τις 4:00 στις 6:00
Η βοήθεια πάντα χρειάζεται
Ενα μαύρο αστέρι
Άλλες ειδήσεις
Στων αριθμών τη στάχτη
«Το ιδανικό βιβλιοπωλείο: ένα σενάριο «βιβλιοφιλικής φαντασίας»»
Χνούδι