Έντυπη Έκδοση

Μια άλλη εκδοχή

Το κατά Ιούδαν Ευαγγέλιο

Δημήτρης Κασάμπαλης

Το μυστικό του Μυστικού Δείπνου

εκδόσεις Ιωλκός, σ. 301, ευρώ 20

Το μυστικό του Μυστικού Δείπνου (κυριολεκτικά) έχει τόσους πολλούς συμβολισμούς όσους και τα πολλά κείμενα και έργα εικαστικών τεχνών τού έχουν αποδώσει. Η αλήθεια του μυστικού συναντάει τον ενδιαφερόμενο σαν μια μοναδική στιγμή έκλαμψης. Αυστηρά βιωματική, δεν θα μπορούσε παρά να έχει το συστατικό της προσωπικής σφραγίδας του πιστού ή του μελετητή. Ετσι ακριβώς πλέκεται και η αλήθεια του συγγραφέα στις σελίδες του βιβλίου του. Παρά τις πολλές ερμηνείες όμως, το υπόγειο ποτάμι που διαπερνά όλες τις προσεγγίσεις του αποφατικού αυτού γεγονότος στη ζωή του Χριστού, είναι η προσπάθεια ανάδειξής του ως ενός από τα κορυφαία συμβάντα του βίου του Θεανθρώπου.

Η ιστορία του βιβλίου ξεκινάει με την πορεία του Χριστού και των δώδεκα μαθητών του προς την Ιερουσαλήμ. Η πρώτη στιγμή που διεξοδικά περιγράφεται στις σελίδες είναι η φιλοξενία των δεκατριών προσώπων στο σπίτι του Λαζάρου και των αδελφών του, Μάρθας και Μαρίας. Μέσα απ' το πλήθος και τον συνωστισμό μια γυναίκα βαδίζει προς τον Χριστό κρατώντας στα χέρια της ένα δοχείο με μύρο. Αλείφει με το υγρό τα πόδια και το πρόσωπο και τα μαλλιά του Χριστού. Υστερα στεγνώνει τα πόδια και το κεφάλι του Χριστού με τα μαλλιά της. Ο Χριστός μπροστά στους έκπληκτους για την πράξη του, ν' αφήσει μία γυναίκα να κάνει κάτι τέτοιο στο σώμα του, μαθητές του, δίνει ένα μάθημα αγάπης, που υπερβαίνει την τήρηση του μωσαϊκού νόμου κατά γράμμα και αναθεωρεί επαναστατικά τον ορισμό της «αγάπης». Το βαθύτερο ωστόσο νόημα της πράξης του είναι η προφητική της διάσταση. Η ιεροτελεστία της γυναίκας, που κοιτάζει εκστατική τον Χριστό και μυρώνει το σώμα του, είναι το σιωπηλό προανάκρουσμα του θυσιαστικού του θανάτου. Η κορύφωση των παθών Του και η απόλυτη έκφραση της κένωσής Του και αγάπης Του προς την ανθρωπότητα. Η αντιστροφή της πυραμίδας. Ο πρώτος γίνεται έσχατος για τη σωτηρία όλων των υπολοίπων.

Στη συνέχεια της αφήγησης των γεγονότων, ο συγγραφέας αναφέρει τη μετάβαση τριών μαθητών στην Ιερουσαλήμ. Οι τρεις μαθητές προετοιμάζουν τους πιστούς του Ιησού να τον υποδεχτούν με λατρεία, να συνηθίσουν στην ιδέα της θυσιαστικής προσφοράς του Χριστού σαν το από καταβολής κόσμου σφάγιο, το προορισμένο να σφαγεί για τη σωτηρία του κόσμου. Ο Θεός με τις τρεις υποστάσεις στον χριστιανικό μυστικισμό της αλληλοπεριχώρησης, κενώθηκε από αγάπη προς τον Λόγο για να σαρκωθεί ο Λόγος στο πρόσωπο του Θεανθρώπου Χριστού. Ο Θεός σταυρώθηκε από την αρχή του κόσμου για να ζήσει σαν άνθρωπος. Ο Θεός είναι έξω από τον χρόνο, ο Χριστός και ενσαρκωμένος Λόγος σαν έτερη υπόσταση έγινε άνθρωπος από κενωτική αγάπη προς τον άνθρωπο. Εγινε άνθρωπος για να επιστρέφει αέναα στη Θεία Του υπόσταση με τη θυσία Του και την Ανάστασή Του. Από την παραβολή του ασώτου υιού μέχρι την προσευχή στη Γεθσημανή και την Ανάσταση του Χριστού η Καινή Διαθήκη βρίθει τριαδικών συμβολισμών.

Η είσοδος του Ιησού στην Ιερουσαλήμ είναι γεγονός πανηγυρικό. Ο Ιησούς με το γαϊδουράκι περνάει την πύλη και κατευθύνεται διά μέσου του πλήθους προς τον ναό. Υπάρχει μια αμηχανία, που είναι εκφρασμένη στις περικοπές των Ευαγγελίων που αφορούν την είσοδο στην Ιερουσαλήμ. Ο Χριστός φαίνεται να δυσανασχετεί με την απαντοχή στο πρόσωπό του ενός ένδοξου βασιλιά. Εκείνος ζήτησε για τη μεταφορά του κατά την επίσκεψή του στην πόλη το ταπεινότερο ανάμεσα στα ζώα του ανθρώπου. Δεν ήθελε να αναγνωρίσει στην υποδοχή του κόσμου τη μανική προσκόλληση του πλήθους στα επίγεια αγαθά. Ο Χριστός ήταν ο κομιστής του μηνύματος του Πατρός του, μήνυμα της ουράνιας βασιλείας του Θεού. Ηταν η Καινή Διαθήκη ανάμεσα στον Θεό και τον Ανθρωπο. Ηταν η υπόσχεση των καρπών για τον στρατοκόπο της στενής ατραπού. Ηταν ο αίρων τις αμαρτίες του κόσμου, και για να πληρωθεί ο τίτλος του αυτός, όφειλε να απεκδυθεί σαν ζωντανό παράδειγμα όλες τις γήινες ορέξεις και απολαύσεις. Οφειλε να διδάξει με τη ζωή, τον θάνατό του και την Ανάστασή Του.

Το πρόσωπο του Ιούδα στα Ευαγγέλια είναι σημείο αμφιλεγόμενο. Κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να πειστεί εύκολα για τον ρόλο του προδότη που του διέθεσε η χριστιανική παράδοση. Φαίνεται η σημασία της κορυφαίας πράξης του να υπερβαίνει καταλυτικά την εξύφανση των ιστοριών που αφορούν το πρόσωπό του. Ο Ιούδας ήταν σίγουρα μέρος του Θεϊκού σχεδίου για τη σωτηρία του κόσμου. Δεν λειτούργησε σαν ελεύθερος άνθρωπος, ήταν ο κλειδούχος της πόρτας προς το Θείο Πάθος. Ταγμένος στην επαλήθευση των προφητειών για τη μαρτυρική θυσία του υιού του Θεού από τους ανθρώπους, ήταν αυτός που θα επικύρωνε το θεόπεμπτο θέλημα του Πατρός προς τον Χριστό. Θυσιάστηκε για να φτάσει ο Ιησούς έως τη σταύρωσή Του. Ο συγγραφέας στο πρώτο μέρος του βιβλίου κάνει τον Ιούδα πρωταγωνιστή της ιστορικής μυθοπλασίας του. Ο Ιούδας του Δημήτρη Κασάμπαλη μοιάζει κατά κάποιον αινιγματικό τρόπο να παίρνει στους ώμους του μέρος από το θέλημα του Θεού, συγκεντρώνει τις ευθύνες των ανθρώπων σαν άχθος στην πλάτη του. Σε αρκετά βιβλία σύγχρονων αστικών μύθων δεν είναι λίγες οι αναφορές στην ύπαρξη μιας μυθικής ομάδας με την ονομασία «αδελφότητα του πόνου». Ο ιδρυτής της μυστικής αυτής ομάδας συσσώρευσης του πόνου των ανθρώπων και ανακούφισης των δύστοκων ζωών είναι αυτός ο μαθητής του Χριστού. Ο Ιούδας ο Ισκαριώτης.

Στο βιβλίο παρακάμπτεται η προφητική ανακοίνωση του Ιησού για την προδοσία του από τον Ιούδα στη διάρκεια του μυστικού δείπνου. Η πράξη δεν υπονοείται, εξοστρακίζεται από τη διήγηση ως πιθανόν άδικη για την ανάδειξη της πρωτότυπης διάτυπωσης του συγγραφέα σχετικά με την αναπόφευκτη στάση του Ιούδα να εφελκύσει μικρό μέρος από το βάρος του Κυρίου του. Στον κήπο της Γεθσημανής έχουμε μια συμβολική προσευχή του Ιησού. Πρόκειται για εκδήλωση της επονομαζόμενης στη θεολογία «αγάπης αλληλοπεριχώρησης», που συνέχει τις τρεις υποστάσεις του Θεού. Ο Χριστός προσπαθεί στην προσευχή στον κήπο, περισσότερο ανθρώπινος από ποτέ, να μην επωμιστεί τη σταυρική θυσία του, μέρος του θεϊκού σχεδίου. Ως διφυής παλινωδεί συναισθηματικά ανάμεσα στις δύο φύσεις του. Ζητώντας να γίνει το θέλημα του Πατρός του καταργεί στο ακροτελεύτιο βήμα του την ανθρώπινη φύση του και αποδεχόμενος τη σύλληψή του από τις αρχές, βαδίζει προς την πλήρη απέκδυση του σαρκίου του, προς τον ανθρώπινο θάνατό του.

Στο τέλος του βιβλίου οι ανατροπές είναι πολλές και συναρπαστικές. Ο συγγραφέας διατυπώνει τις δικές του ενδιαφέρουσες απόψεις για το πώς ο Χριστός έφτασε στο τέλος του και παράλληλα εκπτυχώνει την εκδοχή της αλήθειας των Ευαγγελίων. Εντάσσει στο ιστορικό μυθιστόρημά του την ορθόδοξη άποψη μ' έναν πολύ έξυπνο αφηγηματικό ελιγμό. Οι αμφιβολίες του πλήθους που ακολουθούσε τον Χριστό στη σκηνή της ταφής του Θεανθρώπου, οι αμφιβολίες του Ιούδα για την προσωπική του ερμηνεία στα συμβάντα, εμφιλοχωρούν στη σκέψη των αναγνωστών. Η Μαρία η Μαγδαληνή αναφαίνεται στον μυθοπλαστικό κορμό, προς το τέλος, σαν ένα πρωταγωνιστικό πρόσωπο. Σαν μια αγαπημένη Απόστολος του Χριστού. Ολα τα μυστήρια διατηρούν την αινιγματικότητά τους μέσα στην αχλύ της αβεβαιότητας. Οι υπαινιγμοί, τα διφορούμενα σημεία, οι ανακρίβειες και παραλείψεις στα Ευαγγέλια γίνονται το γόνιμο έδαφος που πάνω του φύονται οι αντικρουόμενες απόψεις του συγγραφέα. Αντικρουόμενες για έναν και μόνο λόγο, να αναδειχθεί σαν τελικό απαύγασμα της σοφίας του βιβλίου η κυρίαρχη θέση της προσωπικής πίστης. Ολα είναι θέμα πίστης. Το βιβλίο του Δημήτρη Κασάμπαλη σε αφήνει ελεύθερο να διαλέξεις από τις εκδοχές τις αλήθειας του εκείνη που πιστεύεις περισσότερο.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Γραφιάδες και απόκληροι
Για έναν ιεροφάντη των θεών
Καλλιτεχνικές ζυμώσεις του Μεσοπολέμου
Κατά συρροήν γαμπρός
Γυναίκες και καπιταλισμός, από την πρώιμη νεωτερικότητα έως σήμερα
Παλίμψηστη αίσθηση
Τι κυκλοφορεί στην Ελλάδα
Τετράδια Φυσικής
Η γοητεία του νέου κόσκινου για το παλιό αλεύρι
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Γραφιάδες και απόκληροι
Για έναν ιεροφάντη των θεών
Καλλιτεχνικές ζυμώσεις του Μεσοπολέμου
Κατά συρροήν γαμπρός
Γυναίκες και καπιταλισμός, από την πρώιμη νεωτερικότητα έως σήμερα
Παλίμψηστη αίσθηση
Τι κυκλοφορεί στην Ελλάδα
Τετράδια Φυσικής
Η γοητεία του νέου κόσκινου για το παλιό αλεύρι
Το κατά Ιούδαν Ευαγγέλιο
Διεθνές Συνέδριο
«Ενας χαμένος ελέφαντας»
Φωτογραφία
Ο καλλιτέχνης του φωτός
Από τις 4:00 στις 6:00
Η βοήθεια πάντα χρειάζεται
Ενα μαύρο αστέρι
Άλλες ειδήσεις
Στων αριθμών τη στάχτη
«Το ιδανικό βιβλιοπωλείο: ένα σενάριο «βιβλιοφιλικής φαντασίας»»
Χνούδι