Έντυπη Έκδοση

Η Ομάδα Φιλοπάππου εξετάζει την υπόθεση του θρυλικού κτίσματος

Επόμενη δράση: βίλα Ιόλα

Η «Ομάδα Φιλοπάππου» είναι από τις μακροβιότερες και πιο ανήσυχες ομάδες εικαστικών καλλιτεχνών με ποικίλες δράσεις, σε απρόβλεπτα σημεία της Αθήνας και σε τόπους με ιστορικό, αρχαιολογικό και τουριστικό ενδιαφέρον.

Η περίφημη βίλα του Ελληνα μαικήνα στην Αγ. Παρασκευή σαπίζει λεηλατημένη§Από τη δράση της ομάδας στην Ιθάκη Η περίφημη βίλα του Ελληνα μαικήνα στην Αγ. Παρασκευή σαπίζει λεηλατημένη§Από τη δράση της ομάδας στην Ιθάκη Δημιουργήθηκε δέκα χρόνια πριν, ύστερα από πολύωρες συζητήσεις φοιτητών και αποφοίτων της ΑΣΚΤ που τους οδήγησαν να ξεκινήσουν μια σειρά από εικαστικές παρεμβάσεις στο παλιό νταμάρι του λόφου Μουσών, στου Φιλοπάππου. Την περιπετειώδη διαδρομή τους από του Φιλοπάππου στο εγκαταλειμμένο ξενοδοχείο της Πορταριάς του Πηλίου, και από εκεί στο Ζούμπερι, στην Ιθάκη, αλλά και στη 2η Μπιενάλε της Αθήνας, παρουσιάζουν, από μεθαύριο, με τη μορφή μιας μεγάλης έκθεσης στον πολυχώρο TAF (Νορμανού 5) στο Μοναστηράκι.

Η πρόσφατη, εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, δράση τους, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη αυτή την εποχή ονομάζεται «Αλέξανδρος Ιόλας». Είναι επικεντρωμένη στη θρυλική βίλα του Ελληνα μαικήνα της σύγχρονης τέχνης, στην Αγία Παρασκευή. Σ' ένα κτίσμα που μέχρι το θάνατο του Ιόλα, το 1987, στέγαζε πολιτιστικούς θησαυρούς και τώρα σαπίζει λεηλατημένο ανάμεσα στα αγριόχορτα. Η ομάδα δεν εξετάζει την περίπλοκη υπόθεση με το έντονο αστυνομικό ενδιαφέρον ή τις αλλαγές στο νομικό και ιδιοκτησιακό καθεστώς του ρημαγμένου κτιρίου.

«Η βίλα Ιόλα φέρει όλα τα σημεία μιας "βεβήλωσης" ενός τόπου με μεγάλη σημασία στην ιστορία της σύγχρονης τέχνης στην Ελλάδα», λένε οι εκπρόσωποι της ομάδας. Τον τελευταίο καιρό έχουν βρεθεί εκεί αρκετές φορές. Εχουν συναντηθεί με τον σημερινό ιδιοκτήτη της βίλας και τους περιοίκους. Το ενδιαφέρον τους επικεντρώνεται στη διερεύνηση της δυναμικής του χώρου και στις διαφορετικές σκέψεις που υπάρχουν για την αξιοποίησή του: «Από τη μία βρίσκονται οι κάτοικοι που θέλουν κάτι μη υπερτοπικό και προσανατολισμένο σε ήπιες -πολιτιστικές και μη- τοπικές δραστηριότητες, από την άλλη ο δήμος που ψάχνει το "σύμβολό" του στην έκτασή της, ο "εγκλωβισμένος" ιδιοκτήτης της και, τέλος, εμείς, ή ευρύτερα ο "κόσμος της τέχνης"», τονίζουν.

Και προσθέτουν: «Το παράδειγμα του Αλέξανδρου Ιόλα είναι επίσης κατάλληλο για τη διενέργεια μιας συζήτησης σε σχέση με το καθεστώς της τέχνης στην Ελλάδα. Αποτελεί ένα καλό προηγούμενο, μέσα από το οποίο μπορούμε -και πάλι αναστοχαστικά- να ανατρέξουμε στις διακυμάνσεις των εκτιμήσεων πάνω στην τέχνη στην Ελλάδα -και όχι μόνο. Η βεβήλωση της βίλας διαμορφώνει μια δυστοπία, ικανή να μιλήσει από μόνη της για πολλά σχετικά πράγματα, χωρίς βέβαια κάτι τέτοιο να σημαίνει πως ό,τι σχεδιάζουμε διατηρεί ως προϋπόθεση μιαν απαραίτητα αρνητική εκτίμηση για τη σύγχρονη εικαστική -και όχι μόνο- συνθήκη».

Ματαίωση

«Υπάρχει εντούτοις πάντα μια αίσθηση "ματαίωσης" που αντικατοπτρίζεται στη βίλα. Μιας ματαίωσης αυτού που σκόπευε να κάνει ο ίδιος ο Ιόλας, που ονειρευόταν τη δημιουργία ενός μουσείου. Το αίσθημα της ματαίωσης διακατέχει μάλλον όλους μας σε σχέση με αντίστοιχα προσωπικά και συλλογικά οράματα».

Ποιες συνθήκες γέννησαν όμως την ομάδα που δανείστηκε τον όνομά της από τον διάσημο λόφο της Αθήνας; Ολα ξεκίνησαν το χειμώνα του 2000-2001 με μια σειρά ανοιχτών και πολυπρόσωπων συζητήσεων. «Διαβάζαμε φωναχτά αποσπάσματα από βιβλία, βλέπαμε από κοινού ταινίες, συζητούσαμε έντονα, προσπαθώντας να σκιαγραφήσουμε και να μορφοποιήσουμε αυτό το οποίο θέλαμε να διατυπώσουμε καλλιτεχνικά. Αναζητούσαμε, επίσης, μια διαφορετική εικαστική στέγη που θα μπορούσε να ικανοποιήσει τις ανάγκες μας και να φιλοξενήσει τους πειραματισμούς μας πάνω σε ζητήματα που δεν γνωρίζαμε ακόμη καλά και θέλαμε να εξερευνήσουμε», λένε για τις πρώτες συναντήσεις τους.

Η πρώτη δράση στο λόφο του Φιλοπάππου, απ' όπου αργότερα πήραν το όνομά τους, είχε τον τίτλο 37-58°Β/23-43°Α. Αυτές είναι οι συντεταγμένες του λόφου. Η δράση έγινε τη νύχτα της Τετάρτης 19 Σεπτεμβρίου του 2001, δέκα χρόνια ακριβώς πριν από την ημέρα των εγκαινίων της έκθεσής τους στο TAF. Στην έκθεση θα παρουσιαστούν κάποια ντοκουμέντα από την πορεία τους: Η δράση «Ερειπίων Ενοικοι» στο εγκαταλειμμένο ξενοδοχείο «Τα Θεοξένια» στην Πορταριά Πηλίου, όπου κατασκήνωσαν για να κάνουν κάποια έργα. «Δεν θέλαμε να επέμβουμε στο ερείπιο, για να μην το αλλοιώσουμε», θυμούνται. «Ετσι, οι επισκέπτες χρησιμοποιούσαν φακούς για να το επισκεφτούν και να ανακαλύψουν τα έργα».

Το καλοκαίρι του 2003 ακολούθησε το «Solus Locus», όπου και πάλι κατασκήνωσαν σε μια παραλία στην Ιθάκη. Τότε άρχισε να μπαίνει η ιδέα μιας περισσότερο ομαδικής δράσης. «Το μέσον για να φτάσουμε σε κάτι τέτοιο ήταν το παιχνίδι. Κατασκευάσαμε λοιπόν κανόνες για διάφορα παράδοξα παιχνίδια, μέσα από τα οποία θα μπορούσαμε να δούμε το κατά πόσο η παραγωγή ενός ομαδικού έργου ήταν εφικτή». Το παιχνίδι ήταν το κύριο χαρακτηριστικό και στο «Memory Game», δράση με την οποία συμμετείχαν στα «Παραδείγματα», την ελληνική εκπροσώπηση στην Μπιενάλε αρχιτεκτονικής της Βενετίας του 2004.

Ακολούθησαν η δράση τους «Et in Arkadia Ego» στο πάρκο του Φλοίσβου στο Παλαιό Φάληρο για τη 2η Μπιενάλε της Αθήνας και η δράση «Ερημος» στην Art Athina με το project «Μικρογεωγραφίες», όπου οι επισκέπτες περπάτησαν στην τσιμεντένια «έρημο» των ολυμπιακών εγκαταστάσεων πίσω από το Τάε κβον ντο.

info:Η έκθεση στο TAF διαρκεί έως τις 2 Οκτωβρίου. Το project «Αλέξανδρος Ιόλας» θα παρουσιαστεί στο χώρο Beton 7 τον προσεχή Οκτώβριο, ενταγμένο στις παράλληλες εκδηλώσεις της 3ης Μπιενάλε της Αθήνας.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Ομάδα Φιλοπάππου
Επόμενη δράση: βίλα Ιόλα
Παράσταση
Kung-Fu από μοναχούς Σαολίν στην Ελλάδα
Κριτική μουσικής
Επιτάφιος για τη Νέα Υόρκη
Η εκδίκηση της κιθάρας
Νέες κυκλοφορίες
Κριτική θεάτρου
Οι ωραίοι της Βιέννης
Θέατρο
Ηθοποιός σημαίνει; Το δραματικό ταξίδι προς τη σκηνή
Αφιέρωμα
Κιβωτός σε ρότα άγνωστη
«Μας φαίνεται σαν φυλακή το μουσείο»
Εγκατάλειψη του κτιρίου, απαξίωση του θησαυρού
«Παντού στον κόσμο βρίσκονται στο κέντρο της πόλης»
182 χρόνια περιπλάνησης
Εικαστικά
Η Ελευσίνα δεν είναι πανάκεια
Γελοιογραφίες
Το γέλιο βγαίνει από την Κόλαση
Κινηματογράφος
«Απόγονοι» για Οσκαρ
Κομικ(ς)οδρόμιο
ΤΡΑΜ 1852: στα χνάρια του Λάβκραφτ
Μουσική και ιστορία στην υπηρεσία του αδάμαστου Αστερίξ