Έντυπη Έκδοση

Από το Ορφανοτροφείο της Αίγινας στο Φαληρικό Δέλτα

182 χρόνια περιπλάνησης

Εργο του φωτισμένου κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια είναι η σύσταση της πρώτης Εθνικής Βιβλιοθήκης (τότε την αποκαλούσαν «Αποθήκη βιβλίων») στο Ορφανοτροφείο της Αίγινας, όπου φοίτησαν τα ορφανά των αγωνιστών του 1821.

Ψάχνοντας ανάμεσα σε εκατοντάδες τόμους Ψάχνοντας ανάμεσα σε εκατοντάδες τόμους Με εισήγηση του προέδρου της Επιτροπής του Ορφανοτροφείου, Ανδρέα Μουστοξύδη, που ήταν συγχρόνως διευθυντής του Εθνικού Μουσείου και επιστάτης των τυπογραφείων (1829), καθιερώθηκε η υποχρεωτική κατάθεση τριών αντιτύπων των νέων βιβλίων και ενός των παλαιότερων εκδόσεων τυπογράφων και συγγραφέων, υποχρέωση που ισχύει και σήμερα αλλά δεν τηρείται από όλους.

Πρώτος επιστάτης της Βιβλιοθήκης ήταν ο Γ. Γεννάδιος, ο οποίος το 1832 ζήτησε τη μεταστέγασή της από το Ορφανοτροφείο στο Κεντρικό Σχολείο, όπου φαίνεται πως λειτούργησε για δύο χρόνια η Εθνική Βιβλιοθήκη με 2.000 τόμους. Το 1834 μεταφέρθηκε στη νέα πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους, την Αθήνα. Στεγάστηκε προσωρινά στο Μέγα Λουτρό, στη συνέχεια στη Μητρόπολη, την Παναγία Γοργοεπήκοο (ή Αγιο Ελευθέριο), μετά την ίδρυση του Πανεπιστημίου Αθηνών στην οικία Κλεάνθη (όπου και το Πανεπιστήμιο) στην Πλάκα και από το 1842 ώς το 1903 στο νέο κτίριο του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το κτίριο της Βιβλιοθήκης που βλέπουμε σήμερα θεμελιώθηκε σε οικόπεδο που παραχώρησε το Πανεπιστήμιο, κτίστηκε (1888-1903) σε σχέδια του Θεόφιλου Χάνσεν και ολοκληρώθηκε με την επίβλεψη του Ερνέστου Τσίλερ και δαπάναις των αδελφών Παναγή, Μαρίνου και Ανδρέα Βαλλιάνου.

Οι πρώτοι χειρόγραφοι κώδικες συγκεντρώθηκαν στη Βιβλιοθήκη από τότε που στεγαζόταν στο Ορφανοτροφείο της Αίγινας (1829). Πλουτίστηκε με δωρεές διαφόρων προσωπικοτήτων (Π. Λάμπρος, Νικ. Ι. Σαρίπολος, Ιω. Βούρος, Σπ. Ζαμπέλιος κ.ά.) και ευεργετών (Ανδρέας Συγγρός, οικογένεια Ραφτάκη, μαρκήσιος De Queux de St Hilaire, Ν. Μιτακίδης, Κ. Χούμης, Μάρκος Βενιέρης, οικογένεια Ροδοκανάκη, Δημ. Βικέλας κ.ά.).

Οι παλαιότεροι κώδικες ανάγονται στον 9ο αιώνα. Ανάμεσά τους ένας παλίμψηστος κώδικας, ένα Ευαγγελιστάριο. Ακολουθούν οι ομιλίες του Ιωάννου του Χρυσοστόμου, στολισμένες με θαυμάσιες μικρογραφίες. Προέρχονται σε μεγάλο βαθμό από μοναστήρια. Υπάρχουν όμως και τα αρχέτυπα, τα πρώτα έντυπα βιβλία, μεταξύ των οποίων και το πρώτο στην ελληνική γλώσσα που είναι η Γραμματική του Κωνσταντίνου Λάσκαρη τυπωμένη στη Βενετία από το τυπογραφείο του φιλέλληνα Αλδου Μανούτιο το 1495. Επίσης έχει αρχειακές συλλογές με σπάνιες ελληνικές και ξένες εκδόσεις, αυτόγραφα και πλήθος εγγράφων των Αγωνιστών τού '21.

2.000.000 τίτλοι σε 22.000 τετραγωνικά στο νέο κτίριο

Η νέα Εθνική Βιβλιοθήκη Ελλάδος θα παραδοθεί στο Δημόσιο από το Ιδρυμα «Σταύρος Νιάρχος» το 2015. Θα γειτνιάζει με το κτίριο της Λυρικής Σκηνής και θα έχει εμβαδόν 22.000 τ.μ. (σήμερα στην Πανεπιστημίου εκτείνεται σε 4.000 τ.μ. και σε άλλα 3.000 - 3.500 τ.μ. στο κτίριο του Βοτανικού). Είναι πολύ νωρίς να μας πουν πόσους ακριβώς θα χωράει το αναγνωστήριο, το οποίο θα είναι γυάλινο. Ο Ρέντζο Πιάνο και η ομάδα του το έχουν σχεδιάσει στο υψηλότερο σημείο του ενιαίου συγκροτήματος του Κέντρου Πολιτισμού «Σταύρος Νιάρχος» και θα βλέπει από τη μία πλευρά τη θάλασσα και από την άλλη την Ακρόπολη. Το μόνο σίγουρο είναι ότι δεν θα έχει 90 μόνο θέσεις όπως το παλιό. Πολύ περισσότερο που σύμβουλος του Ιδρύματος για τον εσωτερικό σχεδιασμό της Βιβλιοθήκης είναι η British Library, η οποία μαζί με τη Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου είναι οι δύο μεγαλύτερες όλου του κόσμου με αναγνωστήρια χιλιάδων θέσεων η καθεμιά.

Το Ιδρυμα Νιάρχου ανέλαβε με το έργο αυτό «να εκσυγχρονίσει ένα θεσμό που χρονολογείται από το 1832, επιτρέποντας στην ΕΒΕ να ενισχύσει το ερευνητικό της τμήμα, να επεκτείνει τη δράση της από ερευνητική βιβλιοθήκη σε δημόσιο μέσο χωρίς περιορισμούς χρήσης» διατείνονται οι εκπρόσωποι του Ιδρύματος. Και υπόσχονται η Βιβλιοθήκη να είναι προσβάσιμη σε πολίτες όλων των ηλικιών και μορφωτικών επιπέδων, από ακαδημαϊκούς ερευνητές έως παιδιά και ενηλίκους που θα αποτελέσουν τη νέα γενιά χρηστών.

Θα διαθέτει δανειστική βιβλιοθήκη για ενηλίκους, εφήβους και παιδιά, ένα επιχειρηματικό κέντρο που θα λειτουργεί ως ζωντανό κέντρο γνώσης και καινοτομίας, με σταθμούς εργασίας, υπολογιστές και ασύρματη σύνδεση στο Διαδίκτυο. Προβλέπεται επίσης έκθεση επιλεγμένων χειρογράφων από τους θησαυρούς της Εθνικής Βιβλιοθήκης. Τα βιβλιοστάσιά της θα έχουν χωρητικότητα 2 εκατομμυρίων τίτλων, δηλαδή υπερδιπλάσιος αριθμός του σημερινού. Τέλος, θα υπάρχει ειδικός χώρος συντήρησης σπάνιου υλικού, αναψυκτήριο και πωλητήριο. Σχεδιάζουν τη Βιβλιοθήκη με γνώμονα την αρχή τής «διά βίου μάθησης, μέσω εκπαιδευτικών προγραμμάτων για όλες τις ηλικίες (σεμινάρια, συνέδρια, εργαστήρια, μαθήματα κ.τ.λ.)». Στόχος τους επίσης, «η προώθηση του ελληνικού πολιτισμού και πνεύματος στο εξωτερικό».

Θα υπάρχει δυνατότητα διασύνδεσης και συνεργασίας με ακαδημαϊκά ιδρύματα και βιβλιοθήκες του εξωτερικού (ανταλλαγή γνώσεων και υλικού, βάσεις δεδομένων, διοργάνωση συνεδρίων). Δημιουργία πανελλαδικού δικτύου βιβλιοθηκών με τη βοήθεια της τεχνολογίας υπό το συντονισμό της ΕΒΕ. Και φυσικά δεν θα υπάρχουν αποκλεισμοί. Θα είναι εύκολη η πρόσβαση σε άτομα με αναπηρία, όπως και η χρήση όλων των υπηρεσιών της ΕΒΕ.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Σχετικά θέματα: Αφιέρωμα
Κιβωτός σε ρότα άγνωστη
«Μας φαίνεται σαν φυλακή το μουσείο»
Εγκατάλειψη του κτιρίου, απαξίωση του θησαυρού
«Παντού στον κόσμο βρίσκονται στο κέντρο της πόλης»
Για το ίδιο θέμα
Κιβωτός σε ρότα άγνωστη
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Ομάδα Φιλοπάππου
Επόμενη δράση: βίλα Ιόλα
Παράσταση
Kung-Fu από μοναχούς Σαολίν στην Ελλάδα
Κριτική μουσικής
Επιτάφιος για τη Νέα Υόρκη
Η εκδίκηση της κιθάρας
Νέες κυκλοφορίες
Κριτική θεάτρου
Οι ωραίοι της Βιέννης
Θέατρο
Ηθοποιός σημαίνει; Το δραματικό ταξίδι προς τη σκηνή
Αφιέρωμα
Κιβωτός σε ρότα άγνωστη
«Μας φαίνεται σαν φυλακή το μουσείο»
Εγκατάλειψη του κτιρίου, απαξίωση του θησαυρού
«Παντού στον κόσμο βρίσκονται στο κέντρο της πόλης»
182 χρόνια περιπλάνησης
Εικαστικά
Η Ελευσίνα δεν είναι πανάκεια
Γελοιογραφίες
Το γέλιο βγαίνει από την Κόλαση
Κινηματογράφος
«Απόγονοι» για Οσκαρ
Κομικ(ς)οδρόμιο
ΤΡΑΜ 1852: στα χνάρια του Λάβκραφτ
Μουσική και ιστορία στην υπηρεσία του αδάμαστου Αστερίξ