Έντυπη Έκδοση

Τέχνες & Πολιτισμός

Διαχρονικά

  • Απαξιώνοντας τον Μάνο Χατζιδάκι

    Οταν οι μουσικοί της ΚΟΑ αρνήθηκαν να τους διευθύνει Στις αρχές Σεπτεμβρίου 1981 (πριν από 30 χρόνια) ο Μάνος Χατζιδάκις επρόκειτο να διευθύνει μια συναυλία της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών (ΚΟΑ), η οποία τελικά ματαιώθηκε.

    Είχε τότε ο συνθέτης μια εντυπωσιακή θεσμική δραστηριότητα, καθώς του είχαν ανατεθεί από την κυβέρνηση Κωνσταντίνου Καραμανλή -και είχε αποδεχθεί- τρεις διευθυντικές θέσεις: Λυρική Σκηνή, ΚΟΑ, Ελληνική Ραδιοφωνία, συν μέλος της Καλλιτεχνικής Επιτροπής του Φεστιβάλ Αθηνών.

    Να όμως που είχε να κάνει μ' έναν πανίσχυρο συνδικαλισμό, που αποτελούσε καταλυτική τροχοπέδη στους σχεδιασμούς του. Ηταν ο Πανελλήνιος Μουσικός Σύλλογος (ΠΜΣ) και ο πρόεδρός του Ευάγγελος Κατσάμπας, που δεν αναγνώριζε στον Χατζιδάκι μαεστρικές ικανότητες, επειδή δεν είχε σχετικό δίπλωμα! Αλλά αυτό ήταν το πρόσχημα. Για δικούς τους λόγους, δεν ήθελαν για προϊστάμενό τους τον συνθέτη. Πράγμα που καταφάνηκε στη γενική συνέλευση των μελών της ορχήστρας, που προηγήθηκε της προγραμματισμένης συναυλίας. Οπου σε μια θυελλώδη ατμόσφαιρα αντεγκλήσεων, ο Χατζιδάκις αποφάσισε να ματαιώσει τη συναυλία. Πρωταγωνιστής της συνέλευσης ο Κατσάμπας, ο οποίος παρέστη ως εκπρόσωπος των έκτακτων μουσικών της ορχήστρας.

    Τα όσα συνέβησαν στη συνέλευση αυτή, στο στούντιο δοκιμών του Τρίτου Προγράμματος, κατέγραψα την επομένη (26 Αυγούστου 1981) στην παρούσα εφημερίδα (με τίτλο «Αρένα η ΚΟΑ»), καθώς την παρακολούθησα έπειτα από πρόσκληση του Χατζιδάκι: «Ελάτε να δείτε τι τραβάω και με ποιους έχω να κάνω». Κάποια στιγμή που οι διαπλεκόμενοι αντελήφθησαν την παρουσία μου, αξίωσαν να αποχωρήσω. Πράγμα που έγινε, μολονότι μερικοί είχαν αντίθετη άποψη. Ηδη όμως είχα πλήρη εικόνα, ψήγματα -ενδεικτικά των ηθών μας- της οποίας μεταφέρω στη συνέχεια.

    Περί... φελλών

    Στο βήμα, πρώτος ομιλητής, ο Κατσάμπας. Από κάτω οι μουσικοί και πίσω, στο βάθος της αίθουσας, όρθιος ο... κατηγορούμενος συνθέτης:

    - Ο κ. Χατζιδάκις δεν ανήκει σ' αυτόν το χώρο. Εχει εξυβρίσει τον ελληνικό λαό, τα πολιτικά κόμματα, τα πάντα. Μας έχει πει ηλίθιους, ανάπηρους και φρακοφορεμένους φελλούς. Πρέπει να διαφυλάξουμε την αξιοπρέπειά μας. Το κράτος δεν μας προστατεύει. Είμαστε υποχρεωμένοι να προστατευτούμε οι ίδιοι...

    Μιλάει και την ίδια στιγμή τα όσα λέει συνοδεύονται από 5-6 που τον πλαισιώνουν:

    - Φελλός είναι ο ίδιος!

    - Είναι ερασιτέχνης και υβριστής!

    Κατσάμπας: Αμα δεχθείτε να σας διευθύνει, είστε άξιοι της τύχης σας. Αν δεν κρατήσουμε δυναμική στάση, η Ραδιοφωνία θα διαλυθεί. Η ορχήστρα υπάρχει και θα υπάρχει από μας. Αν περάσει ο άνθρωπος αυτός, θα μας φέρει κι άλλους, θα μας φέρει τον Ζαμπέτα!

    Φωνή: Προτιμάει τον Τσιτσάνη!

    Υπάρχουν ωστόσο μερικοί που δεν συμμερίζονται αυτή την εχθρική στάση και προσπαθούν -ματαίως- να παρέμβουν:

    - Αρκετά μας είπε ο κ. Κατσάμπας, μιλάει μισή ώρα!

    - Θα μιλάει και πέντε ώρες άμα θέλει!

    - Δεν έχει δουλειά εδώ ο κ. Κατσάμπας!

    - Πάψε εσύ, τσιράκι του Χατζιδάκι!

    Κατσάμπας: Εκπροσωπώ τους εκτάκτους... Σήμερα παίζεται η ψυχή και η αξιοπρέπεια της ΚΟΑ. Εχετε υποχρέωση να πάρετε θέση. Ηρθα εδώ για να ξυπνήσω τις συνειδήσεις σας. Η απόφαση είναι δική σας. Αν παίξετε θα δικαιώσετε τον τίτλο του φελλού, του ηλίθιου, του ανάπηρου!

    Ενας μουσικός: Εμένα δεν με πειράζει που με είπε φελλό, γιατί δεν πιστεύω ότι είμαι φελλός!

    Αλλος: Θα είσαι άμα παίξεις!

    Ο προηγούμενος: Ούτε είναι η πρώτη φορά που μας διευθύνει ερασιτέχνης. Εχει ξαναγίνει.

    - Κάτσε κάτω, δεν ξέρεις τι λες!

    - Εχει δίκιο.

    Η ματαίωση

    Στη συνέχεια παίρνει το λόγο ο πρόεδρος του συλλόγου των μουσικών της ΚΟΑ, Ανδρέας Ροδουσάκης, ο οποίος λέει ότι έχει γνωμάτευση του νομικού συμβούλου της ΚΟΑ, σύμφωνα με την οποία είναι δημόσιοι υπάλληλοι και ως εκ τούτου δεν μπορούν να αρνηθούν υπηρεσία.

    Ενας μουσικός: Δεν παίξαμε δυο χρόνια. Αν δεν παίξουμε τώρα, δεν θα παίξουμε στ' άλλα δυο.

    Αλλος: Να μην παίξουμε ποτέ!

    Ροδουσάκης: Ας αφήσουμε τον κ. Χατζιδάκι να μας πει ό,τι έχει.

    Οι φωνές πληθύνονται, δημιουργείται πανδαιμόνιο, παρ' ολίγον ξυλοδαρμοί, ο Χατζιδάκις αποχωρεί.

    Κάπου εκεί παίρνουν χαμπάρι την παρουσία του δημοσιογράφου και ακολουθεί η... έξοδος που ανέφερα.

    Κάποια στιγμή... επετράπη στον Χατζιδάκι να επανέλθει. Ο,τι είπε μου το επανέλαβε λίγο αργότερα στο γραφείο του:

    - Τους είπα ότι κάτω από αυτές τις συνθήκες δεν θέλω να γίνει η συναυλία. Και ακόμη, αν το απαιτεί η πλειοψηφία των μουσικών της ΚΟΑ, είμαι διατεθειμένος να αποχωρήσω από τη διεύθυνσή της. Αλλά να το κάνει με έγγραφό του ο σύλλογος και όχι ο ΠΜΣ, που δεν έχει σχέση μ' αυτό.

    Ωστόσο δεν χρειάστηκε. Επειτα από λίγο καιρό, απηυδισμένος, παραιτήθηκε από τις... εξουσίες (ήρθε και το ΠΑΣΟΚ στα πράγματα...), για ν' αφοσιωθεί στο προσωπικό του έργο και στη δημιουργία της Ορχήστρας των Χρωμάτων με μουσικούς που του αναγνώριζαν την ικανότητα να τους διευθύνει...

    Ετσι & Αλλιώς

    Δεν είναι μόνο ο μνημονευόμενος παραπλεύρως Μάνος Χατζιδάκις που δεινοπάθησε δεχόμενος να αναλάβει δημόσιες θέσεις, πιστεύοντας ότι θα μπορούσε να προσφέρει κάτι, και τελικά αποχώρησε απηυδισμένος (αφήνοντας πάντως τη σφραγίδα του στο Τρίτο Πρόγραμμα).

    Ηταν, την ίδια περίπου περίοδο, ο Οδυσσέας Ελύτης, ο Δημήτρης Χορν, ο Ιάκωβος Καμπανέλλης (και οι τρεις σε διοικητικά ραδιοτηλεοπτικά πόστα). Και ας προσθέσω τον Μίκη Θεοδωράκη και τον Σταύρο Ξαρχάκο, που ασχολήθηκαν ενεργά με την πολιτική, για ν' αποχωρήσουν και αυτοί απογοητευμένοι. «Οποιος ανακατεύεται με την πολιτική βρωμίζεται» (κάνοντας όμως κι ο ίδιος τις βρωμιές του), είχε πει η Μελίνα, η μόνη που όχι μόνο διασώθηκε, αλλά και άφησε έργο. Οπότε το πρόβλημα είναι, ποιοι απ' αυτούς που θα μπορούσαν να προσφέρουν πραγματικά στις μέρες μας, θα δέχονταν να ασχοληθούν με τα κοινά, έτσι όπως έχουν απαξιωθεί πολιτική και πολιτικοί.

    ο

    «Περνώντας από το στρατοδικείο πείνασα για δικαιοσύνη και περνώντας από τη φυλακή δίψασα για ανθρωπιά. Η βία που στραγγαλίζει τη χώρα μου μ' έμαθε πολλά. Ανάμεσα σ' αυτά, και την αξία της άρνησης να υποταχτείς». Από το περίφημο «Γράμμα από τη φυλακή για τους Ευρωπαίους» του Γεωργίου - Αλέξανδρου Μαγκάκη - του δάσκαλου, του αγωνιστή, του ευπατρίδη, που εκδήμησε την περασμένη εβδομάδα. Με ευγνωμοσύνη.

    Τα σέρνουμε στους άλλους, αλλά να μην παραβλέπουμε και τα του οίκου μας. Διανύουμε ήδη τον τέταρτο μήνα από τις αρχαιρεσίες του συνδικαλιστικού μας οργάνου, της ΕΣΗΕΑ, και ακόμη να συγκροτηθεί σε σώμα. Και πώς, αφού κατέβηκαν οχτώ παρατάξεις (ώστε να μην έχουμε την ευχέρεια να επιλέξουμε τους ικανούς, ανεξάρτητα από το όποιο πολιτικό τους πιστεύω) και καμιά δεν συγκέντρωσε τις έδρες που θα της επέτρεπαν να πάρει το προεδρείο. Και τα προβλήματα ζεματάνε. Συνακόλουθα δεν λειτουργεί και το Μορφωτικό Ιδρυμα της Ενωσης, από την οποία εξαρτάται. Πνευματικό σωματείο κατά τα άλλα...

    ΣΗΜ. «Δεν βλέπω να τελειώνει αυτή η κατάσταση πρόσφατα» - από άψογα ραδιοφωνικά ελληνικά.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Ομάδα Φιλοπάππου
Επόμενη δράση: βίλα Ιόλα
Παράσταση
Kung-Fu από μοναχούς Σαολίν στην Ελλάδα
Κριτική μουσικής
Επιτάφιος για τη Νέα Υόρκη
Η εκδίκηση της κιθάρας
Νέες κυκλοφορίες
Κριτική θεάτρου
Οι ωραίοι της Βιέννης
Θέατρο
Ηθοποιός σημαίνει; Το δραματικό ταξίδι προς τη σκηνή
Αφιέρωμα
Κιβωτός σε ρότα άγνωστη
«Μας φαίνεται σαν φυλακή το μουσείο»
Εγκατάλειψη του κτιρίου, απαξίωση του θησαυρού
«Παντού στον κόσμο βρίσκονται στο κέντρο της πόλης»
182 χρόνια περιπλάνησης
Εικαστικά
Η Ελευσίνα δεν είναι πανάκεια
Γελοιογραφίες
Το γέλιο βγαίνει από την Κόλαση
Κινηματογράφος
«Απόγονοι» για Οσκαρ
Κομικ(ς)οδρόμιο
ΤΡΑΜ 1852: στα χνάρια του Λάβκραφτ
Μουσική και ιστορία στην υπηρεσία του αδάμαστου Αστερίξ