Έντυπη Έκδοση

Μπιενάλε με έργα πολλών ταχυτήτων

Ο επιμελητής της 4ης Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης Ντένης Ζαχαρόπουλος μιλάει για τα προβλήματα της φετινής διοργάνωσης

«Τα πάντα εκκρεμούν. Και η δραστηριότητά μας κινδυνεύει». Περίεργο να βγαίνουν τέτοια λόγια από το στόμα του Ντένη Ζαχαρόπουλου, την ώρα που ανοίγουν (σήμερα) οι θύρες της 4ης Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης, σε δική του επιμέλεια.

Ομως, ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, που δούλεψε νυχθημερόν, χωρίς υπερωρίες και χωρίς συμβιβασμούς για να στηθεί η Μπιενάλε με θέμα «Η μεσογειακή εμπειρία: Η Μεσόγειος ως χωροταξικό παράδειγμα διακίνησης ιδεών και λόγου. Μια εισαγωγή», βάζοντας δυναμικά -ξανά- τη Θεσσαλονίκη στο χάρτη της διεθνούς τέχνης με έργα όλων των «ταχυτήτων» -από Αμπράμοβιτς μέχρι Παπαηλιάκη- δεν τρέφει αυταπάτες. «Δεν έχουμε ούτε επιδοτήσεις ούτε τίποτα. Βρισκόμαστε σε τραγική οικονομική κατάσταση», τονίζει.

Αλέξης Ακριθάκης, Χωρίς τίτλο, 1980 Αλέξης Ακριθάκης, Χωρίς τίτλο, 1980 - Θέλετε να πείτε ότι κινδυνεύει το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης ;

«Η δραστηριότητά του σίγουρα.Το θέμα μ' εμάς είναι πιο μπερδεμένο. Μπορεί να είμαστε πολύ πιο ελαφριές δομές, αλλά πολύ πιο σύνθετοι. Είμαστε ένα πιο ειδικό ίδρυμα ιδιωτικού δικαίου ελεγχόμενοι κι επιδοτούμενοι από το κράτος με συμβάσεις. Ολα αυτά όμως έχουν παγώσει. Εχουμε βεβαίως υποστεί τα ίδια που υφίσταται όλη η Ελλάδα, δηλαδή οι μισθοί περικόπτονται, οι άνθρωποι δουλεύουν εκ περιτροπής κι έχει απολυθεί κόσμος. Αλλά όταν υπάρχει ένας θεσμός καταξιωμένος με 35 χρόνια ζωής, δεν μπορείς ξαφνικά να πεις "τον κλείνω"».

Αθηνά Ιωάννου, Who is afraid of the walls? Αθηνά Ιωάννου, Who is afraid of the walls? - Ποια είναι η ευθύνη της πολιτείας;

«Η αντιμετώπιση της πολιτείας ήταν πάντα φιλική. Το πρόβλημα είναι οι συνεχείς καθυστερήσεις στην καταβολή των χρημάτων σε θέματα του πολιτισμού - σε όλο το εύρος του».

Carla Accardi, Cornici e corde Carla Accardi, Cornici e corde - Εχετε χρέος ;

« Οχι. Το να υπάρχει κάποιος απλήρωτος λογαριασμός από πέρυσι δεν είναι κάτι που έχει σχέση με την έννοια του χρέους που έχει για παράδειγμα το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών».

- Η Μπιενάλε είναι μεγάλη διοργάνωση. Πώς στήθηκε; Με τα ΕΣΠΑ;

«Χάρη στα ΕΣΠΑ, τα οποία όμως δεν καλύπτουν τα λειτουργικά έξοδα του μουσείου. Υπάρχει ένα θέμα κατά πόσο καπελώνεται κάτι από το ΕΣΠΑ. Καμιά φορά είναι τόσο βαριά η γραφειοκρατία που φτάνουμε να πούμε αμάν».

- Τι εννοείτε;

«Το πρόβλημα με τα ΕΣΠΑ είναι ένας συγκεντρωτισμός που δεν καταλαβαίνουμε, μολονότι μας δίνει το μέσο να δουλέψουμε. Είναι σαν να λες ότι η διοίκηση της Μπιενάλε γίνεται από τον Τόμσον και την τρόικα. Γενικώς, για τις εκδηλώσεις μπορούμε κατά περίπτωση να βρούμε χρήματα. Στο κάτω κάτω εάν εγώ μπορούσα να έχω το μισθό μου, θα κατάφερνα να κάνω εκδηλώσεις και μόνος μου».

- Ομως αυτή η «ηρωική» συμπεριφορά κάποιων μονάδων του πολιτισμού γίνεται συστηματικά το άλλοθι για την αδιαφορία της πολιτείας.

«Αν έχεις ηλεκτρικό στο σπίτι σου και η κουζίνα λειτουργεί, μπορείς να γίνεις μάγειρας και ο ίδιος. Δεν χρειάζεσαι μάγειρα απ' έξω για να φας. Το θέμα είναι ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση είτε ξέρεις να μαγειρεύεις εσύ είτε έχεις μάγειρα, δεν υπάρχει ηλεκτρικό!».

- Η συγχώνευση με το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης «πάγωσε»;

«Ναι, δεν κινείται τίποτα σε αυτό το μέτωπο».

- Με τη συγχώνευση τα προβλήματα θα λύνονταν;

«Πιθανώς, αν γινόταν με το σωστό τρόπο, να λύνονταν πολλά προβλήματα για όλους»

- Ο προϋπολογισμός σας σήμερα ποιος είναι;

«Ούτε κι εγώ ξέρω. Υπάρχει μια πρόταση από το υπουργείο να πάρουμε κάποια χρήματα τα οποία δεν τα έχουμε δει. Είχαμε 14 ανθρώπους. Εχουμε μείνει οι μισοί. Κόψαμε από μόνοι το 30% από τους μισθούς, χωρίς να μας το ζητήσουν. Δεν είμαστε δημόσια υπηρεσία. Και τώρα κόβουμε άλλο ένα 20%. Οι μισθοί συνεπώς έχουν περιοριστεί στο 50%, έχοντας απλήρωτες υπερωρίες. Αλλά δεν τίθενται προβλήματα συνδικαλιστικά σε θεσμούς που λειτουργούν σαν οικογένεια.

Τα μεγέθη και οι σχέσεις στο πεδίο του πολιτισμού είναι τέτοια που όλοι οι άνθρωποι ξέρουν να κάνουν όλες τις δουλειές, λειτουργώντας συγχρόνως ως ναυαγοσώστες. Αλλά είναι αστείο να πνίγεσαι ο ίδιος και να είσαι και ναυαγοσώστης του εαυτού σου. Γιατί αυτό κάνουμε».

- Η πολιτεία «βολεύεται» με τέτοιες λογικές, κύριε Ζαχαρόπουλε.

«Εντούτοις, ο ηρωισμός των ανθρώπων των τεχνών είναι εν μέρει το πιο θετικό πράγμα που μπορώ να σκεφτώ αυτή τη στιγμή, σε μια κρίση που δεν είναι μόνο οικονομική· είναι κατ' αρχάς κοινωνική και πολιτιστική. Ο φασισμός χτυπά την πόρτα και η κοινωνία, αδιάφορη, μετρά τα πάντα μόνο με λεφτά.

Η συμμετοχή των ανθρώπων στους πνευματικούς και καλλιτεχνικούς θεσμούς είναι κάτι που θεωρώ τεράστιο κοινωνικό κεκτημένο και αυτό που βάλλεται στην ουσία. Δεν είναι, δηλαδή, ότι βάλλεται η δουλειά μου. Γιατί θα μπορούσα να πάω να εργαστώ στη Γερμανία ή στην Αγγλία. Προχθές μου ζητούσαν να παρουσιαστώ για μια θέση έξω και είπα "λυπάμαι, θα μείνω να παλέψω"».

- Δεν σκέφτεστε την εναλλακτική του εξωτερικού όταν παρασφίξουν τα πράγματα εδώ;

«Οι πόρτες για δουλειά στο εξωτερικό είναι πάντα ανοιχτές μετά 30 χρόνια καριέρας εκεί, απλώς έχουμε την ευθύνη να μην κλειστούμε σε κελί. Οχι, δεν αφήνω τη μάχη για να πάω στο γενικό επιτελείο του στρατού της Ευρώπης. Υπάρχει ανοιχτό μέτωπο αυτή τη στιγμή».

- Εχει χαθεί η ελπίδα;

«Δεν είμαι απαισιόδος. Οσα προβλήματα κι αν είχαμε από τη Μεταπολίτευση και μετά δεν έχουμε εμπλακεί σε έναν πόλεμο. Ξέρετε πόσο εύκολα λύνεται το οικονομικό πρόβλημα με έναν πόλεμο; Βγάλε 6 εκατομμύρια ανθρώπους λιγότερους και δες, πόσες θέσεις εργασίας δημιουργούνται αυτόματα; Αλλο πράγμα 6 εκατομμύρια άνεργοι και άλλο 6 εκατομμύρια νεκροί».

- Γιατί, όμως, πρέπει να μπούμε στο δίλημμα «νεκρός ή άνεργος»;

«Γιατί αν δούμε κατάφατσα τον εαυτό μας στον καθρέφτη, μαζί με την Πορτογαλία και την Ισπανία, είχαμε τις μεγαλύτερες δικτατορίες που πέρασαν στην Ευρώπη. Αν βάλεις τον Πάγκαλο, τον Μεταξά και τη χούντα, έχουμε το 1/3 ενός αιώνα με δικτατορίες και τα υπόλοιπα με έναν εμφύλιο. Χρειάστηκε να περάσουν χρόνια για να μπορώ να περπατώ χωρίς να φοβάμαι τον αστυνομικό. Αυτό τραβά ακόμα η Ελλάδα. Το βουλώνει υπό το δέος μιας εξουσίας αναφαίρετης, λόγω των δικτατοριών που πέρασε».

Θέλουμε διάλογο ουσίας και όχι αγοράς

- Η Μπιενάλε τι νέο προτείνει σε σχέση με τις δυναμικές της Μεσογείου;

«Η μεσογειακή εμπειρία που προτείνουμε αφορά μια νέα ανάγνωση της Ιστορίας από το '70 και μετά. Και λέει ότι η τέχνη έχει σχέση μεγαλύτερη με την καθημερινή μας ζωή παρά με την αναπαράσταση».

- Πώς προσεγγίζετε, όμως, την έννοια «Μεσόγειος»;

«Είναι διάφορες οι προσεγγίσεις. Από τις σχέσεις των πολιτισμών των λαών, από τα βυζαντινά και τον Αγιο Μάμα μέχρι πολύ σύγχρονα πράγματα στο τώρα.Τα προβλήματα αρχίζουν πάντα στην ενδοχώρα όταν έχουμε μόνο ταυτότητες και φοβόμαστε τις διαφορές. Το τεράστιο πολιτιστικό ενδιαφέρον της Μεσογείου είναι πως αγνοεί τις ταυτότητες και διαπραγματεύεται διαφορές από τους πιο αρχαίους χρόνους. Και γι' αυτό είναι τόσο επινοητική σε γραφές, τρόπους συναλλαγής, επικοινωνίας, έκφρασης, όλων των ειδών τις πρακτικές όπου η ζωή κι η φαντασία, η καθημερινότητα και η δημιουργικότητα, η φιλική σχέση με το περιβάλλον και η ετερότητα, είναι θεμελιακά στοιχεία, τα οποία, συχνά, αρκεί να πας μερικά χιλιόμετρα μέσα σε κάποιες χώρες και τα χάνεις ως προοπτικές. Αυτή η "άκρη" με ενδιαφέρει και πιστεύω πως από αυτή την άκρη και οι καλλιτέχνες μπόρεσαν να πιαστούν για να προτείνουν νέες εκφράσεις, νέες σημασίες, νέες ποιητικές και μια νέα κοινωνική και πολιτική διάσταση της ποίησης - και της εικαστικής ποίησης».

Μιλάμε για ένα διάλογο της ουσίας πάνω στην τέχνη και τον πολιτισμό, που δεν έχει σχέση με το διάλογο της αγοράς».

i info

Στην έκθεση παρουσιάζονται έργα των Marina Abramovic, Isabelle Arthuis, Νίκου Αλεξίου, Δημήτρη Αληθεινού, Αλέξη Ακριθάκη, Στυλιανού Αντωνάκου, Βλάση Κανιάρη, Λίζης Καλλιγά, Ernst Caramelle, Lawrence Carroll, Cherif et Silvie Defraoui, Διοχάντης, Δανιήλ, Γιώργου Χατζημιχάλη, Γιώργου Χαρβαλιά, Πάνου Χαραλάμπους, Διονύση Καβαλλιεράτου, Λήδας Παπακωνσταντίνου, Ρένας Παπασπύρου κ.ά.

* Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης: Εγνατία 154 (ΔΕΘ-HELEXPO). Ωρες λειτουργίας: Τετάρτη 10.00-22.00, Πέμπτη και Σάββατο 10.00-18.00, Παρασκευή 10.00-19.00.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Συνεντεύξεις
Μουσεία και Αρχαιολογικοί χώροι
Θεσσαλονίκη
Μπιενάλε
Εικαστικά
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Φιλολογία
Η Ζακλίν ντε Ρομιγί «επέστρεψε» στην Αθήνα
Μπιενάλε
Μπιενάλε με έργα πολλών ταχυτήτων
Θέατρο
Κατάληψη του «Εμπρός» από το ΤΑΙΠΕΔ
Φιλοτελισμός
Παρά τις αντιδράσεις έγινε ο Αλιάγας γραμματόσημο...
Υπουργείο Πολιτισμού
Ο υπουργός Πολιτισμού δεσμεύτηκε
TV & Media
Στήριξη στον Σαμαρά, πριόνισμα στον Τσίπρα
Ε, όχι και στημένη η Eurovision!
Στάση εργασίας στα ΜΜΕ
360 μοίρες στην ενημέρωση
Κι αυτά
Μάγεψε η «Κάρμεν» του Σάουρα
Κι εκείνα
Τα βραβεία Καζαντζάκη
Τα αγάλματα είναι γυμνά
Χαλκογραφίες του Τέτση
Κινηματογράφος
Βραβείο Σέσιλ ντε Μιλ στον Γούντι Αλεν
Φεστιβάλ
Αντι-Δημήτρια σε αντισυμβατικούς χώρους