Έντυπη Έκδοση

Υποσχέσεις ερωτικού ρέκβιεμ

Hannah Arendt

Υπόσχεση πολιτικής

μτφρ.: Κατερίνα Χαλμούκου

εκδόσεις Κέδρος, σ. 279, 18 ευρώ

Η γερμανοεβραία φιλόσοφος και πολιτειολόγος Χάνα Αρεντ, γνωστή για το πλούσιο συγγραφικό έργο και την πανεπιστημιακή της καριέρα στις ΗΠΑ, υπήρξε ερωτική φίλη του Μάρτιν Χάιντεγκερ και μαθήτρια του Καρλ Γιάσπερς. Στο παρόν βιβλίο ασχολείται με την ψηλάφηση της πολιτικής σκέψης και όλα τα επιμέρους στάδια της ιστορικής διαδρομής της, φέρνοντας ώς εμάς πολύτιμες πληροφορίες από τις ιδέες μεγάλων στοχαστών, όπως ο Σωκράτης, ο Μοντεσκιέ, ο Χέγκελ, ο Μαρξ. Το ζήτημα της διάκρισης ανάμεσα στη σκέψη και την πράξη (ανάμεσα στη φιλοσοφία και την πολιτική) είναι αυτό που κυρίως απασχολεί την Αρεντ, καθώς με το παρόν βιβλίο δεν κάνει μια εισαγωγή στη μελέτη της πολιτικής επιστήμης ή της πολιτικής θεωρίας αλλά θέτει μια εναρκτήρια πορεία (intro-ducere) προς γνήσιες πολιτικές εμπειρίες. Ολοι οι σημαντικοί στοχαστές, υποστηρίζει η φιλόσοφος, από τον Πλάτωνα έως τον Χάιντεγκερ, συμπεριλαμβανομένου και του Καντ, δεν έχουν συνειδητοποιήσει πως η ανθρώπινη ελευθερία πραγματώνεται μέσα από την πολλαπλότητα των ανθρώπινων όντων, όταν και μόνον όταν αυτά δρουν πολιτικά. Η συλλογικότητα, ως κανόνας δράσης, είναι η απάντηση στην ιστορική αναγκαιότητα της αλλαγής, η οποία τίθεται από κάθε εποχή, για μια διαρκή κοινωνική εξέλιξη. Επομένως ο στοχαστής, ο θεωρητικός που δρα κατά μόνας, δεν παράγει «πράξη». (Σημειώνω εδώ ότι οι Ρωμαίοι, στην πλειονότητά τους, περιφρονούσαν τη φιλοσοφία γιατί τη θεωρούσαν «μη πρακτική». Ο ίδιος ο Μαρξ αυτοαναιρείται, γράφοντας: «Οι φιλόσοφοι έχουν απλώς ερμηνεύσει τον κόσμο... η ουσία όμως είναι να τον αλλάξουν».)

Η Αρεντ ασχολείται με την παράδοση της πολιτικής, αλλά και τις προκαταλήψεις και τις παγιωμένες ιδέες που υπάρχουν σε σχέση με αυτή, δίνοντας έμφαση στην πνευματική δραστηριότητα της πολιτικής κρίσης, η οποία επικυρώνει την ανθρώπινη ελευθερία μέσα σε έναν κόσμο ελεύθερων ανθρώπων. Για να ανιχνεύσει την ουσία της πολιτικής εμπειρίας, ανατρέχει διαρκώς στα αρχαιοελληνικά κείμενα, και πιο ειδικά στον Σωκράτη, τον Πλάτωνα, τον Αριστοτέλη, τον Ομηρο, τον Ηρόδοτο. Η διαφωνία του Μαρξ με τον Χέγκελ, το Πνεύμα των Νόμων του Μοντεσκιέ, ο Αυγουστίνος και η «κοινωνία των αγίων», το σύστημα της αρχαιοελληνικής πόλης, οι μαρξιστικές αρχές αποτελούν κομβικά σημεία για τις προσεγγίσεις της.

Προσκαλώντας μας να κατανοήσουμε ως αληθινό νόημα της πολιτικής τη δυνατότητα διαμόρφωσης νέων δεδομένων, η γερμανίδα φιλόσοφος επιμένει ότι το θαύμα της ελευθερίας ενυπάρχει ακριβώς μέσα στην καινούρια αρχή, που δεν μπορεί να παραχθεί χωρίς την πράξη, διότι η «αρχή» δεν είναι μια θεωρία ούτε μια επιθυμία, αλλά ένα καθαρό γίγνεσθαι. Υπό την έννοια αυτή, το ανθρώπινο πράττειν χρίζεται δημιουργός του κόσμου.

Αλέξης Τότσκας

Ερωτικό ρέκβιεμ

Εμπειρία Εκδοτική, σ. 174, 16 ευρώ

Ο Πλάτωνας στον Φαίδρο αναζητά την τέλεια εικόνα του ζεύγους: Είναι ο Ορφέας και η Ευριδίκη; Είναι ο Αδμητος και η Αλκηστη; Ο Ρολάν Μπαρτ, περισσότερο ρεαλιστής, στο κείμενό του για την ένωση με το αγαπημένο πλάσμα σημειώνει: η αποκορύφωση της ιδιοκτησίας· ονειρεύομαι να χαιρόμαστε ο ένας τον άλλον σύμφωνα μ' ένα σχήμα απόλυτης ιδιοποίησης. Στο 8ο βιβλίο του ο Αλέξης Τότσκας ξαναβάζει το θέμα του ζεύγους, καθώς εξυφαίνει το χρονικό ενός έρωτα που ανθίζει σε μια κλειστή κοινωνία και μια πουριτανική ηθική. Η άνυδρη γαμήλια σύμβαση, στην οποία καταλήγει η σχέση αυτή, αποτελεί ένα μυθοπλαστικό μοτίβο αρκετά αβανταδόρικο, αν και πολυχρησιμοποιημένο. Η Ηώς (αυγή) της ελληνικής μυθολογίας, (ή Αουρόρα, για τους Λατίνους) ήταν μια θεότητα, της οποίας την ομορφιά και τη χάρη ζήλεψε η Αφροδίτη, καταδικάζοντάς τη με μια κατάρα να αποκτήσει πολυάριθμες ερωτικές σχέσεις, χωρίς να βρίσκει σε αυτές την πληρότητα. Η συνονόματη ηρωίδα του παρόντος βιβλίου, αντιστρέφοντας το μυθολογικό μοντέλο της Ηούς, δίνεται ολόψυχα στον έρωτα για έναν και μόνο άντρα, αλλά τελικά και αυτή είναι καταδικασμένη να γευτεί τη ματαίωση και τη διάλυση της ερωτικής εξιδανίκευσης. Ωστόσο μαζί με την ερωτική ιστορία και την περιγραφή της ανικανοποίητης ανθρώπινης ψυχής που συντρίβεται από τις δυνάμεις του χρόνου και της ανέφικτης διάρκειας, ο Τότσκας στήνει ένα δεύτερο σκηνικό, που δεν αποτελεί απλό διάκοσμο για την οικονομία της μυθοπλασίας αλλά έναν ισχυρό κεντρικό καμβά: συμπρωταγωνιστής στο παρόν βιβλίο μοιάζει να είναι η ιστορία του μινωϊκού αγγείου, μέσα από την οποία ο αρχαιοελληνικός κόσμος αναδύεται ολοζώντανος με σάρκα και οστά, χρησιμοποιώντας ως όχημα τη ζωή των ηρώων και όλη την γκάμα των συναισθηματικών τους αποχρώσεων. Τα ανάκτορα της Κνωσού, ο Μίνωας και ο Μινώταυρος, ο αγγειογράφος Ευφρόνιος, οι θεοί του Ολύμπου και το Ιδαίον Αντρον, ολόκληρα κομμάτια της μυθολογίας παρουσιάζονται εδώ, για να συμπληρώσουν τη μυθολογική διάσταση του έρωτα.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Η βία στο αρχαίο θέατρο
Με τη φρεσκάδα μιας παλιάς φάρσας
Μέρες του 1956
Τα όρια του πολιτισμού
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Η βία στο αρχαίο θέατρο
Με τη φρεσκάδα μιας παλιάς φάρσας
Μέρες του 1956
Τα όρια του πολιτισμού
Υποσχέσεις ερωτικού ρέκβιεμ
Μεταφρασμένη λογοτεχνία
Το βάρος και η χάρη των λέξεων
Μεταφράζοντας μια ζωή...
Μουσική
Στο ντιβάνι του δισκαναλυτή
Συνέντευξη
Ιουστίνη Φραγκούλη-Αργύρη: «Γράφω αυτό που είμαι»
Βιβλίο - Δώρο
Θαυμαστά ταξίδια στα κρυστάλλινα σύνορα της αυθεντικότητας
Άλλες ειδήσεις
Νόμιμες ή περιττές βίες;
Για την τεμπελιά, όταν κινεί ανεμόμυλους