Έντυπη Έκδοση

Φυλετική εξορία

Δύο νεαρές γυναίκες στη γη της Παλαιστίνης αμέσως μετά το τέλος του Β' Παγκόσμιου. Ζαν-Μαρί Γκυστάβ Λε Κλεζιό, «Περιπλανώμενο αστέρι»

Ο Ζαν-Μαρί Γκιστάβ Λε Κλεζιό (γεννημένος το 1940 στη Νίκαια, Νόμπελ Λογοτεχνίας 2008) είναι ένας συγγραφέας που έχει δοκιμαστεί στα πιο διαφορετικά πεδία: από τους πειραματισμούς του «νέου μυθιστορήματος» της δεκαετίας του 1960 μέχρι τη μελέτη των διαπροσωπικών ή των οικογενειακών σχέσεων και το αυτοβιογραφικό αφήγημα.

Το έργο του «Περιπλανώμενο αστέρι», που κυκλοφόρησε πρόσφατα σε πολύ καλή μετάφραση του Γιάννη Στρίγκου από τις εκδόσεις Καστανιώτη (δημοσιεύθηκε στα γαλλικά το 1992), αποκαλύπτει μιαν επιπλέον διάσταση της λογοτεχνίας του, όντας μια άκρως ευαίσθητη ματιά πάνω στο θέμα του φυλετικού εξανδραποδισμού.

Το «Περιπλανώμενο αστέρι» εξιστορεί τη μοίρα δύο νεαρών γυναικών λίγο μετά το τέλος του Β' Παγκόσμιου Πολέμου. Εχοντας χάσει τον πατέρα της κατά τη διάρκεια της ναζιστικής Κατοχής, όταν οι Εβραίοι διώκονται απηνώς, η Εσθήρ εγκαταλείπει τη Γαλλία, για να κάνει μια καινούρια αρχή στα Ιεροσόλυμα, όπου καταφθάνει μαζί με τη μητέρα της ύστερα από πολλές περιπέτειες. Εκεί θα συναντηθεί πρώτη και τελευταία φορά με τη Νετζμά, μια Παλαιστίνια που, εκτοπισμένη από τη γη της, ζει σ' έναν προσφυγικό καταυλισμό: ένα τοπίο θανάτου από το οποίο θα κατορθώσει να γλιτώσει μόνο μετά από χίλιους κόπους, αναζητώντας καταφύγιο στην Ιορδανία.

Με μιαν αφήγηση στην οποία εναλλάσσονται σταθερά το πρώτο και το τρίτο ενικό πρόσωπο (το πρώτο για να αποτυπωθούν τα αισθήματα της χαράς και της οδύνης, το τρίτο για να αποκτήσει η δράση μιαν αντικειμενική υπόσταση), ο Λε Κλεζιό θα ενώσει τις δύο διαφορετικές κατευθύνσεις των ηρωίδων του, προβάλλοντας την κοινή ιστορική τους τύχη. Η Εσθήρ και η Νετζμά είναι υποχρεωμένες να εξοριστούν από τα χώματά τους: η μία γιατί, ως Εβραία, δεν χώρεσε στη χιτλερική Ευρώπη, η άλλη γιατί, ως Παλαιστίνια, βρέθηκε έξω από τις γεωπολιτικές χαράξεις του εκκολαπτόμενου κράτους του Ισραήλ.

Με τον καιρό, αμφότερες θα αρπαχτούν από τη μνήμη τους: για να μην ξεχάσουν ποτέ τον στιγματισμό τους, αλλά και για να καταφέρουν κάποτε να ξεφύγουν (με την επεξεργασία του μνημονικού τραύματος) από τα δεινά του.

Βασισμένος σε μιαν υποβλητική ποιητική γραφή, η οποία αποφεύγει την οποιαδήποτε λυρική ευκολία, ο Λε Κλεζιό χαλαρώνει κάπως την πυκνότητά του στα επιλογικά κεφάλαια του βιβλίου, ενώ χρησιμοποιεί εντέλει μάλλον προσχηματικά το εύρημα της στιγμιαίας συνάντησης της Εσθήρ και της Νετζμά, αλλά ο λόγος του δεν χάνει εξ αυτού τη δύναμη του οικουμενικού του μηνύματος, που φτάνει ολοζώντανο (απαλλαγμένο από την οποιαδήποτε ευρωπαϊκή ωραιοπάθεια) μέχρι τις ημέρες μας.

Ενάντια στη σκουριά

Ποιητής της δεύτερης μεταπολεμικής γενιάς, που κράτησε χαμηλό τον τόνο της φωνής του και δεν σπατάλησε τα λόγια του στην αγορά, δείχνοντας πως η ολιγογραφία του αποτελεί στάση ζωής, ο Χρίστος Ρουμελιωτάκης μας δίνει τώρα μια συλλογή («Δεν είναι τίποτα», εκδ. «Τυπωθήτω») με ποιήματα βαθιάς ωριμότητας.

Η χαμένη νιότη, τα πολιτικά διακυβεύματα του παρελθόντος, που έχουν μετατραπεί εδώ και καιρό σε χαλάσματα, η προϊούσα φθορά, η αδυναμία για προσμονή και ελπίδα, όπως και μια μόνιμη αίσθηση υποχώρησης και ήττας, που συρρικνώνει την ύπαρξη και διαμελίζει ό,τι έχει σωθεί από την αλλοτινή της ακεραιότητα, αποτελούν την κεντρική γραμμή πάνω στην οποία κινείται ο Ρουμελιωτάκης, με παιγνιώδεις αναφορές στην ιστορία της λογοτεχνίας και αιφνίδιες ανατροπές της αναγνωστικής προσδοκίας.

Το ποιητικό φρόνημα, ωστόσο, του Ρουμελιωτάκη είναι κάτι περισσότερο από τη μελαγχολία για τη σκουριά η οποία κατατρώγει από παντού τα πράγματα.

Ανατρέχοντας ελλειπτικά στους πολιτικούς και καλλιτεχνικούς αγώνες του Δάντη («από τον σκοτεινό Μεσαίωνα στην ένδοξη Αναγέννηση», σε μια πορεία όπου «έλαμψε η τέχνη της ποιήσεως»), ο Ρουμελιωτάκης ξέρει πως η σκουριά μπορεί να μεταμορφωθεί σε πολύτιμο μέταλλο, αρκεί να φορτίσει κανείς με το κατάλληλο νόημα τις αντιστάσεις του. Κι αυτό, ιδίως στον περίεργο καιρό μας, είναι το σημαντικότερο.

Νέες εκδόσεις

«Η σκιά του εαυτού μας»

ΛΟΥΙΣ ΣΕΠΟΥΛΒΕΔΑ

Μετάφραση: Αχιλλέας Κυριακίδης.

Εκδόσεις «Opera».

Τρεις παλιοί αγωνιστές της αριστεράς, που έχουν δεινοπαθήσει από το καθεστώς του Πινοτσέτ, συναντιούνται στα εξήντα τους και αποφασίζουν να αναλάβουν επαναστατική δράση. Ο Λουίς Σεπούλβεδα γράφει ένα κεφάτο και συνάμα στοχαστικό μυθιστόρημα για τα πολιτικά ιδανικά και τη χαμένη νεότητα.

«Τζον Μέιναρντ Κέινς (1883-1946)»

ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΓΙΑΤΡΑΚΗΣ

Εκδόσεις «Επικαιρότητα».

Στις ημέρες της μεγάλης οικονομικής κρίσης πολλοί επιστρέφουν στη σκέψη του Τζον Μέιναρντ Κέινς. Ο Λευτέρης Γιατράκης εξιστορεί το βίο και την πολιτεία του μεγάλου θεωρητικού, αποκαλύπτοντας πώς έχασε δύο φορές την περιουσία του στο χρηματιστήριο.

«Η τέχνη της μυθοπλασίας και της δημιουργικής γραφής.

Συγγραφείς και θεωρητικοί μιλούν για την τέχνη του μυθιστορήματος».

ΤΑΣΟΥΛΑ ΤΣΙΛΙΜΕΝΗ-ΜΑΡΙΤΑ ΠΑΠΑΡΟΥΣΗ

Εκδόσεις «Επίκεντρο».

Οι Κώστας Ακρίβος, Μάνος Κοντολέων, Φίλιππος Μανδηλαράς, Αρης Μαραγκόπουλος, Πόλυ Μηλιώρη, Σοφία Νικολαΐδου και Αλέξης Σταμάτης συνομιλούν για την τέχνη της συγγραφής και τον τρόπο με τον οποίο δημιουργούν τους χαρακτήρες τους.

«Μια νύχτα στην Ακρόπολη... Μνήμες από μια σπουδαία εποχή»

ΛΑΚΗΣ ΣΑΝΤΑΣ

Εκδόσεις «Βιβλιόραμα».

Ο Λάκης Σάντας, που κατέβασε μαζί με τον Μανώλη Γλέζο τον Μάιο του 1941 τη ναζιστική σημαία από την Ακρόπολη, θυμάται τα χρόνια του αγώνα, αναβιώνοντας μια δύσκολη και ταυτοχρόνως ηρωική εποχή.

«Τα ταξίδια του ρόδου και του σκαραβαίου»

ΜΑΡΩ ΦΙΛΙΠΠΟΥ

Εκδόσεις «Κέδρος».

Γλαφυρή ιστορική περιήγηση, που μας γνωρίζει, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στον μακροσκελή υπότιτλο, δύο σημαντικούς τόπους: τον τόπο της Αιγύπτου, που έχει ταυτιστεί με τον σκαραβαίο, και τον τόπο της Ρόδου, που έχει ταυτιστεί με το ρόδο.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Τυπογραφείο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Κινηματογράφος
Ζωή σαν παραμύθι
Μαχητές ετών έντεκα
Στην Αθήνα το καλοκαίρι
Τα αστέρια του καλοκαιριού
Ενα βήμα μπροστά
Μεταφορές- μετακομίσεις
Κοίτα να δεις!
Από πέντε ηπείρους
Μουσική
Το ταλέντο είναι οικογενειακό
Προσφορά της «Ε»
Κάθε δίσκος, μια ιστορία!
Εικαστικά
Η Θεσσαλονίκη της φωτογραφίας
Εκθεση στο Λονδίνο
Το λεύκωμα της ποπ
Πεδίον του Αρεως
Αγάλματα και σκέιτμπορντ
7η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου
Η Κίνα στον Θερμαϊκό
Βιβλίο
Βλάσφημη μεγαλοφυΐα