Έντυπη Έκδοση

Χριστιανισμός, η «μεταφυσική του δήμιου»

Ο ίδιος δηλώνει α-ήθικος, χωρίς σύστημα ηθικής, γι' αυτό αρνείται τις θρησκείες που επιδιώκουν την επιβολή μιας παγκόσμιας ηθικής μέσω της ενοχής και της ποινής· τέτοια μέσα χρησιμοποιεί και ο χριστιανισμός, η θρησκεία των αδύναμων και των ασθενών, η «μεταφυσική του δήμιου». Το νιτσεϊκό αίτημα είναι η «μεταξίωση των αξιών», δηλαδή η αντικατάσταση των αξιών της χριστιανικής ηθικής από έναν κώδικα συμπεριφοράς στο πρότυπο του Υπερανθρώπου.

Η «Θέληση για δύναμη» είναι το σύνολο των άτακτων σημειώσεων του Νίτσε (1883-1885), που διέσωσε, οργάνωσε και εξέδωσε η αδελφή του, Ελισάβετ. Σ' αυτά τα γραπτά, ιδιαίτερου φιλοσοφικού ενδιαφέροντος, ο Νίτσε ασκεί κριτική στη γερμανική και την ελληνική φιλοσοφία. Ψέγει τους Γερμανούς -Λάιμπνιτς, Καντ, Χέγκελ, Σοπενάουερ- διότι δημιούργησαν συστήματα που δεν ήταν φιλοσοφικά, αλλά μορφές ρομαντισμού και νοσταλγίας, χωρίς καμία πρωτοτυπία. Ολες οι ερμηνείες για τον κόσμο διατυπώθηκαν από τους Προσωκρατικούς, τους αληθινούς φιλοσόφους των Ελλήνων, και εμείς καταλήγουμε να αναμασάμε τις απόψεις τους· είμαστε «περιφερόμενα ελληνίζοντα φαντάσματα».

Ο Σωκράτης, μεγάλη μορφή στο νιτσεϊκό έργο, σηματοδοτεί μέσω της διαλεκτικής τη νίκη «των πολλών» εναντίον της μίας κι αδιαπραγμάτευτης αλήθειας -αυθεντίας- των ολίγων, τους οποίους τελικώς γοήτευσε, αφού πρώτα ειρωνεύτηκε, χλεύασε κι εξόργισε. Ωστόσο ο Νίτσε κατηγορεί τον Σωκράτη ότι περιέπεσε σε ηθικολογία θυσιάζοντας την αριστεία στη γνώση, με αποτέλεσμα να μην κατορθώσει να ανέλθει στο πνευματικό μεγαλείο ενός Δημόκριτου, ενός Ιπποκράτη, ενός Θουκυδίδη. Αυτή η κυριαρχία της αρετής και η υπερκέραση της φιλοσοφίας από την ηθική -δηλωτική παρακμής- μετατράπηκε σε ηθικό φανατισμό στον Πλάτωνα, εξαλείφοντας κάθε ίχνος παγανισμού στο στοχασμό του.

Οι επίγονοί του, με θεωρίες καταπίεσης του σώματος και καταστολής των επιθυμιών του, προετοίμασαν το έδαφος για την επιβολή του χριστιανισμού. Παρόμοια, στη γερμανική φιλοσοφία: ο Σοπενάουερ φτάνει να αρνηθεί τα εγκόσμια και να γίνει «μυστικός», ο Καντ υποστηρίζει την καθολική κυριαρχία των ηθικών αξιών και ο Χέγκελ αναδεικνύει την κυριαρχία της ηθικής στην Ιστορία με τη θεωρία του για τον πόλεμο και τους σπουδαίους άνδρες.

Το αίτημα του Νίτσε είναι μια «αντικειμενικότητα» στη φιλοσοφία ως ηθική αδιαφορία σχετικά με την εκδήλωση των πολλαπλών εκφάνσεων του χαρακτήρα, καθώς και με τη χρήση κάθε είδους μέσων - ακόμα και δόλιων. Η πρότασή του συνίσταται στη «φυσικοποίηση» της ηθικής, δηλαδή στην αντικατάσταση των ηθικών αξιών από φυσιοκρατικές και στην αναγνώριση των παθών ως κυρίαρχων στην ανθρώπινη φύση.

Στο ερώτημα αν υπάρχουν φιλόσοφοι στη νεότερη εποχή, ο Νίτσε απαντά αρνητικά, επιρρίπτοντας την ευθύνη στις κοινωνικές συνθήκες: στο παρελθόν, οι φιλόσοφοι ζούσαν με το φόβο του θανάτου στην πυρά, ωστόσο οι καταστάσεις ήταν ευνοϊκές για τη διαμόρφωση μιας οξύνοος και τολμηρής προσωπικότητας. Στη νεότερη εποχή, ο φιλόσοφος κατέκτησε μεν την ελευθερία λόγου και έκφρασης, ωστόσο το γενικό κλίμα -εν ονόματι της αρχής της «ισότητας των ανθρώπων»- προάγει τη θορυβώδη δημοσιότητα ευτελούς επιπέδου, με την κυριαρχία των δημαγωγών-θεατρίνων.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Κύριο θέμα
Αμφισβητίας και παρεξηγημένος
Σχετικά θέματα: Λογοτεχνία
Αμφισβητίας και παρεξηγημένος
Δύο αλφαβητάρια της νιτσεϊκής σκέψης
Ο Νίτσε και οι γυναίκες
Φιλόσοφος χωρίς ηθική
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Αρχαιολογία
Φορούσε χρυσοκέντητο φόρεμα η αυλητρίδα
Βιβλίο
Η Γενιά του '30 στην Αντίσταση
Κωστής Στεφανόπουλος, ο μοναχικός πρόεδρος
Το βιβλίο κερδίζει αβίαστα τον αναγνώστη
Γυναικολογία
Οταν η μαστεκτομή μπορεί να... εξαφανιστεί!
Εικαστικά
Εσκασε η φούσκα στην αγορά τέχνης
«Η τέχνη, ασφαλής μετοχή»
«Δεν γνωρίζω φτωχό γκαλερίστα»
«Μειώθηκε ο τζίρος»
Εκθέσεις
«Το Βερολίνο της Φώφης Ακριθάκη» στην Αθήνα
Ερευνες
Τι προτιμά μια γυναίκα, σεξ ή ψώνια;
Ερευνες & μελέτες
Ξυρισμένους ή αξύριστους προτιμούν οι γυναίκες τους άνδρες;
Ιατρικές έρευνες
Αναμνήσεις στο καλάθι των αχρήστων!
Καλλιτεχνικό ρεπορτάζ
Σκηνοθέτησαν το θάνατό τους
Λογοτεχνία
Αμφισβητίας και παρεξηγημένος
Δύο αλφαβητάρια της νιτσεϊκής σκέψης
Ο Νίτσε και οι γυναίκες
Φιλόσοφος χωρίς ηθική
Χριστιανισμός, η «μεταφυσική του δήμιου»
Υγεία
Η περιπέτεια της τουαλέτας
Τα συμπτώματα της οζώδους σκλήρυνσης στα παιδιά !
Φυσιολογικός τοκετός έπειτα από καισαρική;
Πετάξτε τη γάτα από την κρεβατοκάμαρα!
Ψυχολογία
Οταν η τεχνολογία αλλάζει την ψυχολογία!