Έντυπη Έκδοση

Κωστής Στεφανόπουλος, ο μοναχικός πρόεδρος

ΝΙΤΣΑ ΛΟΥΛΕ
Κωστής Στεφανόπουλος Ο μοναχικός πρόεδρος

Εάν δεχτούμε ότι ο έχων υπομονή και επιμονή κερδίζει, τότε στην περίπτωση της βιογραφίας του πρώην προέδρου Κωστή Στεφανόπουλου ισχύει ανεπιφύλακτα. Τίποτε ιδιαίτερο δεν υπήρξε πέρα από το ότι έπρεπε να αφήσω το χρόνο να κυλήσει χωρίς βιάση και χωρίς πίεση.

Με τις βιογραφίες πολιτικών της σύγχρονης ιστορίας μας ασχολούμαι από το 1988, με πρώτο τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο. Πίστευα και πιστεύω ότι ο βιογραφούμενος πρέπει να είναι εν ζωή. Στην αντίθετη περίπτωση, ο καθένας λέει ή γράφει για εκείνον ό,τι θέλει χωρίς τη δική του κατάθεση ή αντίλογο.

Την εποχή εκείνη ο Κωστής Στεφανόπουλος είχε ήδη ιδρύσει τη ΔΗΑΝΑ. Πολύ νέος ακόμη για να βιογραφηθεί, αλλά ωστόσο πέρασε στη «λίστα» αυτών που θα ήθελα κάποτε να γράψω. Λόγω επαγγέλματος, με όλους είχα προσωπική γνωριμία και αυτό έκανε πιο εύκολα τα πράγματα.

Πρόεδρος πια της Δημοκρατίας ο Κ. Στεφανόπουλος και έπειτα από βιογραφίες άλλων πολιτικών που μεσολάβησαν (Αβέρωφ, Πεσμαζόγλου, Κύρκος, Ζίγδης, Φλωράκης, Μητσοτάκης) του ζήτησα να συνεργαστούμε και για τη δική του. Αρνήθηκε λόγω της θέσης του. Ηταν το 1997. Από τότε κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι. Εκδόθηκαν ακόμη δύο βιβλία μου, όχι βιογραφίες, «Η μνήμη κόκκινο φορεί» και «Επεα πτερόεντα».

Με τον πρόεδρο γίναμε σιγά σιγά φίλοι και 13 χρόνια μετά άναψε το πράσινο φως. Σαν να ήταν έτοιμος από καιρό, μίλησε για όλα. Για τα χρόνια της πολιτικής, αλλά και την προσωπική του ζωή. Ετσι απλά. Σαν να έκανε απολογισμό των όσων έζησε. Δεν προσπάθησε να «καλοπιάσει» ούτε μια στιγμή τον εαυτό του, πράγμα που συνήθως συμβαίνει, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για πολιτικό.

Κι αυτό για μένα, αν θέλετε, είναι το «συν» του βιβλίου. Εχει δε διπλή σημασία, γιατί ο Κ. Στεφανόπουλος δεν ήταν ο πολιτικός της τηλεόρασης και των παραπολιτικών. Μιλούσε ελάχιστα εκτός Κοινοβουλίου και οι παρέες του ήταν μετρημένες στα δάχτυλα του ενός χεριού. Από τα νιάτα του έως σήμερα. Ο τίτλος «Μοναχικός Πρόεδρος» βγήκε αβίαστα πριν καλά καλά ξεκινήσουμε να γράφουμε και ήταν αποτέλεσμα της συναναστροφής μου μαζί του.

Χαρακτήρας δύσκολος. Θέλει το χρόνο του για να πάρει μια απόφαση. Και πρέπει αυτή να ανήκει αποκλειστικά στον ίδιο. Οποιαδήποτε πίεση φέρνει αντίθετο αποτέλεσμα. Ακόμη κι αν πρόκειται για απλά και καθημερινά. Οπως να μη βγει έξω με το χιόνι, ή να μην κατεβεί στο κέντρο, γιατί οι δρόμοι είναι κλειστοί από πορείες. Το είπες εσύ; Εχασες.

Το βιβλίο κερδίζει αβίαστα τον αναγνώστη

Με τη Νίτσα Λουλέ είμαστε φίλοι απ' τη δεκαετία του '80, τότε που η Αριστερά ζούσε ακόμα μέσα μου με φωτοστέφανα. Κόρη ηγετικού στελέχους, δυναμική, ανήσυχη και ενδιαφέρουσα, όπως είναι άλλωστε και σήμερα. Ομως περιέργως την άκουσα έκπληκτος να αναφέρεται, χωρίς ωραιοποιήσεις, σε γεγονότα που η τότε ηλίθια, δογματική αριστερή μου συνείδηση δεν μου επέτρεπε να τα αποδεχτώ ως αλήθειες.

Πώς να φανταστώ ότι οι εξόριστοι, όταν κάποτε γύρισαν, βρήκαν τις πιστές τους αρραβωνιαστικές γερασμένες, γι' αυτό και τις χώριζαν; Πλήθος περιπτώσεων... Αργότερα βέβαια έμαθα πολλά ακόμη απεχθέστερα, αλλά αυτό δεν είναι της ώρας.

Τα βιβλία της Ν. Λουλέ δεν τα πολυήξερα. Για το τελευταίο της -η βιογραφία του Προέδρου Κωστή Στεφανόπουλου- μου ζήτησε να της φιλοτεχνήσω το εξώφυλλο και μερικά ακόμα διακοσμητικά για τις ανάγκες του κειμένου.

Δέχτηκα με χαρά, έχοντας και για τον Πρόεδρο Στεφανόπουλο βαθιά αισθήματα εκτιμήσεως. Προσπάθησα, λοιπόν, να χρησιμοποιήσω για το βιβλίο κρυφές αναφορές και σιωπηλές υπομνήσεις από ένα μακρινό αλλά μονίμως παρόντα, μεγαλειώδη κόσμο, που εξακολουθεί να ζει, καθώς πιστεύω στις συνειδήσεις όλων μας σαν «καημός της Ρωμιοσύνης».

Ετσι, μικρά σπαράγματα σχεδίων, έμφορτα από βυζαντινές μνήμες με κόκκινο πορφυρό και φύλλο χρυσού, έγιναν δυστυχώς στο τύπωμα σκοτεινές γκρενά κηλίδες. Ομως σε δύσκολους καιρούς δεν ζητάει κανείς τίποτα. Ελπίζω σε μια προσεχή έκδοση να επιβλέψω εγώ το τύπωμα.

Ωστόσο το βιβλίο πιστεύω πως είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον. Πριν απ' όλα, απ' τις σελίδες του αναδύεται με ενάργεια η προσωπικότητα ενός ανθρώπου με υψηλό ήθος και χαρακτήρα ακέραιο, όπως πιστεύω κι εγώ ότι είναι ο Πρόεδρος Κ. Στεφανόπουλος. Η Ν. Λουλέ έχει καταφέρει να μεταδώσει μ' έναν αβίαστο, αποσπασματικό αλλά και παιγνιώδη τρόπο, τις συνεχείς μεταβάσεις μιας ανοδικής πορείας ενός έντιμου ανθρώπου με αδιαπραγμάτευτες τις ηθικές του αρχές.

Οι λεπτομέρειες απ' τον τρόπο της ζωής του συχνά εκπλήσσουν, ενώ οι ψηφίδες αυτές στην απεικόνιση της προσωπικότητάς του συνθέτουν έναν εξόχως ενδιαφέροντα άνθρωπο.

Φυσικά, η βιβλιοκριτική μου προσέγγιση στο πόνημα της Ν. Λουλέ δεν διεκδικεί ορθοκρισία. Πιστεύω, ωστόσο, ότι το βιβλίο κερδίζει αβίαστα τον αναγνώστη, τόσο από το πλήθος των πληροφοριών που προσφέρονται όσο και με τον ανάλαφρο τρόπο της γραφής του.

Ισως αυτό να απορρέει απ' τη σεμνότητα της προθέσεώς της να αποφύγει αναφορές και κριτική των αιτίων που δημιούργησαν τις πολιτικοκοινωνικές ανακατατάξεις την περίοδο της προεδρίας του και που θα απαιτούσαν βέβαια μια άλλου είδους προσέγγιση της προσωπικότητάς του.

Αλλωστε μια τέτοια εργασία ίσως χρειαστεί να την περιμένουμε από πολλούς άλλους. Διότι τόσο ο προβληματισμός μας όσο και τα ερωτήματα αυξάνουν όταν προσωπικότητες υψίστης εντιμότητος και ικανότητος, όπως ο Κ. Στεφανόπουλος, εγκλωβίστηκαν σε ανενεργά σχήματα εξουσίας λόγω συγκυριών.

Ετσι, οι προσεγγίσεις των ηγητόρων του τόπου σ' αυτή την περίοδο θα πρέπει να κριθούν μέσα στο πλαίσιο που έχουν δημιουργήσει οι κυρίαρχες πολιτικές δυνάμεις, όπου, για παράδειγμα, μια «πρωθυπουργική μοναρχία», όπως την επέβαλλε ο παπανδρεϊκός κομματισμός, κατέλυσε στην ουσία το Σύνταγμα της Προεδρικής Δημοκρατίας εκείνης της εποχής και συρρίκνωσε την εξουσία του Προέδρου απ' την καταστατική ευθύνη του ως ρυθμιστού του πολιτεύματος και εγγυητή της κοινωνικής ενότητας του λαού.

Μέσα λοιπόν σ' αυτά τα διεκπεραιωτικά πλαίσια ενός υποτίθεται ύπατου αξιώματος, οι όποιες δυνατότητες μιας δημιουργικής εξισορροπιστικής εξουσίας ακυρώθηκαν.

Αισθάνομαι όμως ότι έχω ήδη ξεφύγει απ' την πρόθεσή μου να αναφερθώ, πρωτίστως, σ' ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον βιβλίο.

**Ο Κωνσταντίνος (Κωστής) Στεφανόπουλος γεννήθηκε στην Πάτρα το 1926. Αποφοίτησε από τη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1964 εκλέχθηκε μέλος του ελληνικού Κοινοβουλίου με την Εθνική Ριζοσπαστική Ενωση. Δέκα χρόνια μετά έγινε μέλος της Νέας Δημοκρατίας και εκλέχθηκε στην Κεντρική Επιτροπή του κόμματος. Του ανατέθηκε επίσης ο ρόλος του εκπροσώπου Τύπου του κόμματος. Το 1985 ο Στεφανόπουλος έφυγε από τη Ν.Δ. και έγινε ένας από τους ιδρυτές του κόμματος της Δημοκρατικής Ανανέωσης (ΔΗΑΝΑ). Το 1994 διαλύθηκε η ΔΗΑΝΑ και αποφάσισε να αποσυρθεί από την πολιτική μετά την αποτυχία του κόμματος να κερδίσει εκπροσώπηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Τον Μάρτιο του 1995 ο Στεφανόπουλος εξελέγη πρώτη φορά Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Τον Φεβρουάριο του 2000 το ελληνικό Κοινοβούλιο τον επανεξέλεξε. Κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του ο Στεφανόπουλος διατέλεσε υπουργός Εμπορίου (1974), υπουργός Εσωτερικών (1974-1976), υπουργός Κοινωνικών Υπηρεσιών (1976-1977) και υπουργός Προεδρίας (1977-1981).

* Ζωγράφος, ομότιμος καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Βιβλίο
Σχετικά θέματα: Βιβλίο
Η Γενιά του '30 στην Αντίσταση
Το βιβλίο κερδίζει αβίαστα τον αναγνώστη
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Αρχαιολογία
Φορούσε χρυσοκέντητο φόρεμα η αυλητρίδα
Βιβλίο
Η Γενιά του '30 στην Αντίσταση
Κωστής Στεφανόπουλος, ο μοναχικός πρόεδρος
Το βιβλίο κερδίζει αβίαστα τον αναγνώστη
Γυναικολογία
Οταν η μαστεκτομή μπορεί να... εξαφανιστεί!
Εικαστικά
Εσκασε η φούσκα στην αγορά τέχνης
«Η τέχνη, ασφαλής μετοχή»
«Δεν γνωρίζω φτωχό γκαλερίστα»
«Μειώθηκε ο τζίρος»
Εκθέσεις
«Το Βερολίνο της Φώφης Ακριθάκη» στην Αθήνα
Ερευνες
Τι προτιμά μια γυναίκα, σεξ ή ψώνια;
Ερευνες & μελέτες
Ξυρισμένους ή αξύριστους προτιμούν οι γυναίκες τους άνδρες;
Ιατρικές έρευνες
Αναμνήσεις στο καλάθι των αχρήστων!
Καλλιτεχνικό ρεπορτάζ
Σκηνοθέτησαν το θάνατό τους
Λογοτεχνία
Αμφισβητίας και παρεξηγημένος
Δύο αλφαβητάρια της νιτσεϊκής σκέψης
Ο Νίτσε και οι γυναίκες
Φιλόσοφος χωρίς ηθική
Χριστιανισμός, η «μεταφυσική του δήμιου»
Υγεία
Η περιπέτεια της τουαλέτας
Τα συμπτώματα της οζώδους σκλήρυνσης στα παιδιά !
Φυσιολογικός τοκετός έπειτα από καισαρική;
Πετάξτε τη γάτα από την κρεβατοκάμαρα!
Ψυχολογία
Οταν η τεχνολογία αλλάζει την ψυχολογία!