Έντυπη Έκδοση

ΔΥΟ ΓΕΡΜΑΝΟΙ ΨΑΧΝΟΥΝ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΤΟΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΗ ΜΥΘΙΚΟ ΗΡΩΑ

«Προμηθέα Προμηθέα, είσαι εδώ;»

Τι συμβαίνει όταν 100 Αθηναίοι ανεβαίνουν στη σκηνή του Ηρωδείου; Τι συμβαίνει όταν αυτοί οι Αθηναίοι υποδύονται τους εαυτούς τους και μιλούν για τις ζωές τους; Ποια στοιχεία της τραγωδίας υπάρχουν στην καθημερινότητά τους; Με ποιον τρόπο προσεγγίζουν τον μύθο του Προμηθέα Δεσμώτη; Με ποιον από τους ήρωες νιώθουν να συνδέεται ο καθένας τους και πώς;

Αντίστοιχο πρότζεκτ πραγματοποιήθηκε τον Μάιο στη Βιέννη. Με τίτλο «100 per cent Vienna», εκατό Βιεννέζοι εκπροσώπησαν όλες τις τάσεις. Η ιδέα στην Αθήνα πάει ένα βήμα παραπέρα χάρη στο μύθο του «Προμηθέα Δεσμώτη» Αντίστοιχο πρότζεκτ πραγματοποιήθηκε τον Μάιο στη Βιέννη. Με τίτλο «100 per cent Vienna», εκατό Βιεννέζοι εκπροσώπησαν όλες τις τάσεις. Η ιδέα στην Αθήνα πάει ένα βήμα παραπέρα χάρη στο μύθο του «Προμηθέα Δεσμώτη» Τα ερωτήματα πολλά, αλλά θα βρούν απάντηση στις 15 Ιουλίου, φυσικά στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού. Δεν θα μπορούσε να υπάρξει ιδανικότερος τρόπος για να πέσει η αυλαία του αθηναϊκού μέρους του Ελληνικού Φεστιβάλ, από τη μεγάλη παράσταση-γιορτή «Ο Προμηθέας στην Αθήνα». Συμμετέχοντες κάποιοι από εμάς και ενορχηστρωτές οι Rimini Protokoll (ήτοι Ντάνιελ Βέτσελ, Χέλγκαρντ Χάουγκ και Στεφάν Καεγκί). Η βερολινέζικη ομάδα, που ενθουσίασε πέρσι -πάλι στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών- με τους μουεζίνηδες του Καΐρου («Radio Muezin»), φημίζεται άλλωστε για την καθοριστική συμμετοχή του κοινού στις παραστάσεις της.

Αυτή τη φορά επέλεξαν εκατό Αθηναίους με βάση την ηλικία, το φύλο και την υπηκοότητα -βασισμένοι στα επίσημα στοιχεία της τελευταίας απογραφής πληθυσμού του 2001. Τους έθεσαν ερωτήματα που έχουν να κάνουν με την υπακοή στους νόμους, με το αν θέλουν να αλλάξουν τις συνθήκες της ζωής τους και αν θα θυσιάζονταν για το καλύτερο μέλλον της ανθρωπότητας. Αφορμή αποτέλεσε ο μύθος του Προμηθέα, ένα κείμενο που συμβολίζει την εξέγερση των ανθρώπων και την επιστημονική εξέλιξη που μιλάει για την ανθρώπινη θυσία για χάρη του κοινού καλού.

Συναντήσαμε τον Ντάνιελ Βέτσελ (μαζί με τη Χέλγκαρντ Χάουγκ έχουν αναλάβει το πρότζεκτ), σε μια μαραθώνια σύσκεψη με την ακάματη ελληνική ομάδα, που έχει αναλάβει την έρευνα γι' αυτό από τον περασμένο Απρίλο: Χριστίνα Πολυχρονιάδου, Γιολάντα Μαρκοπούλου, Ανέστη Αζά και Πρόδρομο Τσινικόρη.

Εχετε ξανακάνει αντίστοιχα πρότζεκτ σε Βερολίνο και Βιέννη. Σε τι διαφέρει αυτό της Αθήνας;

«Είναι μοναδικό και λόγω του χώρου του Ηρωδείου και επειδή συνδυάζουμε για πρώτη φορά δύο διαφορετικές μεθόδους μας. Η πρώτη αφορά τη δημιουργία ενός πολυπρόσωπου ερμηνευτή, που αποτελείται από 100 Αθηναίους βάσει στατιστικών. Οφείλω να επισημάνω πως δεν ακολουθούμε τις στατιστικές επειδή πιστεύουμε τόσο στην αξία των αριθμών, αλλά επειδή είναι ο πιο ασφαλής τρόπος να καταλάβουμε πώς δημιουργείται η κοινή γνώμη. Η άλλη μέθοδος που συνδυάζουμε αφορά την εξατομικευμένη εργασία με κάθε συμμετέχοντα. Του θέτουμε το ερώτημα: "σε ποιο σημείο νιώθετε να συνδέεστε με ό,τι συμβαίνει στο δράμα;"».

Οι σύγχρονοι Αθηναίοι διατηρούν ισχυρούς δεσμούς με το αρχαίο παρελθόν τους;

«Οχι, υπάρχει μεγάλη απόσταση. Αρχικά τους ρωτάμε εάν γνωρίζουν το κείμενο του "Προμηθέα Δεσμώτη" και εκτός από μερικές εξαιρέσεις οι περισσότεροι το αγνοούσαν. Εδιναν απαντήσεις όπως Οιδίποδας, Αντιγόνη ή και Οδυσσέας στο ερώτημα με ποιον χαρακτήρα του "Προμηθέα Δεσμώτη" ταυτίζονται. Αυτό που κάνουμε δεν έχει να κάνει με την επιβίωση και διάδοση του αρχαίου δράματος στις μέρες μας. Θέλουμε απλά να περάσουμε ένα απόγευμα με το ερώτημα "τι στο καλό μας λένε αυτά τα κείμενα;"».

Το αποτέλεσμα θα μας εκπλήξει;

«Φυσικά! Κι εμείς θα εκπλαγούμε! Η περιπέτεια και το ρίσκο είναι μεγάλοι παράγοντες σε παραστάσεις σαν αυτές. Τη στιγμή που τόσοι άνθρωποι "τολμούν" να μιλήσουν δημοσίως και να παρουσιάσουν τους εαυτούς τους μπροστά σε τόσο μεγάλο κοινό, υπάρχει μεγάλη έξαψη. Οι θεατές δεν στέκονται εκεί όπως σε οποιαδήποτε άλλη παράσταση. Συμμετέχουν. Είναι σαν να συγκρίνεις μια κλασική συναυλία με το ροκ εν ρολ. Σε παραστάσεις αρχαίας τραγωδίας, όταν το κοινό παρεμβαίνει, όπως έγινε πρόπερσι με τον Βασίλιεφ, η παράσταση δέχεται ισχυρό πλήγμα. Παγώνει και γίνεται εύθραυστη. Οι ηθοποιοί δεν είχαν άλλη επιλογή από το να περιμένουν το κύμα να περάσει. Εάν συνέβαινε στη δική μας παράσταση, οι αντιδράσεις δεν θα τη διατάραζαν, θα γίνονταν αυτόματα μέρος της. Είναι τελείως διαφορετικό να βρίσκεσαι πάνω στη σκηνή πίσω από έναν ρόλο και πολύ διαφορετικό όταν λες "εγώ" και αναφέρεσαι στον εαυτό σου».

Κατά πόσο τα λόγια είναι δικά σας και κατά πόσο των συμμετεχόντων;

«Αυτή τη στιγμή περνάμε ήδη δεύτερη φορά το κείμενο και επιχειρούμε κάτι πολύ δύσκολο, που μοιάζει με ψηφιδωτό. Προσπαθούμε να εξακριβώσουμε τις στιγμές, τις προτάσεις που μας αφορούν. Υπάρχουν ιδέες από πριν και αυτές που προκύπτουν από την αλληλεπίδραση με τους συμμετέχοντες. Τους θέτουμε ερωτήματα, μας δίνουν απαντήσεις. Το τι λένε είναι δικό τους θέμα. Το τι κρατάμε και το τι παραλείπουμε για να προκύψει ένα ενδιαφέρον θέαμα είναι δική μας δουλειά. Πάντα υπάρχει η αποδοχή ποιος είναι ο "ειδικός" σε τι».

Πότε καταλάβατε για πρώτη φορά ότι η πραγματικότητα μπορεί να είναι πολύ πιο δυνατή δραματικά από οποιονδήποτε μύθο;

«Δεν έχουμε μάθει να κάνουμε τίποτα άλλο. Από την αρχή κάνουμε παραστάσεις έξω. Σε αστικά τοπία, σε χώρους και κτίρια, οπουδήποτε πέραν της θεατρικής σκηνής την οποία βρίσκουμε πολύ συντηρητική και με λάθος δομή. Γι' αυτό σκεφτήκαμε να σπάσουμε αυτή τη δομή ή να αλλάξουμε τις παραμέτρους της για να δημιουργήσουμε κάτι που θα είχε νόημα. Θέσαμε απλά για ακόμη μια φορά τα ερωτήματα: "ποιος στο καλό θα ανέβει εκεί πάνω; ποιος θα μας ακούσει; και τι θα του πούμε;". Θεωρώ πως εάν αυτός που κατεβαίνει από τη σκηνή αναρωτιέται "τι συνέβη;" και όχι "πώς ήμουν;", τότε υπάρχει η δυνατότητα να γεννηθεί κάτι πραγματικά δυνατό και πολύτιμο στο θέατρο το οποίο είναι ένα διαδραστικό τοπίο -και δεν εννοώ πως ο θεατής πρέπει απαραίτητα να κάνει κάτι- αλλά φυσικά σχετίζεται και με τη διασκέδαση. Το θέατρο δεν είναι απλώς ένα ινστιτούτο κοινωνικής θεραπείας, αλλά ένα μέρος όπου κάτι συναρπαστικό συμβαίνει».

- Είναι και πολιτικό το θέατρό σας;

«Κατά κάποιον τρόπο, ναι. Από την άλλη, όμως, αν υπάρξει η αίσθηση πως γινόμαστε μέρος μιας κοινωνικής διεργασίας ή όταν η συζήτηση έρχεται στην πολιτική, το κόβουμε. Τείνουμε, μάλιστα, στο να παρουσιάζουμε ανθρώπους με απόψεις που δεν συμμεριζόμαστε, επειδή μας ενδιαφέρει η θέση και το πώς την υποστηρίζεις και όχι το να δημιουργήσουμε πολιτικό ρεύμα. Στην πραγματικότητα δεν ξέρω πολλά ούτε για τις πολιτικές πεποιθήσεις της Χέλγκαρντ. Είμαστε τεχνίτες του θεάτρου και δεν θεωρούμε ότι είναι σωστό να προβαίνουμε σε πολιτικές δηλώσεις. Βεβαίως, η πολιτική υπάρχει πίσω από το κάθε τι. Πάντως στο Ηρώδειο θα είναι παρόν όλο το φάσμα των πολιτικών πεποιθήσεων. Υποθέτω ότι το 5% των συμμετεχόντων στην παράσταση θα είναι ψηφοφόροι του ΛΑΟΣ. Υπάρχει, όμως, κάτι που πρέπει να διαχωριστεί: η πολιτική σχετίζεται περισσότερο με τα ψεύδη απ' όσο το θέατρό μας».

Τι έχει μεγαλύτερη σημασία για σας; Να αγγίξετε συναισθηματικά τους θεατές ή να τους κάνετε να σκεφτούν;

«Και τα δύο εξίσου. Στις καλές παραστάσεις δεν πρέπει να υπάρχει διαφοροποίηση μεταξύ τους. Μας ενδιαφέρει επίσης το χιούμορ. Πάντα έχουμε την αίσθηση ότι οι άνθρωποι γελούν στο θέατρο, επειδή σκέφτονται. Και σκέφτονται κάτι άλλο, απλώς επειδή γέλασαν».

Τα τελευταία χρόνια η ομάδα σας έχει κατακτήσει πολλά βραβεία. Πώς νιώθετε γι' αυτό; Φοβάστε πως ίσως με τα χρόνια χάσει τη ζωντάνια και τη φρεσκάδα της;

«Ειδικά το βραβείο "Νέες Θεατρικές Πραγματικότητες", το 2008 στη Θεσσαλονίκη, ήταν μεγάλη μας τιμή. Αλλά για να μιλήσουμε ειλικρινά, δεν μας ενδιαφέρουν. Περισσότερο δυνατό είναι το ερώτημα "τι έρχεται μετά;". Προσπαθούμε διαρκώς να μην επαναλαμβανόμαστε και να εξελισσόμαστε, αλλά η προσπάθεια δεν σημαίνει απαραίτητα καλό επίπεδο δουλειάς. Επίσης, τώρα που το σκέφτομαι, το θέμα με τα βραβεία πρέπει να τελειώνει. Εχουμε βραβευτεί για το καλύτερο θεατρικό έργο και μια άλλη φορά απορριφθήκαμε διότι δεν θεωρούμαστε θεατρικοί συγγραφείς! Επίσης το Εθνικό μας Θέατρο για να μας βραβεύσει δημιούργησε μια ειδική κατηγορία, η οποία, παρά την επιθυμία μας, δεν συνεχίστηκε. Αυτό ήταν μια πολιτική αποτυχία για τη δημιουργία αντίστοιχων παραστάσεων στο μέλλον».

Αναφερθήκατε πριν από τον Βασίλιεφ και την Κούνεβα έως το ποσοστό που είχε ο ΛΑΟΣ στις εκλογές. Πώς είστε τόσο καλά ενημερωμένος για ό,τι συμβαίνει στην Ελλάδα;

«Είμαι παντρεμένος με Ελληνίδα. Τώρα ζούμε μαζί στο Βερολίνο. Τα τέσσερα πρώτα χρόνια, όμως, περνούσα τα Σαββατοκύριακά μου στην Αθήνα. Δεν προσπάθησα ποτέ να κάνω θεατρικά πρότζεκτ εδώ, διότι το τοπίο είναι πολύ ανταγωνιστικό και δεν δίνει πολλές ευκαιρίες. Οι συνθήκες στο θέατρο δεν είναι καλές».

Θεωρείτε πως το θέατρο μπορεί να γίνει ακόμα καλύτερο με λιγότερα χρήματα;

«Οχι. Χρειαζόμαστε περισσότερα! Τουλάχιστον το ελληνικό θέατρο. Στη Γερμανία είμαι διαρκώς υπ' ατμόν για να προλάβω όλες αυτές τις ενδιαφέρουσες παραστάσεις σε Βερολίνο, Αμβούργο και Κολονία. Λυπάμαι, αλλά δεν συμβαίνει το ίδιο εδώ. Υπάρχουν διάφορα ερωτήματα: μήπως τα χρήματα αργούν να δοθούν; Ποιος έχει προτεραιότητα; Μήπως επικρατούν οι φιλίες, που οδηγούν τελικά σε βαρετό αποτέλεσμα; Βρίσκεται κάποια πολιτιστική πολιτική από πίσω; Εχω την αίσθηση ότι αυτό λείπει από την Ελλάδα. Και ειλικρινά εκτιμώ ότι ο κύριος Λούκος παίρνει πολλά ρίσκα για το φεστιβάλ». *

Info

* «Ο Προμηθέας στην Αθήνα»

Ωδείο Ηρώδου Αττικού

Πέμπτη 15 Ιουλίου 2010, στις 9 μ.μ.

Εισιτήρια: κάτω διάζωμα 30 ευρώ , άνω διάζωμα 15 ευρώ , φοιτητικό 10 ευρώ .

Οι Rimini Protokoll στην Ελλάδα

- 2004: «Hot Spots» ή «Ημουν εδώ» στο Θέατρο Θησείο.

- 2008: αποσπούν το 10ο Βραβείο «Νέες Θεατρικές Πραγματικότητες» στη Θεσσαλονίκη.

- 2009: «Call Cutta in a Box» στο Bios.

- 2009: «Radio Muezin» στο Φεστιβάλ Αθηνών.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Θέατρο
Σχετικά θέματα: Συνέντευξη: Rimini Protokoll
Η Κούνεβα συμμετέχει δι' αντιπροσώπου
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Μουσική
Γράψαμε τάνγκο για τον Μαραντόνα
Το Ναύπλιο τιμά Πολωνία και Ελβετία
Βιβλίο
Ερωτας στα χρόνια της αποικιοκρατίας
Μουσείο Ακρόπολης
Μπαίνει ο Περικλής, μένουν οι ελλείψεις
Μια χρονιά σε αριθμούς
Συνέντευξη: Rimini Protokoll
«Προμηθέα Προμηθέα, είσαι εδώ;»
Η Κούνεβα συμμετέχει δι' αντιπροσώπου
Τηλεόραση
Τα κανάλια και το σινεμά
Περιορισμός εξόδων και για το Μουντιάλ
Λιγότεροι συμβασιούχοι στην ΕΡΤ