Έντυπη Έκδοση

Σ' ε τρε φορ, παρόλ ντονέρ!

Ο Κύριος Πρόεδρος του Γεράσιμου Βώκου, συστηνόμενος ως Πρωτότυπον Πολιτικο-Κοινωνικόν μυθιστόρημα, γράφτηκε το 1893, παρά τρίχα δηλαδή πριν από εκατόν δεκαπέντε χρόνια. Τελευταία επανέκδοση, με φιλολογική επιμέλεια του Παν. Μουλλά, το 2004, από τις εκδόσεις Σοκόλη.

Τα προλεγόμενα του κυρίου Μουλλά, τα οποία καλύπτουν τριάντα πέντε σελίδες (το μυθιστόρημα τριακόσιες εφτά), είναι άκρως διαφωτιστικά του τι πρόκειται να ακολουθήσει, αλλά καίτοι δηλώνει φιλολογική η επιμέλεια, της λείπουν ο σχολαστικισμός, η ανίερη επίθεση στην ουσία και η ανιαρή επίθεση στην άχρηστη λεπτομέρεια. Ευχαρίστως και επωφελώς λοιπόν διαβάζεται, καίτοι πάγια θέση του ποδηλάτη παραμένει ότι καλύτερα κανείς να ξεκινά -σε αντίθεση προς τα ειωθότα στην παράθεση δείπνου- με το κυρίως πιάτο.

Παραδειγματικό απόσπασμα:

(...)

«Ομως ο Κύριος Πρόεδρος έχει άλλες φροντίδες. Εργο κοινωνικού προβληματισμού, περιορίζει την αθηναϊκή εποπτεία του στη ζωή μιας μικροαστικής οικογένειας, της οικογένειας του Μάνθου Αχτύπη, και στην παρουσίαση ορισμένων πολιτικών συμπεριφορών και δρωμένων, αντιμετωπίζοντας τον ιδιωτικό και τον δημόσιο χώρο ταυτόχρονα ως διαφορές και ως αλληλεξαρτήσεις-αλληλεπιδράσεις. Ο Νιρβάνας συνοψίζει το μυθιστόρημα ως εξής:

«Μια οικογένεια καταστρέφεται από την προσήλωση του αρχηγού της στο είδωλο του και Κυρίου Προέδρου, στο είδωλο της Πολιτικής. Και στην οικογένεια αυτή -μια αντιπροσωπευτική σύνθεση- καθρεφτίζεται όλη η κοινωνική κακομοιριά, και δυστυχία, που αφορμή της είχε την πολιτικομανία των Ελλήνων».

Στην τελευταία παράγραφο των προλεγομένων του, ο Παν. Μουλλάς εντάσσει το Ο Κύριος Πρόεδρος στα σημαντικότερα αφηγηματικά κείμενα του 19ου αιώνα μαζί με τη Γυναίκα της Ζάκυθος, την Πάπισσα Ιωάννα, ακόμη και τα Απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη, και επισημαίνει τη διαφοροποίησή του από την εμπορική αθηναιογραφία του happy end.

*************

Δύο ελάχιστα βιογραφικά λόγια για συγγραφέα και επιμελητή:

* Ο Γεράσιμος Βώκος (1868-1927) γεννήθηκε στην Πάτρα και πέθανε στο Παρίσι. Ζωγράφος, λογοτέχνης, κριτικός, δημοσιογράφος, συντάκτης της Ακρόπολης, εκδότης περιοδικών. Ενα ακόμη ενδιαφέρον της ζωής του είναι η αδιάκοπη μετακίνηση από τόπο σε τόπο και ο εγκλεισμός του σε φρενοκομείο τουλάχιστον τέσσερις φορές, κατά το πρότυπο του Βιζυηνού, του Μητσάκη και του Φιλύρα.

Ο Μουλλάς ισχυρίζεται πως δεν μπορεί κανείς να παραβλέψει το γεγονός ότι «η ιδεολογική αστάθεια, διαχρονικό φαινόμενο της νεοελληνικής κοινωνίας, με ιδιαίτερη μάλιστα έξαρση κατά την εποχή του Βώκου, επενεργεί λιγότερο ή περισσότερο καθοριστικά στην περίπτωση και του Βώκου».

* Ο Παναγιώτης Μουλλάς (1935-2010), φιλόλογος - μελετητής της ελληνικής γραμματείας και καθηγητής Νεοελληνικής Γλώσσας στο ΑΠΘ, είχε τη φιλολογική επιμέλεια δεκάδων εκδόσεων και συνέγραψε εκατοντάδες δοκίμια - μελέτες για τη νεοελληνική πεζογραφία και ποίηση.

Δείτε, τώρα, το Αντί Προλόγου, πώς αρχίζει το μυθιστόρημα, κι ένα μικρό απόσπασμα από τυχαία σελίδα.

Αντί Προλόγου

Προς αποφυγήν πιθανών παρεξηγήσεων καθίσταται γνωστόν ότι ούτε κομματικοί λόγοι ούτε υβριστικαί διαθέσεις ενέπνευσαν το βιβλίον αυτό, όπερ έναν μόνον έχει σκοπόν, ν' απεικονίση, εφ' όσον είναι δυνατόν, τα παρ' ημίν πολιτικά ήθη και να διαγράψη την μεγάλην παράλληλον ήτις υφίσταται μεταξύ της ελληνικής πολιτείας και της ελληνικής οικογενείας, πώς δηλαδή αι τύχαι της μιας μοιραίως επιδρώσιν επί της υπάρξεως της άλλης και τανάπαλιν.

σ. 5, Α'

Ο Θόδωρος Πολυδωρόπουλος, βουλευτής εκ των συμπολιτευομένων, αφού εξεφώνησε το «παρών» και παρηκολούθησε την σειράν των επερωτήσεων, αι οποίαι δεν διήρκεσαν επί πολύ, εξήλθε της αιθούσης των συνεδριάσεων με το μειδίαμα εις τα χείλη, ως άνθρωπος εκπληρώσας το καθήκον του, με την ρεπούμπλικάν του αγερώχως ανασηκωμένην επί του κοίλου και ερρυτιδωμένου μετώπου του, ως άνθρωπος που δεν έχει ανάγκην από κανένα και δεν φοβάται από τίποτα.

Εις τον διάδρομον κίνησις ζωηροτάτη και θόρυβος εκπληκτικός. Μία υαλόφρακτος θύρα ήνοιγε και έκλειεν ανά παν δευτερόλεπτον, και εισώρμων δι' αυτής παντός είδους άνθρωποι, φυσιογνωμίαι επιβλητικής σοβαρότητος και απελπιστικά προστυχόμουτρα, ρεπούμπλικες ξεθωριασμένες και ψηλά καπέλλα, ριγούντα σώματα και ευπρεπείς περιβολαί, ξίφη συρόμενα επί του πλακοστρώτου και μαγκούρες κουλουριαστές φερόμεναι από του μετακαρπίου της χειρός, όσοι πιστοί του κόμματος, προσερχόμενοι να βεβαιωθούν μίαν ακόμη φοράν αν η κυβέρνησις έστεκεν πολύ καλά εις τα πόδια της, όσοι θεσιθήραι και αργόμισθοι, οι πρώτοι έμπλεοι μίσους και αγανακτήσεως, ότι δεν έδρεψαν ακόμη τους καρπούς των μόχθων των, οι δεύτεροι κατεθελγμένοι και ευτυχείς, ότι έλυσαν το δυσχερέστερον πρόβλημα της ζωής, το τρώγειν και μη εργάζεσθαι.

σ. 215-216

(...) Η τάξις των δυσαρεστημένων είχε πληθυνθή εσχάτως. Οσοι, κατά το τριετές αυτό χρονικόν διάστημα, δεν κατόρθωσαν να πάρουν θέσεις, όσοι διά ραδιουργιών επαύθησαν ίνα διορισθούν άλλοι, όσοι δεν επέτυχαν τα χονδρά ρουσφέτια τα οποία εζήτουν, οι καπνοπώλαι τους οποίους εγαργάλιζαν οι υποσχέσεις του Φερεκίδου ότι θα ηλαττούτο ο φόρος του καπνού και θα επανήρχετο η μακαρία εποχή της ασυδοσίας και των οκτώ και δύο, οι ταβερνιαρέοι οίτινες ήλπιζον και αυτοί φορολογικάς ελαττώσεις, οι μικροί επιτηδευματίαι προς τους οποίους παρόμοια υπέσχοντο οι εν τη αντιπολιτεύσει, όλος αυτός ο πολύπαθος κόσμος όστις κρατεί εις τας χείρας του την αληθή εκλογικήν δύναμιν, είχεν εξαναστή κατά της κυβερνήσεως, δεν έβλεπε την ώραν πότε να ευρεθή προ των καλπών και με δαγκαμένον σφαιρίδιον* να μαυρίση πέρα-πέρα όλους τους υπουργικούς υποψηφίους.

Υπήρχεν ακόμη και τρίτη τάξις καραδοκούντων εκλογέων, ουχί ανεξαρτήτων, άπαγε της βλασφημίας!, αλλά των δειλών, των μη τολμησάντων εισέτι να εκφράσουν παρρησία τα φρονήματά των, διότι δεν ήσαν βέβαιοι ότι η πλάστιγξ θ' απέκλινεν υπέρ της αντιπολιτεύσεως, των ανθρώπων εκείνων οι οποίοι είναι αιωνίως υπουργικοί, με το ντοβλέτι, με οιανδήποτε κυβέρνησιν, πάντοτε όμως με την νέαν.

Ε; Απίστευτη σύμπτωση χρόνου και γεγονότων. Αισθάνεσαι τον πειρασμό να αμφιβάλεις για δύο ρήσεις τού, «σκοτεινού» βεβαίως, εφέσιου Ηράκλειτου: Τα πάντα ρει και Δεν μπορείς να μπεις δύο φορές στο ίδιο ποτάμι.

Εφόσον έχετε τη διάθεση προς τέρψη και συμμόρφωση, ο ποδηλάτης σάς παρακαλεί να πάρετε το βιβλίο στα θαλασσινά σας ταξίδια. Οι τριακόσιες σελίδες του αξίζουν το αντίτιμό τους.

Η έκδοση παραθέτει και στοιχειώδες γλωσσάρι (τέσσερις σελίδες) στο τέλος της. Εκεί θα βρούμε λέξεις και φράσεις στην ελληνική και, προσφιλή την εποχή εκείνη, γαλλική γλώσσα, που ήδη με το ηχητικό τους παρουσιαστικό προδίδουν τη σημασία τους και πολλές προκαλούν το μειδίαμα της μνήμης, ιστορικής και πρόσφατης. Π.χ.:

1. Κομ σε σαλ του ντε μεμ! = τι βρόμικο όμως που είναι: (Comme c' est sale, tout de meme!),

2. χαβιαροχανίτης ή χρυσοκάνθαρος = σαράφης, χρηματιστής, φιλοχρήματος,

3. παυσανίας = απολυμένος από τη δουλειά του,

4. Σ' ε τρε φορ, παρόλ ντονέρ = πάει πολύ, λόγω τιμής (C' est tres fort, parole d' honeur! ),

5. κόρο = μαζική αντίδραση, αποδοκιμασία (ιταλ. coro= χορωδία).

* σφαιρίδιο = μολύβδινη ψήφος, την οποία χρησιμοποιούσαν παλαιότερα στις εκλογές, προτού καθιερωθεί το ψηφοδέλτιο. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Στη στήλη
Πεντάλ
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Από τις 4:00 στις 6:00
Ούτε αχ δεν θα πω
Από τους πρωτοπόρους της ηλεκτρικής κιθάρας
Κριτική βιβλίου
Πελαγίας και Σαλώμης αφήγηση
Η βιογραφία του Μιχάλη Κακογιάννη
Μεσογειακές αστυνομικές ιστορίες
Μακεδόνες πνιγμένοι στο κέτσαπ!
Ρευστότητα ιδεών και συνειδήσεων
Η εκκοσμίκευση του ποιητικού
Η τέχνη και το φετίχ
Φλέβες νερού ή χρυσού στα χέρια ραβδοσκόπων
Λογοτεχνία
Το φαινόμενο του φετιχισμού και το σχολικό βιβλίο Αρχές Οικονομικής Θεωρίας
Παρουσίαση βιβλίου
Ο μύθος και η πραγματικότητα στο έργο του Περουβιανού νομπελίστα
Λογοκλοπή και αυθεντικότητα
Η ωμότητα της αλήθειας
Ο Κόκκινος βράχος
Η τέχνη του ποιητή στους δρόμους του Σαν Φρανσίσκο
Συνέντευξη: Μανόλης Σταυρακάκης
«Η αμπελουργία είναι βιωματική»