Έντυπη Έκδοση

Το τσιγάρο και η βία

Τελευταία, όλο και πιο συχνά, σκέφτομαι να κόψω το τσιγάρο.

Για τους ίδιους λόγους που στα πενήντα ένα σου αρχίζεις και κινδυνεύεις να σ' το επιβάλει ο γιατρός. Ωστόσο, εκτός από τα προσωπικά δεδομένα, υπάρχει και η κοινωνία. Αν με ρωτούσαν ποιο είναι το σήμα κατατεθέν της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα, θα έλεγα η καπναπαγόρευση. Ούτε ο πανταχού παρών και τα πάντα πληρών ψηφιακός κόσμος. Ούτε η αντιτρομοκρατική υστερία, η γεννημένη από την 11η Σεπτεμβρίου 2001. Ούτε καν η θεά ελεύθερη αγορά, στην πιο ασύδοτή της εκδοχή, τη χρηματοπιστωτική, η οποία, αν και μας οδήγησε στο κραχ, ζει και βασιλεύει.

Στο ανάλογο παλαιότερο κραχ, του 1929, είχαν την ποταπαγόρευση: τότε το αλκοόλ, τώρα ο καπνός. Αναρωτιέμαι αν έχει ξανασυμβεί ποτέ οι πολίτες να ζητούν οικειοθελώς από το κράτος να τους απαγορεύσει κάτι. Εχοντας ασπαστεί τον υγιεινίστικο τρόπο ζωής και την ιδεολογία της πολιτικής ορθότητας, οι κυρίαρχες τάξεις των ανεπτυγμένων χωρών όχι απλώς δεν εναντιώθηκαν στην (αμερικανόπνευστη) καπναπαγόρευση, αλλά σαν να απαίτησαν να τους επιβληθεί. Λες και έχει ήδη εγκαθιδρυθεί το κράτος του Μεγάλου Αδελφού, λες κι ο εφιάλτης του Οργουελ βγήκε αληθινός. Η Ελλάδα, όμως, με το αναρχικό της μπάχαλο, αντιστέκεται και επιμένει. Τόσον καιρό που επιβλήθηκε κι εδώ η καπναπαγόρευση, και έχεις την αίσθηση ότι όλοι καπνίζουν ακόμα παντού.

Μελέτες κεντροευρωπαίων κοινωνιολόγων υπογραμμίζουν ότι η καπναπαγόρευση θα εξοβελίσει από τον δημόσιο χώρο τις λαϊκές τάξεις. Ολους εκείνους, δηλαδή, που η ιδεολογία της πολιτικής ορθότητας δεν τους εκφράζει εκ των πραγμάτων. Και φυσικά, μιλάμε για τις χώρες όπου η καπναπαγόρευση έχει όντως επιβληθεί. Εκεί, όσο και σ' εμάς, η ανάδυση ενός κοινωνικού συντηρητισμού φαίνεται ήδη στον ορίζοντα. Δεν πρόκειται, όμως, για τον μπαμπούλα που καταγγέλλουν συνήθως οι εφημερίδες, δεν θα είναι μόνον η άνοδος του ρατσισμού ή της ακροδεξιάς. Ο συντηρητισμός που προαναγγέλλεται και από την αποδοχή (εάν όχι το αίτημα) της καπναπαγόρευσης στην ανεπτυγμένη Δύση θα φέρει απλούστατα αύξηση της βίας.

Από τη μία η κυρίαρχη βία, της οικονομικής ισχύος και του κράτους. Και από την άλλη η λαϊκή, των εξεγερμένων ή των παραβατικών. Υποψιάζομαι ότι στην κεντρική Ευρώπη, π.χ., η πρώτη μορφή βίας θα είναι εντονότερη. Αντίθετα, στον Νότο, και συγκεκριμένα στη χώρα μας, η δεύτερη θα γίνει πιο εκρηκτική. «Πόλεμος πάντων πατήρ» έλεγε ο Ηράκλειτος, αποκρυπτογραφώντας το αιώνιο γίγνεσθαι. Η βία δεν θα πάψει να υφίσταται ασφαλώς, το ίδιο και η επιθυμία μας για την ανάσχεσή της. Γι' αυτό και κατανοώ το επερχόμενο ξέσπασμά της, ιδίως εν μέσω οικονομικής κρίσης, που κι εκείνη ένα είδος βίας είναι. Και, την ίδια στιγμή, δεν μπορώ παρά να είμαι εναντίον της, απ' όπου κι αν προέρχεται.

Το πρόβλημα είναι ότι η βία δεν αντιμετωπίζεται με θέσεις υπέρ ή κατά της, και ακόμα πιο πολύ με την καταστολή ή την εξέγερση, οι οποίες την ανατροφοδοτούν, γεννώντας έναν φαύλο κύκλο. Η βία χρειάζεται ένα θετικό αντίβαρο, ένα ρεύμα κοινωνικό που να διαπνέεται από μια κατάφαση, για να ανασχεθεί. Και πάλι, δεν θα εκλείψει πλήρως. Επίσης, το εν λόγω αντίβαρο θα προέλθει μέσα από ευρύτερες ζυμώσεις, και δεν αρκεί να το συλλάβει ο ένας ή ο άλλος πρωτοπόρος. Με αποτέλεσμα, προς το παρόν, να κυριαρχεί ένας γενικευμένος μηδενισμός.

Είναι μηδενιστικό και το κάπνισμα λοιπόν; Μην τρελαθούμε εντελώς. Μπορείς κάλλιστα να καπνίζεις και να απολαμβάνεις τη ζωή σου. Από την άλλη, όμως, το τσιγάρο βλάπτει σοβαρά την υγεία, και πώς να μη σκέφτομαι να το κόψω σ' αυτή την ηλικία; Σοβαρολογώ. Λογαριάζω δε και την πρόσθετη επιβάρυνση, σημείο των καιρών. Μα, με τόση ατμοσφαιρική ρύπανση, να εισπνέεις και καπνό; Ει μη τι άλλο, είναι αντιοικολογικό.

Ο ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΡΑΠΤΟΠΟΥΛΟΣ είναι πεζογράφος.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Καπναπαγόρευση
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Έκθεση
Σαν χάρτινοι πύργοι
Η «Σωτηρία» της ψυχής
Το μουσείο της ελπίδας
Όπερα
Αΐντα από τα παλιά
Συνέντευξη: Μάργκαρετ Μαντέ - Φραντσέσκο Σιάνα
Και ξαφνικά πρωταγωνιστές
Κινηματογράφος
Πέντε ντίβες επιστρέφουν
Ερωτευμένος Τολστόι
Κούκλα μου...
Συνέντευξη: Σεού
Σεού σημαίνει ουρανός
Μουσική
Φάντο εις διπλούν
Τραγουδώντας σε άδειες θέσεις
Βιβλίο
Ο «βασιλιάς», ο «φονιάς» και ο Dr Nick
Ο ποιητής του εγκλήματος
Ενα βιβλίο απ' τ' Αλγέρι
Θέατρο
«Αχαρνής» σαν παλιό σινεμά
Υπουργείο Πολιτισμού
Αν το ΥΠΠΟΤ ήξερε τι έχει...