Έντυπη Έκδοση

ΤΟ ΑΓΝΩΣΤΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΩΝ ΙΔΡΥΤΩΝ ΤΟΥ «ΓΚΟΝΚΟΥΡ»

Η διπλή ζωή μιας αφοσιωμένης υπηρέτριας

Τα συγγραφικά ντουέτα δεν είναι καινούργια ιστορία. Ούτε οι λογοτεχνικές μόδες. Ούτε τα λογοτεχνικά βραβεία. Είναι παλιά, όπως οι αδελφοί Εντμόν και Ζιλ Γκονκούρ, οι οποίοι έγραφαν σαν μια πένα. Η μόδα που έφεραν στη λογοτεχνία και βρήκε τον μεγάλο θιασώτη της στο πρόσωπο του Εμίλ Ζολά (1840-1902) ονομαζόταν νατουραλισμός. Το βραβείο που καθιέρωσαν είναι το περίφημο Γκονκούρ.

Οι αδελφοί Γκονκούρ, εισηγητές του νατουραλιστικού μυθιστορήματος Οι αδελφοί Γκονκούρ, εισηγητές του νατουραλιστικού μυθιστορήματος Ο συγγραφέας της «Νανάς» ήταν κι αυτός που υποδέχτηκε την γκονκουρική «Ζερμινί Λασερτέ», τον Ιανουάριο του 1865. Την παρουσίασε στην εφημερίδα «Εθνική Σωτηρία» της Λιόν, φιλοτεχνώντας το πορτρέτο της κεντρικής ηρωίδας: «Η ιστορία της είναι απλή και διαβάζεται εύκολα. Υπάρχει δυϊσμός μέσα της: από τη μια ένα ον παθιασμένο και βίαιο, από την άλλη ένα ον τρυφερό και αφοσιωμένο».

Η «Ζερμινί Λασερτέ», που μόλις εκδόθηκε από τη «Νεφέλη» του Περικλή Δουβίτσα σε μετάφραση Εφης Κορομηλά, είναι το πρώτο βιβλίο των «γεροντοπαλίκαρων» Γκονκούρ που κυκλοφορεί στα ελληνικά. Η ιστορία της είναι πραγματική, αφού βασίζεται στη ζωή της υπηρέτριας των αδελφών, Ροζ Μαλένγκρ. Οταν πέθανε, έγραψαν στο περίφημο «Ημερολόγιο», που το κρατούσαν μια ζωή και κυκλοφόρησε μετά τον θάνατο του Ζιλ: «Ηταν ένα κομμάτι της ζωής μας, ένα έπιπλο του σπιτιού μας, ένα κειμήλιο των νιάτων μας, κάτι το απροσδιόριστα τρυφερό και φορτικό μαζί, ένας φύλακας όπως μόνο τα σκυλιά ξέρουν να είναι φύλακες, που είχαμε συνηθίσει να έχουμε συνέχεια κοντά μας...». Μόνο που η υπηρέτρια, μόνον καλοκάγαθη δεν ήταν.

Ο Ζιλ Γκονκούρ έμαθε από μία ερωμένη του, που ήταν μαία, ότι η Ροζ Μαλένγκρ έκανε διπλή ζωή! Αφωνοι οι Γκονκούρ ανακαλύπτουν ότι η τρισαγαπημένη τους μακαρίτισσα είχε δημιουργήσει χρέη παντού, έκλεβε τα αφεντικά της για να συντηρεί τους εραστές της, παραδιδόταν σε «νυχτερινά όργια» που της προκαλούσαν εκ των υστέρων τρομακτικές κρίσεις τύψεων και απελπισίας.

Ετσι οι Γκονκούρ έγραψαν τη «Ζερμινί Λασερτέ». Δεν ήταν η πρώτη απόπειρά τους στο μυθιστόρημα. Το ντεμπούτο τους στη λογοτεχνία, με το «Στα 18...», ήταν αποτυχημένο. Ακολούθησε μία σειρά από μελέτες και μία ανεπιτυχής προσπάθεια να γράψουν θέατρο: κανένας θίασος δεν δέχτηκε να ανεβάσει τον «Πόλεμο των γραμμάτων» τους.

Αριστοκράτες, που δεν δούλεψαν ποτέ

Τα μυθιστορήματα, όμως, της ωριμότητάς τους («Ανθρωποι των γραμμάτων», «Αδελφή Φιλομένη», «Ρενέ Μοπρέν») ήταν οι πρόγονοι του νατουραλιστικού κινήματος, αφού αντλούν στοιχεία από τους κύκλους της μικροδημοσιογραφίας και του μπουλβάρ.

Οι αδελφοί Γκονκούρ, πρωτοπόροι πριν τους πρωτοπόρους, χωρίς τίποτα εξτρίμ στον τρόπο ζωής τους, εγκαινίασαν την τεχνική της «έντεχνης» γραφής. Χάρη στις δικές τους επινοήσεις προχώρησε η γαλλική λογοτεχνία του 19ου αιώνα, μία «λοξή» κληρονομιά που αφομοιώθηκε και από το μοντερνιστικό πνεύμα, υπό την σκιάν τής υπό εκβιομηχάνισης Ευρώπης: σπάνιες λέξεις, νεολογισμοί, ηθελημένα λάθη, ανορθόδοξη σύνταξη, ασύνδετα σχήματα, αφηρημένα ουσιαστικά στον πληθυντικό αριθμό.

Ο Εντμόν Λουί Αντουάν (1822-1896) και ο Ζιλ Αλφρέ (1830-1870) ντε Γκονκούρ ανήκαν στην κατώτερη αριστοκρατία της Λορένης. Δεν παντρεύτηκαν ποτέ, δεν χρειάστηκε ποτέ να δουλέψουν, αφού κληρονόμησαν μια τεράστια περιουσία από τη μητέρα τους. Ολη τους τη ζωή δεν το κούνησαν από το διαμέρισμα της οδού Σεν-Ζορζ στο Παρίσι.

Ακόμη και στην πατρίδα τους, τη Γαλλία, το πιο πολυδιαβασμένο βιβλίο τους δεν είναι ένα λογοτεχνικό έργο, αλλά το «Ημερολόγιό» τους. Τις πρώτες ημερολογιακές σημειώσεις άρχισε να κρατάει ο Ζιλ στις 2 Δεκεμβρίου 1851, πάντα με τη συνεργασία του Εντμόν.

Ο τελευταίος το συνέχισε, μετά τον θάνατο του Ζιλ, και το εξέδωσε σε εννέα τόμους, από το 1887 ώς το 1896. Αν και το αποτέλεσμα «λογοκρίθηκε» από τον επιζήσαντα αδελφό για να μη θιγούν πρόσωπα και πράγματα της παρισινής ζωής, εντούτοις δεν απουσιάζουν τα δηκτικά και τα καυστικά σχόλια, που αγγίζουν τη μοχθηρία.

Ομως, το μέγιστο προτέρημα του «Ημερολογίου» είναι ότι αποτελεί μια πρώτης τάξεως μαρτυρία για τα λογοτεχνικά και καλλιτεχνικά ήθη του 19ου αιώνα. Το πλήρες «Ημερολόγιο», επειδή για χρόνια θεωρήθηκε άσεμνο, δημοσιεύτηκε το 1956! *

Το Γκονκούρ των 10 ευρώ

Το Βραβείο απονεμήθηκε για πρώτη φορά, το 1903, στον Τζον Αντουάν Νο για το «Force ennemie».

Ταχάρ Μπεν Ζελούν, Μισέλ Τουρνιέ, Χόρχε Σεμπρούν και Μπερνάρ Πιβό, τα μεγάλα ονόματα που συμμετέχουν στην τωρινή κριτική επιτροπή του Βραβείου Γκονκούρ Ταχάρ Μπεν Ζελούν, Μισέλ Τουρνιέ, Χόρχε Σεμπρούν και Μπερνάρ Πιβό, τα μεγάλα ονόματα που συμμετέχουν στην τωρινή κριτική επιτροπή του Βραβείου Γκονκούρ Ηταν μια ιδέα του Εντμόν ντε Γκονκούρ, ο οποίος όρισε εκτελεστή της τον Αλφόνς Ντοντέ. «Του αναθέτω να ιδρύσει, εντός έτους από τον θάνατό μου, μία αορίστου χρόνου λογοτεχνική εταιρεία, η οποία θα έχει ως αντικείμενο τη θέσπιση ενός βραβείου ύψους 5.000 φράγκων που θα απονέμεται σε ένα έργο γέννημα φαντασίας γραμμένο σε πεζό λόγο». Σήμερα, πάντως, το βραβείο συνοδεύεται μόνο από 10 ευρώ!

Ο Μαρσέλ Προυστ για το «Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο» (1919) και ο Αντρέ Μαλρό για την «Ανθρώπινη μοίρα» του (1933). Από τους νεότερους, ο Τζόναθαν Λίτελ, με τις «Ευμενίδες» (2006), ο Ζαν Εσενόζ με το «Φεύγω» (1999), ο Αφγανός Ατίκ Ραχίμι με την «Πέτρα της υπομονής» (2008) και ο Πατρίκ Σαμουαζό με το «Texaco» (1992). Από γυναίκες, οι Σιμόν ντε Μποβουάρ («Οι Μανδαρίνοι», 1954) και Μαργκερίτ Ντιράς («Ο εραστής», 1984). Ακόμα οι Ανρί Τρουαγιά, Αμίν Μααλούφ, Ντομινίκ Φερναντές, Ταχάρ Μπεν Ζελούν, Πατρίκ Μοντιανό. Το αρνήθηκε ο Ζιλιέν Γκρακ για την «Ακτή των σύρτεων» (1951).

Σημερινά μέλη της επιτροπής: Φρανσουάζ Σαντερναγκόρ, Ταχάρ Μπεν Ζελούν, Πατρίκ Ραμπό, Μισέλ Τουρνιέ, Εντμόν Σαρλ - Ρου, Ρομπέρ Σαμπατιέ, Χόρχε Σεμπρούν, Φρανσουά Μαγέ - Ζορί, Μπερνάρ Πιβό, Ντιντιέ Ντεκουέν.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Μουσική
Με το κεφάλι του γεμάτο μουσική
Η Πλάκα πάει Badminton
Λογοτεχνία
Η διπλή ζωή μιας αφοσιωμένης υπηρέτριας
Συνέντευξη: Νίκος Πιλάβιος
«Ολη η ζωή μου υπήρξε σαν παραμύθι»
Φεστιβάλ της Μπρέγκεντς
Μια πλωτή «Αΐντα» σχόλιο στη νεοαποικιοκρατία
Εικαστικά
Πλοία αραγμένα, με πεσμένα τα πανιά
Σε Ιερό της Σαμοθράκης
Χορεύτρια μόνη, λουσμένη στην πανσέληνο
Συνέντευξη: Μίνα Ορφανού
Τρανσέξουαλ στη ζωή, γυναίκα στο θέατρο
Τηλεόραση
Καυτός μήνας Αύγουστος και στα δελτία ειδήσεων
«Μελωδία» αποχώρησης και αλλαγής ιδιοκτησίας
Αμερικανική κωμωδία στην Κίνα
Υψηλή τηλεθέαση για την Παναγία Σουμελά