Έντυπη Έκδοση

Ο βυσσινόκηπος

Εκατό και πλέον χρόνια έχουν περάσει από τότε που γράφτηκαν, και η αμηχανία μου απέναντι στις παραστάσεις των έργων του Αντον Τσέχοφ παραμένει.

Και κυρίως απέναντι στον κορυφαίο του Βυσσινόκηπο, καθώς και στις Τρεις αδελφές, που ακολουθούν από πολύ κοντά.

Το πρόβλημα είναι απλό και γι' αυτό περίπου άλυτο. Οι ηθοποιοί είναι υποχρεωμένοι να δώσουν σάρκα και οστά σε πρόσωπα τα οποία από τη στιγμή που θ' αποκτήσουν έστω και έναν στοιχειώδη βαθμό ρεαλισμού, με την αναπόφευκτη παρουσία συγκεκριμένων ερμηνευτών, χάνουν τη μαγεία τους. Κι αυτό που μένει είναι ό,τι μένει από κάτι που χάνει τη μαγεία του, η πραγματικότητα, η εποχή, οι χαρακτήρες, ο χώρος, ο χρόνος, στοιχεία πολύ σημαντικά όταν έχουν να κάνουν με οποιαδήποτε παράσταση, εκτός των τσεχοφικών... Εχω δει αρκετές μέχρι σήμερα και στο θέατρο και στο σινεμά και στο τέλος είχα την αίσθηση ότι έψαχνα να βρω κάτι που δεν βρισκόταν. Στην αρχή πίστευα ότι έφταιγε η μεταφορά του έργου, είτε στη σκηνή είτε στην οθόνη, και ασφαλώς δεν ήταν όλες της ίδιας ποιότητας. Πριν από πολλά χρόνια είχα δει στον κινηματογράφο και την ταινία που έκανε ο Λόρενς Ολίβιε με τις Τρεις αδελφές, για την οποία οι κριτικοί του σινεμά, διεθνώς, είχαν γράψει ύμνους. Κι εκεί το ίδιο ανικανοποίητο, όπως και σε οποιαδήποτε ρωσική κινηματογραφική μεταφορά, η οποία λογικά θα 'πρεπε να είναι πιο κοντά στο πνεύμα. Κατέληξα στο συμπέρασμα ότι το ίδιο θα γινόταν ακόμα και αν είχα δει τις παραστάσεις του Στανισλάφσκι. Αντιθέτως, αυτό που αποκτούσε όλο και περισσότερη διαύγεια, με το πέρασμα του καιρού, και κάποια στιγμή δίνει την πλήρη μαγική εικόνα, ήταν η απλή ανάγνωση των έργων. Ενας τόμος των εκδόσεων Γκόνη, που πρωτοκυκλοφόρησε πριν από περίπου 50 χρόνια, σε μετάφραση του Λυκούργου Καλλέργη, στέκει σήμερα μια χαρά και είναι αρκετός για να μας μεταφέρει σ' έναν εξαίσιο ονειρικό κόσμο. Γιατί περί αυτού ακριβώς πρόκειται κι εκεί βρίσκεται και το κλειδί. Πώς να αποδώσει κανείς ξύπνιος κάτι που είδε στον ύπνο του; Ενώ, όταν διαβάζει, βρίσκεται, έτσι και αλλιώς, μεταξύ ονείρου και πραγματικότητας...

Ασφαλώς ο Τσέχοφ, όταν έγραψε αυτά τα έργα, είχε στο μυαλό του τη θεατρική σκηνή. Γι' αυτό και εξακολουθούν να έχουν αξία και ως παράσταση, και γι' αυτό θα υπάρχουν πάντα σκηνοθέτες και ηθοποιοί που, είτε λόγω γνήσιας ευαισθησίας είτε λόγω καθήκοντος, θα επιχειρούν να μπουν σ' αυτόν τον κόσμο, με σταθερά ποικίλα αποτελέσματα. Ισως μια ιδανική παράσταση του Βυσσινόκηπου θα μπορούσε να προκύψει από κάποιο εμπνευσμένο θέατρο σκιών ή κουκλοθέατρο ή θέατρο με μάσκες, όπως στην αρχαία τραγωδία. Τα βρίσκω πιο κοντά στο πνεύμα. Μέχρι τότε το διάβασμά τους παραμένει η ωραιότερη οδός.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Σχετικά θέματα: Λογοτεχνία
Πειραιάς
La Chunga, του Mario Vargas Liosa
Για τους ποιητές της δράσεως και του λόγου
Στο ντιβάνι του Δισκαναλυτή
Το εγχείρημα της χειραφέτησης του πνεύματος στον αιώνα του Διαφωτισμού
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Λογοτεχνία
Πειραιάς
La Chunga, του Mario Vargas Liosa
Για τους ποιητές της δράσεως και του λόγου
Ο βυσσινόκηπος
Στο ντιβάνι του Δισκαναλυτή
Το εγχείρημα της χειραφέτησης του πνεύματος στον αιώνα του Διαφωτισμού
Κριτική βιβλίου
Συγκομιδή μιας δεκαετίας
Αρχαίες και νεότερες ημέρες τέχνης
Η θεμελιακή διαστροφή του δυτικού πολιτισμού
Οταν το πνεύμα μας δομείται πάνω σε αντιθέσεις
Νόημα και θεμέλια της ορθολογικότητας
Πιστός στις αντιφάσεις του
Μονόδρομος μιας παράλογης ειμαρμένης
Τα χαμένα χρόνια. Ελληνες εναντίον Ελλήνων όπως πάντα
Γυναικείες μορφές στο θέατρο του Σαίξπηρ και της Αναγέννησης
Αποκρυφιστικό, υπαρξιακό θρίλερ
Δωρητές και παρακολουθήσεις για μυστήρια ταλέντα
Πρωτοποριακά μηνύματα από τις σελίδες της Βίβλου και των βιβλίων
Η ψυχή του Δημήτρη Μητρόπουλου
Παιδικά βιβλία
Τα μάτια της γης με θησαυρούς στον Μαραθώνα
Συνέντευξη:Γιώργος Αριστηνός
Επειδή αιχμαλωτίστηκα από τον λόγο
Αφανής αναγνώστης
Διά βίου μάθηση
Από τις 4:00 στις 6:00
Ντροπή, ένα πανάρχαιο συναίσθημα με λίγους αποδέκτες
Εγραφε τραγούδια από καρδιάς
Άλλες ειδήσεις
Μονόλογος της λογικής για την τρέλα (όψη κι ανάποδη)
Οίκτος σε κοινή θέα