Έντυπη Έκδοση

Τα μάτια της γης με θησαυρούς στον Μαραθώνα

* Alain Serres (κείμενα), πρακτορείο εικόνας Altitude (φωτογραφίες), Zau (σινική μελάνη), Θα είμαι τα μάτια της Γης, πρόλογος: Yann Arthus-Bertrand, μτφρ.: Μαρσέλ Καρακώστας, επιστημονική επιμέλεια: Κώστας Βασιλάκης, εκδόσεις Πατάκης, σειρά «φωτογραφικά λευκώματα», σ. 110, ευρώ 24,61

«...Είναι αυτή η μυθική κίνηση της ζωής που δεν παύει να με συγκινεί σε κάθε μου ταξίδι, όπως και στην πρώτη μου πτήση», γράφει στον πρόλογό ο Yann Arthus - Bertrand, ένας εκ των δημιουργών του εξαιρετικού αυτού βιβλίου, που μπορεί να αφυπνίσει συνειδήσεις και όνειρα θαμμένα ή παραχωμένα. Τις συνειδήσεις ανθρώπων που λόγω συνθηκών, συνήθειας ή παιδείας, πολιτικών επηρεασμών ή εξαιτίας της ανάπτυξης των αστικών πολιτισμών, αδιαφορούν για τη Γη, που είναι η πατρίδα και η μάνα μας, που φυλάσσει μέσα της και στήριξε και θάλπει ό,τι ωραιότερο και ιερότερο υπήρξε και υπάρχει, που ετοιμάζει το μέλλον μας και το μέλλον των επερχομένων γενεών. «Ο άνθρωπος μεταμόρφωσε τη Γη, "εξημέρωσε" τα εδάφη που παράγουν τα φυτά, έγινε κύριος των ζώων. Ομως δεν είναι κύριος του κόσμου, ούτε καν κύριος της Γης. Τσιγγάνος του κόσμου, ταξιδευτής της άγνωστης περιπέτειας, αυτό είναι το ανθρωπολογικό πεπρωμένο που εμφανίζεται, μέσα απ' τα βάθη, σήμερα...», υποστηρίζει ο Εντγκάρ Μορέν στο θαυμαστό και αξεπέραστο μέχρι τώρα έργο του Γη-Πατρίδα εκδ. Οδυσσέας, 1993.

Αλλά «για να σωθεί η ζωή σε ολόκληρη τη Γη, κανένας μικρός Γήινος δεν πρέπει να σιωπήσει. Μπορεί κανείς να μείνει αδιάφορος σ' έναν τέτοιο πλανήτη;», τελειώνει τον πρόλογό του ο Yann Arthus Bertrand. Στο λεύκωμα έχουν συγκεντρωθεί φωτογραφίες που πάρθηκαν από ψηλά, και μαζί κείμενα και σκίτσα, όχι μόνο κατανοητά στα παιδιά αλλά και ελκυστικά, και βεβαίως συγκλονιστικά, ας μην πούμε και διεγερτικά, καθώς ωθούν σε σκέψεις - είθε και σε αποφάσεις.

Εδώ ένα ανθρώπινο πλάσμα παρατηρεί και μιλά, πλάσμα καθαρό και ευαίσθητο, το οποίο αλλάζει μορφή κατά περίπτωση και κατά τόπο, μα πάντα μένει το ίδιο: ανήσυχο, αλληλέγγυο, στοχαστικό, ελπιδοφόρο. Κορίτσι ή αγόρι, ανεξαρτήτως. Στην Ινδία ή στην Ευρώπη, στην πόλη ή στις χωματερές. Μια περιήγηση. Και πολλά συμπεράσματα. Τέλος, ιδέτε: «Χρειάζομαι τη δύναμη της φύσης, τη φλόγα του ηφαιστείου, για να κατανοήσω ο ίδιος και να ξεσηκώσω τους άλλους. Ωστόσο χρειάζομαι ακόμη την ευαισθησία της παπαρούνας. Ν' ακούω το μουρμούρισμα του ανέμου. Να τρέμω, να σκέφτομαι το ξεκίνημα της άνοιξης που έρχεται. Θα είμαι το άγρυπνο παιδί, ο μεγάλος αδερφός του αέρα. Θα είμαι τα μάτια της Γης».

Ο άρτιος και πρωτότυπος σχεδιασμός, οι εικόνες, οι φωτογραφίες, τα κείμενα, η μετάφραση, όλα σε αυτό το βιβλίο συνηγορούν στο να το καθιστούν πολύτιμο σχεδόν για τα παιδιά, μικρά και μεγάλα, οπωσδήποτε και για τους ενηλίκους.

Σημ.: Το πρακτορείο εικόνας Altitude, πληροφορούμαστε, δημιουργήθηκε το 1990 από τον φωτογράφο Yann Arthus - Bertrand. Με το Altitude συνεργάζονται 90 φωτογράφοι από όλο τον κόσμο, ειδικευμένοι στις εναέριες λήψεις. Ο συγγραφέας Alain Serres έχει γράψει περίπου ογδόντα βιβλία για παιδιά και ποιητικές συλλογές, τέλος, ο Zau, που φιλοτέχνησε τα εξαιρετικά σκίτσα με σινική μελάνη, ζωγραφίζει παιδικά βιβλία εδώ και 40 χρόνια και, επίσης, εργάζεται στις διαφημίσεις και στον Τύπο.

* Γιάννης Μαμουζέλος, Μαραθώνιος- Ραντεβού με την Ιστορία, Το χρονικό του Μαραθωνίου της Αθήνας από το 1896 έως σήμερα, επιμέλεια κειμένου: Νέστορας Χούνος, μακέτα εξωφύλλου: Ευθύμης Δημουλάς, εκδόσεις Αγκυρα, σ. 278, φωτογραφικό υλικό, ευρώ 16

Ενα βιβλίο όχι μόνο για τους εφήβους αλλά για όλη την οικογένεια είναι ο Μαραθώνιος του Γιάννη Μαμουζέλου. Με μεγάλο ενδιαφέρον και αληθινή ευχαρίστηση το πήραμε στα χέρια μας και δεν το αποχωριστήκαμε εύκολα. Μέσα σε αυτόν τον προσεγμένο τόμο πόσα και πόσα δεν περιέχονται και με τι φροντίδα, τι προσοχή και πόση αγάπη πρέπει να το έγραψε ο γνωστός, πολύπειρος αθλητικός συντάκης Γιάννης Μαμουζέλος, ο οποίος, όπως διαβάζουμε, έχει καλύψει για την τηλεόραση και τις εφημερίδες 13 Ολυμπιακούς Αγώνες (7 θερινούς και 6 χειμερινούς). Κι ακόμη, 4 Μουντιάλ ποδοσφαίρου, 12 Παγκόσμια Πρωταθλήματα ανοικτού στίβου, 7 κλειστού και άλλες κορυφαίες διοργανώσεις στίβου! Βιώματα υπέροχα και σπάνια.

«Με όσα έζησα, άκουσα ή διάβασα, συνειδητοποίησα το ασύγκριτο μέγεθος -όχι μόνον αθλητικό- του Μαραθωνίου της Αθήνας. ...Φυλλομέτρησα εκατοντάδες σελίδες βιβλίων, περιοδικών, εφημερίδων και διαδικτυακών πηγών από τότε (πάνε τρία χρόνια και βάλε...) που άρχισα να ψάχνω, να διαβάζω, να γράφω, φιλοδοξώντας ν' αναδείξω το χρονικό ενός μοναδικού αγώνα: του Μαραθωνίου της Αθήνας», γράφει στον πρόλογό του ο Γιάννης Μαμουζέλος. Το βιβλίο χωρίζεται σε τρία μέρη, με υποκεφάλαια, όπως «Ο μύθος και οι ρίζες», «Ο φιλέλληνας εμπνευστής Breal», «Η ιδεολογική διάσταση του Μαραθωνίου», «Η διαδρομή και η προκήρυξη του 1896», «Παναθηναϊκό στάδιο, ιδανικός τόπος τερματισμού», «Παγκόσμιοι τίτλοι στη σκιά της Ακρόπολης», «Η πρώτη μαραθωνοδρόμος: Μύθος ή γεγονός;», «Ο Σπύρος Λούης, η νίκη, η αιωνιότητα». Και «Οι κορυφαίοι Μαραθώνιοι στον Κόσμο!», «Τα ρεκόρ στον Μαραθώνιο», κ.ά. Σε κάθε κεφάλαιο υπάρχουν οι ανάλογες φωτογραφίες. Πολλές από αυτές είναι σπάνιες, μεγάλου ενδιαφέροντος.

Εντύπωση μας έκανε -ανάμεσα στις τόσες πληροφορίες που δίνονται, στα τόσα στιγμιότυπα που μεταφέρονται και που, πράγματι, εντυπωσιάζουν- η ιστορία της πρώτης μαραθωνοδρόμου, της Σταμάτας Ρεβίθη, η οποία «προσπάθησε να επαναλάβει το επίτευγμα (του Λούη). Την πρόθεσή της είχε δημοσιοποιήσει μία εβδομάδα πριν από τον αγώνα των Ολυμπιακών, αλλά είχε συναντήσει ειρωνικά και σκωπτικά σχόλια». Εν τούτοις η νέα γυναίκα έτρεξε μόνη της από τον Μαραθώνα ώς το σημείο «Παραπήγματα», στο σημείο δηλαδή όπου σήμερα βρίσκεται το Νοσοκομείο του Ευαγγελισμού, καλύπτοντας την απόσταση σε πεντέμισι ώρες. Προφανώς την εμπόδισαν να φτάσει ώς το Παναθηναϊκό στάδιο. Η Σταμάτα Ρεβίθη ήθελε να διακριθεί κι έτσι να συγκινήσει τον Διάδοχο ή τον Δήμαρχο, ώστε να της δοθεί μια δουλειά. Ηταν γυναίκα βασανισμένη από την ανέχεια, χήρα, με δυο παιδιά, με καταγωγή από τη Σύρο, η οποία καθημερινώς ανέβαινε πεζή, με το μικρό παιδί στην αγκαλιά, από τον Πειραιά στην Αθήνα μήπως βρει κάποια δουλειά. Ηταν η πρώτη γυναίκα μαραθωνοδρόμος όλων των εποχών.

Και κάτι άλλο: Οταν ο Σπύρος Λούης, φορώντας φουστανέλα, τέθηκε -τιμητικώς- επικεφαλής της Ολυμπιακής ομάδας στους Ολυμπιακούς του Βερολίνου, το 1936, άκουσε ότι ζητούσε ο Χίτλερ να τον γνωρίσει. Πράγματι ο δικτάτορας κατέβηκε στον στίβο με διερμηνέα και με ένα δώρο στα χέρια για τον έλληνα μαραθωνοδρόμο, ενώ οι φωτογράφοι απαθανάτιζαν τη σκηνή και τα μεγάφωνα μετέδιδαν το γεγονός. Και τότε αμήχανος, μη ξέροντας τι άλλο να πει, ο σεμνός άντρας από το Μαρούσι κοιτά τον Χίτλερ και τον ρωτά: «Τι χαμπάρια, κυρ Χίτλερ μου, τι κάνει η οικογένεια;». Ο παρευρισκόμενος έλληνας πρεσβευτής κόντεψε να πάθει συγκοπή, όμως ο Χίτλερ τον αποχαιρέτησε θερμά.

* Γιώργος Χριστοδούλου, Το δάκρυ της Τζοκόντα, εικόνες: Εύα Καραντινού, εκδόσεις Αγκυρα, σ. 174, ευρώ 9.90

Το Δάκρυ της Τζοκόντα είναι μυθιστόρημα στο οποίο ο συγγραφέας αφηγείται μια αληθινή ιστορία, ωραία, συγκινητική, θερμή, που ισορροπεί ανάμεσα στη θλίψη και στη χαρά, μια ιστορία από αυτές που ο καθένας μας ίσως έχει ακούσει ή έχει διαβάσει παρόμοιες στον Τύπο ή στη λογοτεχνία. Ή έχει βιώσει. Αναφερόμαστε στη σχέση που μπορεί να αναπτυχθεί και να ανθήσει ανάμεσα σε ανθρώπους -ιδιαίτερα σε μοναχικούς- και σε ζώα. Αυτή η σχέση συχνά γίνεται ακατάλυτη και είναι απολύτως ευεργετική.

Η Τζοκόντα ήταν ένα κουταβάκι μόνο του, ταλαιπωρημένο, φοβισμένο, κρύωνε, πεινούσε, ώσπου έτυχε να συναντήσει μια παρέα σκύλων έμπειρων και περπατημένων, που το λυπήθηκαν και του πρόσφεραν προστασία και συμβουλές, ακόμη και τη φιλία τους. Το σκυλάκι, που δεν είχε τότε όνομα, το πήραν κοντά τους, διότι αν το άφηναν μόνο, κοντά στον σκουπιδότοπο όπου το είχαν συναντήσει, δεν θα επιβίωνε. Τριγύρισε αρκετά μαζί τους, ζωή όχι εύκολη, μέχρι τη στιγμή που καθώς η σκυλίτσα ήταν έτοιμη να κλάψει, καθώς τον Φαγάνα, έναν από τους συντρόφους της, τον σκότωσε απρόσεκτος οδηγός, σταμάτησε δίπλα της ένα αυτοκίνητο και ο άντρας που βγήκε τη χάιδεψε. Κι έπειτα, «Λέω να σε πάρω σπίτι μου. Θες να έρθεις; Θες να γίνω ο αφεντικούλης σου;».

«Ακουσαν τη μαγική λέξη "σπίτι" οι υπόλοιποι και ήρθαν κοντά μου. Αρχισα να τους κοιτάζω, όλους έναν έναν. Εμειναν αμίλητοι. Επρεπε να αποφασίσω εγώ», θυμάται η σκυλίτσα. Και αποφάσισε. Αποχωρίστηκε τους φίλους της για το σπίτι και για τον καινούριο σύντροφο που τώρα την κρατούσε αγκαλιά και την πήγαινε...

Ετσι άρχισε η ιστορία τους. Μια ιστορία αγάπης και αφοσίωσης, συντροφικότητας και προσφοράς -και από τις δύο, βεβαίως, πλευρές. Η σκυλίτσα απέκτησε σπίτι και όνομα κι έναν άνθρωπο να τη νοιάζεται και ο «αφεντικούλης» εισέπραττε τα κύματα της ευγνωμοσύνης και της αγάπης της, που του γλύκαιναν την καρδιά και τον ημέρευαν.

Πέρασαν ωραία μέχρι την ημέρα, χρόνια μετά, που η ζωή είπε «έως εδώ» για την Τζοκόντα.

Είναι άξιο προσοχής με πόση αλήθεια, γνώση και αβρότητα περιγράφει ο Γιώργος Χριστοδούλου τη σχέση του άντρα με τη σκυλίτσα. Τις περιπέτειές τους. Τις εξορμήσεις τους. Τα σχέδιά τους. Τις δυσχέρειές τους. Και είναι, επίσης, αξιοπρόσεκτη η γλώσσα του- καθημερινή και τρυφερή, συγκρατημένη, μα εντούτοις ρέουσα, μερικές φορές σπινθιρίζει, ιδιαίτερα όταν περιγράφονται οι μέρες με τα αδέσποτα. Ενα καλό μυθιστόρημα. Οι -ασπρόμαυρες- εικόνες της Εύας Καραντινού μιλούν.

* Michelle Harrison, Οι 13 θησαυροί, μτφρ.: Αντώνης Γαλέος, εκδόσεις Α.Α. Λιβάνη, σ. 349, ευρώ 10

Η αγγλίδα συγγραφέας Michelle Harrison με το πρώτο κιόλας βιβλίο της -το παρόν- κέρδισε το έγκριτο και γνωστότατο βραβείο Waterstone's Chldren's Book Prize 2009 και ταχύτατα μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες. Κύριο επάγγελμά της μέχρι τώρα είναι αυτό της βοηθού έκδοσης βιβλίων για παιδιά. Να πούμε εξαρχής ότι η υπόθεση του μυθιστορήματος άπτεται της μεταφυσικής, αλλά όχι με τον τρόπο που βλέπουμε στα πάμπολλα μυθιστορήματα που κυκλοφορούν τελευταίως με βαμπίρ, ουράνιους εκδικητές του μέλλοντος, αναγεννημένους πολεμιστές του παρελθόντος, μοχθηρούς μάγους, λυκανθρώπους και αιμοδιψείς πρίγκιπες του σκότους, τελετουργίες και αιμοποσίες, όχι, αυτά δεν είναι στις προτιμήσεις μας, δεν τα συστήσαμε ποτέ και ούτε θα το πράξουμε. Αλλωστε όλα αυτά δεν συνιστούν τέχνη, σημεία των καιρών είναι, τις συγκινήσεις που οι νέοι δεν απολαμβάνουν στην αληθινή ζωή, τις αναζητούν σε αυτού του είδους τα αναγνώσματα. Ή θεάματα. Επηρεάζονται κιόλας, από φίλους, από διάφορα ΜΜΕ, από διαφημίσεις...

Η ηρωίδα του βιβλίου είναι η Τάνια. Δεκατριάχρονη. Μ' ένα ιδιαίτερο χάρισμα, μια ιδιαίτερη αίσθηση. Την έκτη. Η Τάνια πρέπει να μείνει, για λίγες μέρες, στο σπίτι της γιαγιάς της στην εξοχή. Στο Εσεξ. Τη συνοδεύει η μητέρα της, η οποία θα ταξιδέψει για λίγο. Μαζί της είναι και ο σκύλος της, ο Ομπερον. Η γιαγιά δεν δείχνει ιδιαίτερη τρυφερότητα στην Τάνια, γιαγιά κι εγγονή δεν έχουν θερμή σχέση και γι' αυτό η Τάνια δεν πηγαίνει με ενθουσιασμό. Και το σπίτι την απωθεί. «Από μικρό παιδί ακόμα, η Τάνια γνώριζε ότι το παλιό αρχοντικό της γιαγιάς της φιλοξενούσε πολλά μυστικά. Είχε κι αυτή ακούσει -όπως όλοι άλλωστε- για κάτι παρατημένα τούνελ διαφυγής, που τάχα βρίσκονταν κάτω από το σπίτι...».

Σύντομα, ψάχνοντας στην -πλουσιότατη- βιβλιοθήκη της γιαγιάς, η Τάνια βρίσκει ένα απόκομμα της τοπικής εφημερίδας που περιέχει ένα άρθρο γραμμένο 50 χρόνια πριν. «Εξαφάνιση νεαρού κοριτσιού», διάβασε στον τίτλο και πιο κάτω αναφερόταν ότι η κόρη του εφημέριου της περιοχής είχε χαθεί και η τελευταία φορά που την είδαν βρισκόταν στο δάσος...».

Ενα παλιό μυστήριο και χιλιάδες κρυμμένα μυστικά. Κι ένα γλυκό, ευγενικό κορίτσι που περιτριγυρίζεται από πλάσματα τα οποία κανείς άλλος δεν μπορεί να αντιληφθεί...

Καλογραμμένες σελίδες, ωραία ροή, ματιά παρατηρητική, ένταση, ατμόσφαιρα ονειρική, και καλή η μετάφραση του παράξενου και γοητευτικού αυτού μυθιστορήματος. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Λογοτεχνία
Πειραιάς
La Chunga, του Mario Vargas Liosa
Για τους ποιητές της δράσεως και του λόγου
Ο βυσσινόκηπος
Στο ντιβάνι του Δισκαναλυτή
Το εγχείρημα της χειραφέτησης του πνεύματος στον αιώνα του Διαφωτισμού
Κριτική βιβλίου
Συγκομιδή μιας δεκαετίας
Αρχαίες και νεότερες ημέρες τέχνης
Η θεμελιακή διαστροφή του δυτικού πολιτισμού
Οταν το πνεύμα μας δομείται πάνω σε αντιθέσεις
Νόημα και θεμέλια της ορθολογικότητας
Πιστός στις αντιφάσεις του
Μονόδρομος μιας παράλογης ειμαρμένης
Τα χαμένα χρόνια. Ελληνες εναντίον Ελλήνων όπως πάντα
Γυναικείες μορφές στο θέατρο του Σαίξπηρ και της Αναγέννησης
Αποκρυφιστικό, υπαρξιακό θρίλερ
Δωρητές και παρακολουθήσεις για μυστήρια ταλέντα
Πρωτοποριακά μηνύματα από τις σελίδες της Βίβλου και των βιβλίων
Η ψυχή του Δημήτρη Μητρόπουλου
Παιδικά βιβλία
Τα μάτια της γης με θησαυρούς στον Μαραθώνα
Συνέντευξη:Γιώργος Αριστηνός
Επειδή αιχμαλωτίστηκα από τον λόγο
Αφανής αναγνώστης
Διά βίου μάθηση
Από τις 4:00 στις 6:00
Ντροπή, ένα πανάρχαιο συναίσθημα με λίγους αποδέκτες
Εγραφε τραγούδια από καρδιάς
Άλλες ειδήσεις
Μονόλογος της λογικής για την τρέλα (όψη κι ανάποδη)
Οίκτος σε κοινή θέα