Έντυπη Έκδοση

Η ανακάλυψη της Ν. Υόρκης

Γιάννης Κιουρτσάκης

Ενας χωρικός στη Νέα Υόρκη

εκδόσεις Ινδικτος, σ. 144, 12 ευρώ

Κι όμως, εδώ, στον τόπο αυτής της γιγαντιαίας, πυρετικά παλλόμενης μεγαλούπολης, απλωνόταν πριν από τετρακόσια χρόνια η παρθένα φύση. «Στα 1626, ο Peter Minuit, της Ολλανδικής Εταιρείας Ανατολικών Ινδιών, αγόρασε από τους Algonquins, τους ντόπιους Ινδιάνους, ολόκληρο το νησί του Μανχάταν έναντι ευτελών αντικειμένων, που η αξία τους εκτιμάται σε είκοσι τέσσερα σημερινά δολάρια» (τουριστικοί οδηγοί και εγκυκλοπαίδειες)... Α, πόσο μακριά πήγαν όλα!

Μυθιστοριογράφος, δοκιμιογράφος που τον ενδιαφέρει η προφορική μας παράδοση και που έχει γράψει για τον Σεφέρη αλλά και τον Καραγκιόζη, μεταφραστής, τέλος, δηλαδή, διαμεσολαβητής ανάμεσα σε κόσμους, ο Γ. Κιουρτσάκης (γενν. 1941) γράφει για την ανακάλυψη της Νέας Υόρκης. Για τη δική του, προσωπική ανακάλυψη, εννοούμε, μιας μητρόπολης που εκτείνεται πολύ πέρα από τα γεωγραφικά της σύνορα, όπως εξάλλου και ο Νέος Κόσμος, του οποίου το στίγμα ο Κιουρτσάκης θεωρεί ότι δίνει.

Στοχαστικός και οικείος στον τόνο, ο Γ.Κ. σκηνοθετεί ημερολογιακές σημειώσεις από το παρθενικό του ταξίδι στη Νέα Υόρκη το 2005, υιοθετώντας το βλέμμα ενός «αρχαίου χωρικού», ούτως ώστε «...να φέρω στο φως αυτή την αναμονή, αυτή την κρυμμένη ιστορία που μαντεύω στις πρόχειρες σημειώσεις μου από τις πρώτες τους αράδες, δίχως να τη γνωρίζω - τη μαθαίνω λίγο λίγο μόνο όσο τις ξαναγράφω και τις προεκτείνω αφήνοντάς τες να με πάνε προς το τέρμα τους, με την ελπίδα πως έτσι θα μου φανερωθεί το νόημα που αποζητούσα από την αρχή».

Ηδη μας δελεάζει η προσδοκία της αποκάλυψης, η επίγνωση πως το νόημα είναι κάτι που δεν παρέχεται παρά, μάλλον, συντελείται. Ακολουθούμε, λοιπόν, την ήπια, χωρίς υφολογικές εξάρσεις γραφή του Κιουρτσάκη, συμπλέοντας με τη βιωματική του αναψηλάφηση του αμερικανικού φαινομένου.

Με αφορμή, για παράδειγμα, τον Ιούλιο Καίσαρα του Σαίξπηρ, ανεβασμένο στο Broadway: «Ο αναγεννησιακός άνθρωπος και ίσως μόνο αυτός, σε όλα στην Ιστορία, μπόρεσε να μιλήσει έτσι: για όλους τους λαούς και όλους τους τόπους, για όλες τις γλώσσες και τις εποχές - για όλους τους ανθρώπους (αυτό ακριβώς που δεν μπορεί να κάνει η σύγχρονη Αμερική, μολονότι αισθάνεται κανείς πως είναι ό,τι πιο διακαώς θα επιθυμούσε)».

Ισοπεδωτική η παράσταση στο Broadway, έως και «επαρχιώτικη», δεν αναιρεί ωστόσο την αειθαλή νεωτερικότητα των Αμερικανών Τ. Pollock και Rothko στο Moma, την «ασίγαστη νοσταλγία τους για το μέλλον». Οχι στον Warhol (παρά τον μύθο που τον περιβάλλει), όχι στην ομογενοποίηση και στην αναπαραγωγή της, ναι στη συντήρηση της ιστορικής μνήμης στο Metropolitan Museum, ναι στη Μεσαιωνική Φλάνδρα του Bruegel και στην αυτοπροσωπογραφία του Ρέμπραντ: «ένα ανθρώπινο πλάσμα που σε κοιτάζει, σου μιλάει, σε συλλογιέται, ναι, κοιτάζει, ρωτάει, συλλογιέται προσωπικά εσένα».

Για τον Κιουρτσάκη, το κλειδί στην ανάγνωση του Νέου Κόσμου είναι το «μακριά» που ανέκαθεν αυτός ενσάρκωνε, είναι ο πόθος για καινούριους ορίζοντες που μεταφυτεύτηκε και θέριεψε εδώ από την Ευρώπη, ένα στοίχημα για ανανέωση του οποίου η έκφανση βρίσκεται αυτή τη στιγμή στην πιο δραματική της καμπή: «...σκέφτηκα άλλοτε ότι στα χρόνια μας δεν χρειάζεται να ταξιδέψεις στην Αμερική, αφού η ίδια η Αμερική έχει φροντίσει με το παραπάνω να ταξιδεύει και να εγκαθίσταται παντού στον κόσμο. Μα έκανα λάθος. Η Αμερική του κόσμου απέχει από την Αμερική της Αμερικής όσο και η αναπαραγωγή από το πρωτότυπο. Και πρέπει να ανατρέξεις στο πρωτότυπο -σ' αυτό το αεικίνητο εργαστήρι μετάλλαξης του ανθρώπου- για να καταλάβεις λίγο πιο καλά την Αμερική του κόσμου».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Ανέκδοτος Ψυχάρης
Ηλία Λάγιου, πράξεις και πειράματα
Στην καρδιά του (σύγχρονου αφρικανικού) σκότους
Η ξεχωριστή περίπτωση του Γιώργου Ζαμπέτα
Ιστορίες ακροτελεύτιων ημερών
Ορίζεται ο ποιητής; Υπάρχει μέθοδος;
Το αποκλίνον νόημα του κόσμου
Ενα πρόβλημα στην καρδιά της Μεταφυσικής
Βάκχες: Η ανθρώπινη ψυχή σε διαμάχη με τον εαυτό της
Ο φόβος της μετριότητας
Εκκλήσεις τώρα
Οι θησαυροί της μοναξιάς
Η επανάσταση των ταπεινών και η ελευθερία του καλλιτέχνη
Οι αρπαγείσες περιουσίες των Εβραίων της Ελλάδας
Οι ιστορικές εκδόσεις Δ.Ν.Παπαδήμα
Συνομιλώντας με τυπογραφία και πνεύματα της πέτρας
Διαιρεμένη σελίδα και διχασμένος εαυτός
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Ανέκδοτος Ψυχάρης
Ηλία Λάγιου, πράξεις και πειράματα
Στην καρδιά του (σύγχρονου αφρικανικού) σκότους
Η ξεχωριστή περίπτωση του Γιώργου Ζαμπέτα
Ιστορίες ακροτελεύτιων ημερών
Η ανακάλυψη της Ν. Υόρκης
Ορίζεται ο ποιητής; Υπάρχει μέθοδος;
Το αποκλίνον νόημα του κόσμου
Ενα πρόβλημα στην καρδιά της Μεταφυσικής
Βάκχες: Η ανθρώπινη ψυχή σε διαμάχη με τον εαυτό της
Ο φόβος της μετριότητας
Εκκλήσεις τώρα
Οι θησαυροί της μοναξιάς
Η επανάσταση των ταπεινών και η ελευθερία του καλλιτέχνη
Οι αρπαγείσες περιουσίες των Εβραίων της Ελλάδας
Οι ιστορικές εκδόσεις Δ.Ν.Παπαδήμα
Συνομιλώντας με τυπογραφία και πνεύματα της πέτρας
Διαιρεμένη σελίδα και διχασμένος εαυτός
Από τις 4:00 στις 6:00
Η μηχανή του χρόνου στο τραγούδι
Tom Petty
Άλλες ειδήσεις
Περί «καταραμένων ποιητών»
Εβδομάδα ποίησης στο Bacaro
Η περιπέτεια των χειρογράφων του Walter Benjamin και πώς επέζησε το πρώτο ποίημα επί δεκαετίες