Έντυπη Έκδοση

Η επανάσταση των ταπεινών και η ελευθερία του καλλιτέχνη

Θανάσης Ν. Νιάρχος

Καθάπερ φερομένης βιαίας πνοής

εκδόσεις Καστανιώτη, σ. 144, 10 ευρώ

Εκείνες οι πινελιές στο κάμποτ και τα σώματα που έρχονται στην επιφάνεια και μπαίνουν ανάμεσά μας και παίρνουν ζωή και πνεύμα. Εκείνα τα σοβαρά πρόσωπα των ανδρών περασμένων εποχών, που είναι όμως και σύγχρονα δεν είναι μόνο ζωγραφική, είναι και χωμάτινα είδωλα, γιατί ο Ελληνας από τα αρχαία χρόνια είναι πλησίον του θανάτου και τον ερευνά.

Εκείνες οι ώχρες του απογεύματος που είναι συνήθως το σκηνικό των πινάκων του Γιάννη Τσαρούχη, αυτά και άλλα πολλά μεταφυσικά και ρεαλιστικά μαζί ερμηνεύει με τα κείμενά του ο Θανάσης Νιάρχος. Ατυπος γραμματικός και μαθητής στη σκέψη του μέγιστου καλλιτέχνη. Τι παρατηρήσεις στα υπέροχα κείμενα του Νιάρχου. Τι ομορφιά στα ελληνικά του. Ομως καταφέρνει το ταπεινό της τέχνης του Τσαρούχη να το εξυψώσει μέχρι τον ουρανό. Ναι, είναι οικεία τα έργα και οι πράξεις του Τσαρούχη γιατί αναζήτησε τον άνθρωπο στο χώμα, αυτόν που βλέπουμε, και τον άλλο τον εσωτερικό στον καθρέφτη του εαυτού μας. Το άλλο κύμα που εκόμισε αυτός ο ζωγράφος στην τέχνη: η λεπτομέρεια, οι ώχρες, τα απογεύματα, οι ένστολοι άνδρες, το ρεμπέτικο μέσα στην αχλή της δωρικότητος, το μοντέρνο, το κλασικό μαζί, και αδιαίρετα τα θεατρικά τους στάσιμα και χιλιάδες τρόπους να βρίσκεις δρόμους και τον εαυτό σου. Το βιβλίο αυτό με τα κείμενα του αλαφροΐσκιωτου ποιητή Θανάση Νιάρχου μας βοηθάει πολύ να κατανοήσουμε τον Τσαρούχη. Να αναφέρω τα εισαγωγικά κείμενα της Αννας Συνοδινού και του Παναγιώτη Τέτση, κείμενα αγάπης και συντροφικότητος - ευχαριστίες που υπάρχουν και δημιουργούν. Ο Νιάρχος υφαίνει ένα πολύχρωμο δίχτυ που μας αιχμαλωτίζει στον μαγικό κόσμο του Τσαρούχη και μας αποδεικνύει με τα μαθηματικά των λέξεών του ότι: αυτός ο καλλιτέχνης είναι ένα, και η ζωγραφική του, και τα σκηνικά του, και τα γραπτά του, και η καθημερινή του ομιλία. Ο συγγραφέας επίσης υποστηρίζει και αποδεικνύει την εργατικότητα και την απλότητα αυτού του καλλιτέχνη, όπου εκλείπει κάθε πομπώδες και υπερφίαλο. Είναι αυτό που έλεγε ο συγγραφέας Στρατής Δούκας (φίλος του Τσαρούχη): η τέχνη είναι απλότης. Ο συγγραφέας του παρόντος τόμου (δεν περιέχονται τα κείμενα για το ραδιόφωνο και την τηλεόραση), περιγράφει το πρόσωπο του Τσαρούχη με ό,τι κουβαλά με τα χρόνια και την πείρα του. Ναι, ο Τσαρούχης ήταν (είναι) ένας κόσμος ολόκληρος. Ηταν αρχαίος, βυζαντινός, ευρωπαίος, μοναχικός, φίλος και επανέρχομαι στο απλός με τη βαθύτερη φιλοσοφική έννοια. Τι απόδειξη άλλη χρειάζεται από τη ζωγραφική του που όταν μπαίνεις στην αγκαλιά της είναι θρησκεία, είναι προσευχή. Ολα αυτά τα παρατηρεί ο Νιάρχος, τα εκφράζει και από τη γενιά μας είναι ο πιο πιστός άνθρωπος στον πλησίον του. Γλώσσα των κειμένων: γλαφυρή, περιπετειώδης, σύγχρονη, με κείνη την αχλή των ανθρώπων που πέρασαν κι έβαλαν το λιθαράκι τους στο γλωσσικό μας οικοδόμημα. Η συνάφεια του Νιάρχου με αυτόν τον καλλιτέχνη πλούτιζε τον ίδιον αλλά και εμάς. Το να βλέπεις καθημερινά τον Τσαρούχη, να τον «αναπνέεις» και να ξεδιψάς από την πηγή της καλλιτεχνικής του προσωπικότητας, δεν σου χρειάζεται τίποτε άλλο. Πριν από τον Θανάση Νιάρχο, ο ποιητής Γιώργος Χρονάς, γραμματέας του ζωγράφου, έγραψε εξαίρετα κείμενα για τον ίδιο. Θα μπορούσα να μιλάω και να γράφω για πολλές μέρες, γι' αυτό το βιβλίο, αλλά σταματώ εδώ με την παράκληση: διαβάστε το βιβλίο, γνωρίστε τον Τσαρούχη, ίσως η αιωνιότητα μας αγγίξει για λίγο.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Ανέκδοτος Ψυχάρης
Ηλία Λάγιου, πράξεις και πειράματα
Στην καρδιά του (σύγχρονου αφρικανικού) σκότους
Η ξεχωριστή περίπτωση του Γιώργου Ζαμπέτα
Ιστορίες ακροτελεύτιων ημερών
Η ανακάλυψη της Ν. Υόρκης
Ορίζεται ο ποιητής; Υπάρχει μέθοδος;
Το αποκλίνον νόημα του κόσμου
Ενα πρόβλημα στην καρδιά της Μεταφυσικής
Βάκχες: Η ανθρώπινη ψυχή σε διαμάχη με τον εαυτό της
Ο φόβος της μετριότητας
Εκκλήσεις τώρα
Οι θησαυροί της μοναξιάς
Οι αρπαγείσες περιουσίες των Εβραίων της Ελλάδας
Οι ιστορικές εκδόσεις Δ.Ν.Παπαδήμα
Συνομιλώντας με τυπογραφία και πνεύματα της πέτρας
Διαιρεμένη σελίδα και διχασμένος εαυτός
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Ανέκδοτος Ψυχάρης
Ηλία Λάγιου, πράξεις και πειράματα
Στην καρδιά του (σύγχρονου αφρικανικού) σκότους
Η ξεχωριστή περίπτωση του Γιώργου Ζαμπέτα
Ιστορίες ακροτελεύτιων ημερών
Η ανακάλυψη της Ν. Υόρκης
Ορίζεται ο ποιητής; Υπάρχει μέθοδος;
Το αποκλίνον νόημα του κόσμου
Ενα πρόβλημα στην καρδιά της Μεταφυσικής
Βάκχες: Η ανθρώπινη ψυχή σε διαμάχη με τον εαυτό της
Ο φόβος της μετριότητας
Εκκλήσεις τώρα
Οι θησαυροί της μοναξιάς
Η επανάσταση των ταπεινών και η ελευθερία του καλλιτέχνη
Οι αρπαγείσες περιουσίες των Εβραίων της Ελλάδας
Οι ιστορικές εκδόσεις Δ.Ν.Παπαδήμα
Συνομιλώντας με τυπογραφία και πνεύματα της πέτρας
Διαιρεμένη σελίδα και διχασμένος εαυτός
Από τις 4:00 στις 6:00
Η μηχανή του χρόνου στο τραγούδι
Tom Petty
Άλλες ειδήσεις
Περί «καταραμένων ποιητών»
Εβδομάδα ποίησης στο Bacaro
Η περιπέτεια των χειρογράφων του Walter Benjamin και πώς επέζησε το πρώτο ποίημα επί δεκαετίες