Έντυπη Έκδοση

ΟΙ «ΚΛΑΣΙΚΟΙ» ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΧΙΛΙΕΤΙΑΣ - Εργα του 21ου αιώνα που θα αφήσουν εποχή

Διαιρεμένη σελίδα και διχασμένος εαυτός

Τζ. Μ. Κούτσι

Ημερολόγιο μιας κακής χρονιάς

μτφρ.-επίμετρο: Αθηνά Δημητριάδου

εκδόσεις Μεταίχμιο, σ. 248, 17 ευρώ

Ο Κούτσι είναι από τους λίγους συγγραφείς που, μετά την απονομή του Νόμπελ Λογοτεχνίας το 2003, συνεχίζει να πειραματίζεται με νέες αφηγηματικές μεθόδους, να προωθεί την τέχνη του μυθιστορήματος και να πασχίζει να απαντήσει στα ερωτήματα που έχει θέσει σε προηγούμενα έργα του: Ποια είναι η θέση ενός διανοούμενου συγγραφέα αυτή τη νέα χιλιετία; Πώς γίνεται οι κάτοικοι των σύγχρονων καπιταλιστικών χωρών να μη νιώθουν ενοχή γι' αυτά που συμβαίνουν στον Τρίτο Κόσμο; Και, όπως και στο προηγούμενο μυθιστόρημά του, «Ενας αργός άνθρωπος», ερευνά το θέμα της τρίτης ηλικίας, τα συναισθήματα και τις αλλαγές που επέρχονται με τη σωματική φθορά και τη μείωση της σωματικής αντοχής. Οι απαντήσεις δίδονται σε τρία διαφορετικά επίπεδα: Υπάρχει η έγκυρη φωνή του διανοούμενου που σε δοκιμιακή μορφή αναλύει τα θέματά του, η εσωτερική φωνή του ίδιου ανθρώπου που παλεύει με τις λέξεις αλλά και με το σώμα του που φθίνει και ταυτόχρονα προσλαμβάνει καινούργια ερεθίσματα και η φωνή της μούσας του, της γυναίκας που τον εμπνέει, η οποία εκφέρει τον αντίλογό της στον άνθρωπο του πνεύματος και εργοδότη της αλλά και στον ερωτικό της σύντροφο, έναν άντρα κυνικό, σύμβουλο επενδύσεων και οπαδό της νεοφιλελεύθερης αγοράς.

Το «Ημερολόγιο μιας κακής χρονιάς» δεν είναι το πρώτο μυθιστόρημα όπου ο Κούτσι καταπιάνεται με τα ελαστικά όρια ανάμεσα στον δοκιμιακό και τον μυθιστορηματικό λόγο, με τη σχέση ανάμεσα στον συγγραφέα και στο έργο του, αλλά εδώ την αποτυπώνει, παρεμβαίνοντας στον τρόπο ανάγνωσης του κειμένου, χρησιμοποιώντας και τον χώρο που του παρέχεται: την τυπωμένη σελίδα.

Ο κεντρικός ήρωας και αφηγητής παρουσιάζει εντυπωσιακές ομοιότητες και δανείζεται βιογραφικές λεπτομέρειες από τον ίδιο τον συγγραφέα: Ο Σενιόρ Κ γεννήθηκε στη Νότια Αφρική και ζει στην Αυστραλία και έχει επιπλέον γράψει ένα μυθιστόρημα με τον τίτλο «Περιμένοντας τους Βαρβάρους», όπως ο ίδιος ο Κούτσι.

Ο Σενιόρ Κ σε μια σειρά άρθρων -παραγγελία ενός Γερμανού εκδότη σε έξι διακεκριμένους συγγραφείς- παίρνει την ευκαιρία για να «γκρινιάξει δημόσια, μια ευκαιρία για να πάρει μια πρώτης τάξεως εκδίκηση από έναν κόσμο που αρνήθηκε να συμμορφωθεί με τις φαντασιώσεις του». Οι απόψεις του αφορούν τρέχοντα θέματα της επικαιρότητας, όπως δημοκρατία, παιδοφιλία, πορνογραφία, τρομοκρατία, και τις καταθέτει σε μια σελίδα διαιρεμένη στη μέση, στην κορυφή της οποίας τοποθετούνται οι στοχασμοί, οι οποίοι ακολουθούνται από μια πρωτοπρόσωπη αφήγηση για την καθημερινότητα του εμπνευστή τους, του ανθρώπου που γράφει. Αργότερα θα προστεθεί και η άποψη της δακτυλογράφου, της νεαρής Φιλιππινέζας Ανια στην ίδια αυτή σελίδα. Η γυναίκα με την καθαρότητα της σκέψης της αποδεικνύεται πως δεν είναι μια παθητική αντιγραφέας, αλλά αντιδρά σε όσα ακούει, αμφισβητεί τις ιδέες του και μέσα από τις αυθόρμητες, φαινομενικά αφελείς ερμηνείες της καταρρίπτει τα δικά του λογικά επιχειρήματα.

Οι διαχωριστικές γραμμές στη σελίδα δηλώνουν από την αρχή πως στην κορυφή βρίσκονται η λογική, η ηθική, η ερμηνεία και η νηφαλιότητα, στο κάτω άκρο τοποθετούνται το παιχνίδι, η λαγνεία, το σώμα, το παράλογο και στη μέση ο συγγραφέας που είναι ο στόχος των αντίρροπων αυτών δυνάμεων, τις οποίες και προσπαθεί να διαχειριστεί. Σταδιακά όλα αναμειγνύονται, τα όρια καταργούνται και ο ένας λόγος διαχέεται μέσα στον άλλο: «Αυτό που άρχισε να αλλάζει από τότε που μπήκα στην τροχιά της Ανια δεν είναι τόσο οι απόψεις μου, αλλά η άποψή μου για τις απόψεις μου», ομολογεί εξαντλημένος κάποια στιγμή ο συγγραφέας, όταν διαπιστώνει πόσο παρωχημένες και απολιθωμένες πρέπει να ακούγονται σε ένα νεαρό πλάσμα.

«Ολοι οι γέροι είναι καρτεσιανοί» θα αποφανθεί στο τέλος, έχοντας βιώσει με τρόπο δραματικό τη σύγκρουση ανάμεσα στο κουρασμένο σώμα του και στο δήθεν «σφριγηλό» πνεύμα του, το οποίο, εγκαταλείποντας την επίφαση της πλαστής ανωτερότητάς του, παρουσιάζεται απόλυτα απογυμνωμένο. Ο ίδιος ταυτίζεται με την Ευρυδίκη που παραμένει στον Αδη και παραιτείται από τις διεκδικήσεις της πάνω στον κόσμο των ζωντανών. Και τότε στον διχασμένο ηλικιωμένο συγγραφέα θα παρουσιαστεί ένα όνειρο: Ενας άγγελος με το πρόσωπο της Ανια θα αναλάβει να τον οδηγήσει όχι στην άλλη όχθη, αλλά σε έναν συμβιβασμό, σε μια συνθηκολόγηση με τα πάθη του.

Ενα σημαντικό έργο-κιβωτός, που πέρα από τις ιδέες που καταθέτει και που αφορούν όλα τα καυτά επίκαιρα θέματα, εξελίσσει τη φόρμα του μυθιστορήματος αξιοποιώντας με επινοητικό τρόπο την τυπωμένη σελίδα, ενσωματώνοντας πλήθος από μοντέρνες και μεταμοντέρνες τεχνικές.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Ανέκδοτος Ψυχάρης
Ηλία Λάγιου, πράξεις και πειράματα
Στην καρδιά του (σύγχρονου αφρικανικού) σκότους
Η ξεχωριστή περίπτωση του Γιώργου Ζαμπέτα
Ιστορίες ακροτελεύτιων ημερών
Η ανακάλυψη της Ν. Υόρκης
Ορίζεται ο ποιητής; Υπάρχει μέθοδος;
Το αποκλίνον νόημα του κόσμου
Ενα πρόβλημα στην καρδιά της Μεταφυσικής
Βάκχες: Η ανθρώπινη ψυχή σε διαμάχη με τον εαυτό της
Ο φόβος της μετριότητας
Εκκλήσεις τώρα
Οι θησαυροί της μοναξιάς
Η επανάσταση των ταπεινών και η ελευθερία του καλλιτέχνη
Οι αρπαγείσες περιουσίες των Εβραίων της Ελλάδας
Οι ιστορικές εκδόσεις Δ.Ν.Παπαδήμα
Συνομιλώντας με τυπογραφία και πνεύματα της πέτρας
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Ανέκδοτος Ψυχάρης
Ηλία Λάγιου, πράξεις και πειράματα
Στην καρδιά του (σύγχρονου αφρικανικού) σκότους
Η ξεχωριστή περίπτωση του Γιώργου Ζαμπέτα
Ιστορίες ακροτελεύτιων ημερών
Η ανακάλυψη της Ν. Υόρκης
Ορίζεται ο ποιητής; Υπάρχει μέθοδος;
Το αποκλίνον νόημα του κόσμου
Ενα πρόβλημα στην καρδιά της Μεταφυσικής
Βάκχες: Η ανθρώπινη ψυχή σε διαμάχη με τον εαυτό της
Ο φόβος της μετριότητας
Εκκλήσεις τώρα
Οι θησαυροί της μοναξιάς
Η επανάσταση των ταπεινών και η ελευθερία του καλλιτέχνη
Οι αρπαγείσες περιουσίες των Εβραίων της Ελλάδας
Οι ιστορικές εκδόσεις Δ.Ν.Παπαδήμα
Συνομιλώντας με τυπογραφία και πνεύματα της πέτρας
Διαιρεμένη σελίδα και διχασμένος εαυτός
Από τις 4:00 στις 6:00
Η μηχανή του χρόνου στο τραγούδι
Tom Petty
Άλλες ειδήσεις
Περί «καταραμένων ποιητών»
Εβδομάδα ποίησης στο Bacaro
Η περιπέτεια των χειρογράφων του Walter Benjamin και πώς επέζησε το πρώτο ποίημα επί δεκαετίες