Έντυπη Έκδοση

Προσωπικές αναμνήσεις και σκέψεις

Ο John Lennon και ο Δρόμος

Γνώρισα τον John Lennon στις 6 Ιουνίου του 1968, ακριβώς 42 χρόνια πριν από σήμερα, σε ένα υπόγειο σπιτιού στο Λονδίνο.

Την προηγούμενη μέρα είχε δολοφονηθεί στην Αμερική ο Robert Kennedy. Δεν μπορούσα να βγάλω την εικόνα του αιμόφυρτου Kennedy απ' το μυαλό μου. Ενας τρίτος με συμβούλευσε να μιλήσω στον John μόνο για «ευχάριστα πράγματα». Η φρίκη των εικόνων που είχα στο μυαλό μου με βάραινε κι έτσι όταν αντίκρισα τον χαλαρό, αυθόρμητο και απόλυτα χαρισματικό John σκέφτηκα πως η αναφορά μου στη βία της επικαιρότητας σίγουρα θα διέκοπτε τη ροή της δημιουργικότητάς του, που είδα απ' την πρώτη στιγμή ζωντανή μπροστά μου. Ηταν στο απόγειο της φήμης του κι εγώ τον είχα μπροστά μου με σάρκα και οστά. Είχα αντίκρυ μου όχι το είδωλο του John Lennon αλλά τον άνθρωπο John Lennon. Αυτοσχεδίαζε με έναν καινούριο στίχο και τον τραγουδούσε σαν να ήθελε ο ίδιος να τον ακούει ξανά και ξανά. Το προστατευτικό κουκούλι που οι τρίτοι παρείχαν στον John τον απέκοπτε απ' την πραγματικότητα.

Δύο χρόνια αργότερα, στη μέση της επταετίας, ο John επισκέφτηκε την Αθήνα. Σ' έναν ξένο δημοσιογράφο που τον ρώτησε ανεπίσημα γιατί έρχεται σε μια χώρα που υπάρχει δικτατορία, ο John απάντησε ότι προέρχεται από μια χώρα που έχει δικτατορία, και εννοούσε την Αγγλία. Αυτό ήταν ένα ευφυολόγημα κάπως χαριτωμένο, που σκοπό είχε να καυτηριάσει τις ανελευθερίες μιας δημοκρατικής χώρας, άστοχο όμως τη δεδομένη συγκυρία, που στην ουσία έδειχνε πόσο απληροφόρητος και απομονωμένος απ' την πραγματικότητα ήταν πια σ' αυτή τη φάση ο John. Η αίσθησή του ότι ζει σε δικτατορία στην Αγγλία σίγουρα προερχόταν από την απομόνωση που βίωνε λόγω της διασημότητάς του. Η φήμη του τον είχε απομονώσει σε μια άλλου είδους φυλακή, την ίδια στιγμή που συνομήλικοι μου φίλοι φοιτητές, καταδικασμένοι σε θάνατο, σάπιζαν στις φυλακές του Παπαδόπουλου.

Η Αθήνα του '70 ήταν νεκρή. Και ο John με ρώτησε αν υπάρχουν στην Αθήνα μέντιουμ-πνευματιστές. Του είπα πως κι εγώ ενδιαφέρομαι για ανθρώπους που προφασίζονται πως επικοινωνούν με τους νεκρούς κι έτσι επισκεφτήκαμε διαδοχικά τα σπίτια δυο μέντιουμ. Είχα καταλάβει την σπαρακτική ανάγκη του John να επικοινωνήσει ξανά με τη μητέρα του, την οποία έχασε βίαια σε ηλικία οχτώ ετών, όταν τη χτύπησε ένα αυτοκίνητο στον δρόμο έξω από το σπίτι τους στο Liverpool. «Τζούλια, Τζούλια!» καλούσε με ελληνική προφορά το μέντιουμ τη μητέρα του John από το υπερπέραν και η «απάντηση» που ερχόταν σε άπταιστα ελληνικά «Ναι, παιδί μου, να προσέχεις», συνιστούσε μια απογοητευτικά κοινότοπη απάντηση. Ξαφνικά αντιλήφθηκα ότι απέναντί μου είχα ένα μικρό παιδί που έψαχνε τη μάνα του. Ξανάκουγα στα αυτιά μου το «Mother you had me, but Ι never had you». Ο επόμενος που κλήθηκε ήταν ο Brian Epstein, που ο John υπεραγαπούσε και που είχε πεθάνει πρόωρα. «Μπράιαν, Μπράιαν!» φώναζε το μέντιουμ και πάλι η απάντηση ήταν ένα κοινό κλισέ, που καμία σχέση δεν είχε με τον εκλιπόντα. Φύγαμε με πεσμένα τα φτερά. Εβρεχε έξω πολύ κι εγώ αγόρασα το περιοδικό Newsweek στο περίπτερο, για να δω τι γίνεται στον κόσμο. Διάβασα για έναν Ινδό σαραντάρη που έλεγαν ότι είναι μετεμψύχωση του Χριστού, του Βούδα, ο Θεός. Ηταν ο Sathya Sai Baba. Το έδειξα στον John και είπε «Πάμε να τον γνωρίσουμε. Αν είναι αληθινός θεός», είπε ο John, «δεν θα κάνει διάκριση να με δεχτεί, επειδή είμαι διάσημος». Ηταν γνωστό ότι ο Sai Baba έβλεπε σε ιδιωτική συνέντευξη μόνο όποιον επέλεγε με δικά του κριτήρια.

Βρεθήκαμε στο χωριό Puttaparthi τρεις ώρες έξω από το Bangalore, ανάμεσα σε δύο εκατομμύρια πιστούς που κατασκήνωναν μέσα στα λασπωμένα χωράφια της περιοχής για να προσκυνήσουν τον θεό τους την ημέρα των γενεθλίων του. Μια αμερικανίδα πιστή, που ήταν εκεί τότε, έμαθε για την αναπάντεχη άφιξη του John Lennon και άλλων τριών προσώπων και μας εγκατέστησε σε έναν πρωτόγονο καταυλισμό, που χάμω είχε χώμα που ήταν νωπό. Απάνω εκεί ήσαν δυο στρώματα βαμβακερά, όπου κοιμηθήκαμε πέντε νύχτες, όσο διαρκούσαν οι γιορτές για τα γενέθλια του Sai Baba. Ο λόφος που χρησιμοποιούσαμε για τουαλέτα ονομάστηκε χαριτωμένα από τον John «Shit Hill». Το έκτο πρωινό κι ενώ η υπομονή του John εξαντλείτο, γιατί ο Sai Baba δεν τον είχε καλέσει ακόμα για προσωπική συνέντευξη, ο John ξαφνικά είπε «Let's get out of here!». Ο «Θεός» δεν είχε καλέσει τον «Θεό» και φύγαμε άρον άρον, χωρίς να συζητήσουμε μεταξύ μας το συμπέρασμα της επίσκεψής μας. Ο John απ' το ξενοδοχείο της Βομβάης έστειλε ένα τηλεγράφημα στον Sai Baba λέγοντας «Happy Birthday, God».

Εστιάζοντας σε στιγμιότυπα της ζωής του συνειδητοποιώ πόσο μοιραία σημάδεψε την πορεία του «ο δρόμος». Η «ζωή» του δρόμου ευθύνεται για τον θάνατο της μητέρας του, ενώ σε ένα πεζοδρόμιο έσβησε και ο ίδιος. Από την άλλη, ο δρόμος τον γαλούχησε. Ως παιδί μεγαλωμένο στην πόλη του Liverpool φέρει την κουλτούρα και την υποκουλτούρα του δρόμου σε τέτοιο βαθμό που αποτελεί μέρος της ταυτότητάς του. Δεν θα αποτελούσε υπερβολή λοιπόν να θεωρήσει κανείς ότι όταν απομακρύνθηκε από αυτόν τον φυσικό για εκείνον χώρο, υπέστη μια απώλεια, που άλλαξε για πάντα τη ζωή του και τον ίδιο. Ο John πλήρωσε την απομόνωσή του με αίμα.

Σήμερα, που έχουν περάσει 30 χρόνια από την δολοφονία του John, έχουν κατασταλάξει στο μυαλό μου ορισμένα πράγματα. Ο John Lennon ήταν ένας αθώος, προικισμένος με την ικανότητα να σκέφτεται με μη συμβατικό τρόπο. Του ερχόταν φυσικό το να ταράσσει τα λιμνάζοντα ύδατα και να βλέπει τα πράγματα με φρέσκια ματιά. Οι τραγικές συνθήκες της παιδικής του ηλικίας τον έκαναν ορφανό κι ελεύθερο. Η ελευθερία του τού επέτρεψε να παίξει μουσική με τους φίλους του για τις περίφημες 10.000 ώρες, στις οποίες ο συγγραφέας Malcolm Gladwell αποδίδει την πρωτοφανή επιτυχία των Beatles (The Outliers). Οταν οι συνομήλικοί του υποτάσσονταν υπάκουα στην οικογενειακή καταπίεση, ο John κέρδιζε το ψωμί του παίζοντας μουσική δωδεκάωρα σε ένα υπόγειο στο Αμβούργο. Ο συνδυασμός της χαρισματικής του προσωπικότητας με τον έντονα τραγικό εσωτερικό του κόσμο τού έδωσαν την ικανότητα να μιλήσει άμεσα και ζωντανά στην ψυχή της νεολαίας. Ηταν ο πραγματικός ήρωας της εργατικής τάξης («Α Working Class Hero»), που πλήρωσε πολύ ακριβά το τίμημα της επιτυχίας του. Είναι ειρωνικό πως γι' άλλη μια φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας ένας ακόμη ειρηνοποιός, ο άνθρωπος που ονειρεύτηκε έναν κόσμο χωρίς βία, εκτελέστηκε με τον πιο βάναυσο τρόπο. Οποιος θέλει να καταλάβει τον John Lennon, να πάει στο youtube και να κατεβάσει τον John να τραγουδάει το συγκλονιστικό τραγούδι του «Mother». Είναι ο ύμνος, θα μπορούσε να πει κανείς, όλων των παιδιών του κόσμου. Και είναι σπαραχτικός.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Μουσική
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Συνέντευξη:Ιουλίτα Ηλιοπούλου
Οδυσσέας Ελύτης - 100 χρόνια από τη γέννησή του
Κριτική βιβλίου
Ολα στη φύση μοιάζουν σοφά
Το Εθνικό θέατρο και οι αρχαίοι τραγικοί
Ο Παπαδιαμάντης ως μεταφραστής
«Φύσις κρύπτεσθαι φιλεί»
Εύληπτη κοινωνική μελέτη
Το απολωλός πρόβατο
Οψεις της ανάγνωσης
Θα επηρεάσει η κρίση τα εξώφυλλα και την εμφάνιση των βιβλίων;
Λεξικό
Αναγωγή στις ρίζες!
Η Τρίτη Ανάγνωση
Ανίχνευση της ελληνικότητας
Από τις 4:00 στις 6:00
Τα ποτάμια... γυρίζουν πίσω στη μουσική
Ο βασιλιάς συνθέτης των Pink Floyd
Άλλες ειδήσεις
Ο μετρ
Διαδικτυακό εικονοστάσιο
Ο John Lennon και ο Δρόμος
Το εγχείρημα της χειραφέτησης του πνεύματος στον αιώνα του Διαφωτισμού