Έντυπη Έκδοση

Ο αντιφατικός Γιώργος Χειμωνάς μέσα από τα μάτια της συντρόφου του

Ο Γιώργος Χειμωνάς. Ο «άλλος» Γιώργος. Ο αντιφατικός. Ο άγρυπνος. Ο κατάχλομος. Ο «ακροατής αλλοπρόσαλλων ραδιοφωνικών εκπομπών στη διαπασών». Ο Γιώργος Χειμωνάς που σήμερα, δέκα χρόνια μετά τον θάνατό του, φέρνει στο φως η σύντροφός του Λούλα Αναγνωστάκη μ' ένα απρόσμενο de profundis θεατρικό κείμενο που συνέγραψε κι ολοκλήρωσε απνευστί στις 28 Φεβρουαρίου.

Τα πορτρέτα του Γιώργου και του Θανάση Χειμωνά σήμερα στο σπίτι της Λ. Αναγνωστάκη Τα πορτρέτα του Γιώργου και του Θανάση Χειμωνά σήμερα στο σπίτι της Λ. Αναγνωστάκη Και στις 2 Αυγούστου θα παρουσιαστεί στο Φεστιβάλ Φιλίππων-Καβάλας, το οποίο προέβλεψε, χάρη στον Θοδωρή Γκόνη, για τη δεκάχρονη επέτειο ειδικό αφιέρωμα στον κορυφαίο Ελληνα ψυχίατρο, πεζογράφο και μεταφραστή.

Το κείμενο της Λούλας Αναγνωστάκη είναι η αφορμή που συναντιόμαστε σπίτι της. Κάθεται ήρεμη. Περιστοιχισμένη από φωτογραφίες και ζωγραφικά πορτρέτα του Γιώργου Χειμωνά και του γιου τους, Θανάση.

Στα κομοδίνα, σκόρπια πορτρέτα του Στρίντμπεργκ, του Τσε Γκεβάρα, του Μπέκετ, αλλά και του Θανάση, όταν ήταν παιδάκι. Μέσα σε καδράκια, σε προβεβλημένη θέση, βρίσκονται η μορφή του Ντοστογιέφσκι και το πορτρέτο του Σέξπιρ.

Φορά μακριά, ανάλαφρη, σκουρόχρωμη ρόμπα και μια υποψία από κραγιόν. Φυσικά, τα vintage κοκάλινα γυαλιά ηλίου της. Ενα μπαστούνι στέκεται στην άκρη του καναπέ. Ενα κάταγμα, με πληροφορεί, την υποχρέωσε σε έξι μήνες κατ' οίκον περιορισμό. «Δεν θέλω όμως πλέον να βγαίνω έξω», λέει. Παρακολουθεί ωστόσο με ζέση την επικαιρότητα, την επέλαση του ΔΝΤ, το σπαραγμό της Αριστεράς. «Βλέπω το δελτίο των οκτώ. Τα πράγματα στην Ελλάδα είναι τραγικά. Πήρε την κατηφόρα... Αλλά πεθαίνει ποτέ η Ελλάδα;».

Αναζητεί τα τσιγάρα της. Το πάθος του καπνίσματος με τα χρόνια δεν υποχώρησε. Στο ενδιάμεσο τσιμπολογά σοκολατάκια και ζαχαρωτά. Με παροτρύνει να δοκιμάσω. Και να ξαναδώ ένα από τα πιο γνωστά πορτρέτα του Γ. Χειμωνά. «Είναι κουρασμένος, νυσταγμένος εδώ», διαπιστώνει με τρυφερότητα. «Δεν είναι όμορφος;», ρωτά το αυτονόητο.

Υστερα από πολλά χρόνια ξαναέγραψε η Λούλα Αναγνωστάκη για τη θεατρική σκηνή. «Δεν θέλω να ξαναγράψω όμως. Δεν μπορώ. Δεν βλέπω. Και το χέρι μου δεν είναι σταθερό. Ποτέ δεν έγραψα με γραφομηχανή. Πάντα με το χέρι», με προκαταλαμβάνει, ενώ προσπαθεί να γράψει σ' ένα χαρτί το όνομα του Θοδωρή Γκόνη. Για το χατίρι του, άλλωστε, έκανε τη μεγάλη εξαίρεση και κάθησε να συγγράψει ένα θεατρικό κείμενο, με τη μορφή διττού μονολόγου, για τον σύντροφό της. Τίτλος του: «Ο Γιώργος ως Αμλετ». Ποτέ ώς σήμερα δεν είχε διανοηθεί η Λούλα Αναγνωστάκη να γράψει κάτι για τον Χειμωνά: «Ούτε τον καιρό που μπορούσα. Γιατί ο Γιώργος είναι αυτό που είναι. Δεν μπορεί να τον πιάσει κανένας. Μόνο στα γραπτά του. Μπορείς να μιλήσεις γι' αυτόν μόνο φανταστικά. Επρεπε να αρκούμαι, δηλαδή, πάντα σ' αυτά που ξέρω. Δεν μπορούσα να ψάχνω. Γιατί ο Γιώργος δεν ήταν καλός, δεν ήταν κακός, δεν ήταν σπουδαίος. Ηταν κάτι άλλο. Ηταν το "άλλο"».

Κι όμως. Ο «Γιώργος ως Αμλετ» τής βγήκε πολύ εύκολα. «Χωρίς βάσανο», διευκρινίζει. «Πάντα μου βγαίνανε εύκολα τα κείμενα. Ή μπορώ ή δεν μπορώ», αποκαλύπτει.

Το θεατρικό έργο, μια σκηνική αυτοβιογραφία, στην πραγματικότητα ένα σπάνιο ντοκουμέντο για τον άγνωστο, πάσχοντα Χειμωνά στις 2 Αυγούστου θα παρουσιαστεί, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Φιλίππων, στους κήπους του Ιμαρέτ της Καβάλας. Ο Θοδωρής Γκόνης θα σκηνοθετήσει τη μία και μοναδική ερμηνεύτριά του. Οχι τυχαία, επέλεξε μια ηθοποιό που γνωρίζει όσο λίγες, χάρη στον Κάρολο Κουν, τις δραματουργικές «θερμοκρασίες» της Αναγνωστάκη: τη Ρένη Πιττακή.

«Εχω θαυμάσει τη Ρένη να παίζει ηρωίδες της Λούλας. Δεν μπορούσε να λείπει απ' το αφιέρωμα στον Χειμωνά», τονίζει ο άνθρωπος που ενεπνεύσθη τη νέα συνάντηση των δύο μεγάλων κυριών του ελληνικού θεάτρου. «Υπάρχει η Ρένη. Κι όταν υπάρχει μια Ρένη, που έχει πει και ένα κείμενο δικό μου, όπως "Ο Ουρανός κατακόκκινος", το οποίο δεν μπορεί να το πει οποιοσδήποτε ηθοποιός, είναι αλλιώς!», διαπιστώνει με ανακούφιση η συγγραφέας.

Η Λούλα Αναγνωστάκη στο «Ο Γιώργος ως Αμλετ» δεν φοβάται την αυτοέκθεση. Εμφανίζεται η ίδια στη σκηνή, την ενσαρκώνει η Ρένη Πιττακή. «Είναι ένα κείμενο στο οποίο συνομιλώ με μια νύμφη, τη Ρένη. Η Ρένη υποδύεται, όμως, κι εμένα. Εγώ και η νύμφη συζητάμε για τον Γιώργο. Είναι δηλαδή σαν να συνομιλώ με τον ίδιο τον εαυτό μου», διαφωτίζει για το έργο της.

Δεν λείπουν οι σκηνικές οδηγίες. «Η Ρένη αρχίζει να μιλάει ονειρικά», γράφει η Λ. Αναγνωστάκη. «Επειτα αλλάζει τελείως το ύφος, γίνεται συγκεκριμένη. Κάθεται σε μια άκρη της σκηνής, βάζει εσάρπα, παίρνει ένα τελείως απλό ύφος και είναι σαν να απαντήσει σε ερωτήσεις. Φράσεις κοφτές σαν να διακόπτουν το όνειρο, σαν να λέγονται από κάποιον άλλο, κι ας είναι πάλι από τη Ρένη».

Η Ρ. Πιττακή δεν θα αναφέρεται, τόσο ως Νύμφη όσο και ως Λούλα Αναγνωστάκη, στον Χειμωνά, επιστήμονα και συγγραφέα. Θα συζητεί με τον εαυτό της για τον άγνωστο άνδρα πίσω από τις «δημόσιες» ιδιότητες. Εστιάζοντας, μάλιστα, σε μια συγκεκριμένη ποιότητα της προσωπικότητάς του. «Μιλώ για τον Γιώργο ως έναν άνδρα εξαιρετικά αντιφατικό», αποσαφηνίζει η Λούλα Αναγνωστάκη. «Γιατί αυτό ήταν ο Γιώργος. Ολο αντιφάσεις. Μέσα του ήταν φυσικά πάρα πολύ βέβαιος γι' αυτό που έγραφε, αφού έκανε τον κόπο να το γράψει. Αλλά είχε φοβερές αντιφάσεις.

Συζητούσαμε καθημερινά πράγματα. Σπάνια γινόμασταν ισότιμοι συνομιλητές. Ο Γιώργος δεν μιλούσε με κανέναν. Οταν μιλούσε σε κάποιον επί ώρες, αργότερα μετάνιωνε».

Η Λ. Αναγνωστάκη ζήτησε απ' τον Θοδωρή Γκόνη το κείμενό της να διαδέχεται μια ανέκδοτη, αχρονολόγητη επιστολή, που της έστειλε ο Χειμωνάς την περίοδο που έγραφε τον «Γιατρό Ινεότη». Και η παράσταση να «κλείνει» με απόσπασμα απ' την αρχή του «Μυθιστορήματός» του. Ο Γ. Χειμωνάς παροτρύνει στην επιστολή τη Λ. Αναγνωστάκη: «Λοιπόν, να φανταστείς μια φιγούρα σκοτεινή (...) κυκλοφορεί παντού. Ανάμεσα στους άλλους, επιθετικός, λυπημένος, αμφιθυμικός, γεμάτος τύψεις, αφού αυτός είναι που θα τους παρασύρει στον χαμό, κάτι σαν αντεστραμμένος Μεσσίας. "Εχω το όριο", τους φωνάζει. Κάτι σαν ψυχαναγκασμός». *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Θέατρο
Φεστιβάλ
Σχετικά θέματα: Θέατρο
«Τι φόρεμα θέλεις, Λούλα, να φορέσω;»
«Η έντασή του μου προκαλούσε πανικό»
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Συνέντευξη: Aerosmith
Το ροκ εν ρολ, σαν τη φωτιά, μαζεύει γύρω του τους ανθρώπους
Μουσείο της Ακρόπολης
Α short guide, και πολύ σας πέφτει
Φεστιβάλ Νάξου
Ενας πύργος γεμάτος τέχνη
Κριτική θεάτρου
Ενας κόσμος που πεθαίνει σαν θέαμα
Χιούμορ και μελαγχολία του βωβού κλόουν
Συνέντευξη: Εντμουντ Κίλι
Είμαι ένας αγράμματος με φάτσα νεοελληνιστή
Συνέντευξη: Σαΐκα Τεκάντ
Είμαστε όλοι ένας Αντι-Προμηθέας, αιχμάλωτος του συστήματος
Θέατρο
Ο αντιφατικός Γιώργος Χειμωνάς μέσα από τα μάτια της συντρόφου του
«Τι φόρεμα θέλεις, Λούλα, να φορέσω;»
«Η έντασή του μου προκαλούσε πανικό»