Έντυπη Έκδοση

Το κράτος κάνει φάλτσα

Σε ζοφερές εποχές, που οι περικοπές έχουν γίνει κανόνας, οι ορχήστρες δεν θα αποτελούσαν εξαίρεση. Απλήρωτοι μουσικοί, μισθοί της πείνας, πάγωμα προσλήψεων, περικοπές επιχορηγήσεων ταλανίζουν κάποιες απ' αυτές. Το κερασάκι στην τούρτα βέβαια είναι η Ορχήστρα των Χρωμάτων.

Μετά την παραίτηση του Μίλτου Λογιάδη, το υπουργείο Πολιτισμού διαβεβαίωσε ότι η ορχήστρα θα διατηρήσει την ακεραιότητά της εντός της ΕΡΤ. Αλλά θα είναι έτσι; Κι έπειτα, ούτε και οι μουσικοί της ΕΡΤ καλοπερνούν: «Οι μουσικοί μας», λέει ο γενικός διευθυντής της ΕΡΑ Δημήτρης Παπαδημητρίου, «είναι υποπληρωμένοι σε σχέση με συναδέλφους τους σε άλλες κρατικές ορχήστρες. Πληρώνονται όσο περίπου οι καθαρίστριες της ΕΡΤ. Είναι απαράδεκτο. Η αναβάθμισή τους θα ήταν το πρώτο που θα έκανα, αλλά στη φάση που είμαστε είναι αδύνατον».

Κάποιος που εργάζεται στην ορχήστρα από το 1993, αμείβεται με 900 ευρώ. Οπως μας εξήγησαν οι μουσικοί, ο λόγος είναι πως η ΕΡΤ δεν αναγνωρίζει την προϋπηρεσία των μουσικών πριν από το 2006. Το πρόβλημα επέτεινε η πρόσφατη απαγόρευση της παράλληλης απασχόλησής τους εκτός ΕΡΤ. Οσοι ας πούμε δούλευαν και στα «Χρώματα» θα χάσουν τα 636 ευρώ που λάμβαναν εκεί (αυτός είναι ο μισθός του απλού μουσικού στην Ορχήστρα των Χρωμάτων...). Ο Δ. Παπαδημητρίου πάντως εμφανίζεται αισιόδοξος ως προς την πορεία των τριών μουσικών συνόλων: «Πάνε οι εποχές της αργομισθίας, που οι μουσικοί πληρώνονταν και δεν εμφανίζονταν», μας είπε. «Επιπλέον, το πρόβλημα στέγασης λύθηκε με το "Ακροπόλ" που πρόσφατα ανακαινίστηκε».

Και οι ελλείψεις σε βασικά όργανα λόγω συνταξιοδότησης, στρατιωτικής θητείας, εγκυμοσύνης; «Πρόσφατα, ύστερα από ηχογραφημένες οντισιόν, πήραμε 46 μουσικούς για δύο χρόνια. Δεν υπήρξε ούτε μια ένσταση».

Ωστόσο, όπως τονίζουν μουσικοί, υπάρχουν ακόμα κάποιες επιτακτικές ανάγκες. Ενα άλλο πρόβλημά τους είναι πως δεν λαμβάνουν το μηνιαίο επίδομα οργάνου. Και, όπως οι μουσικοί των «Χρωμάτων», επωμίζονται κι αυτοί τα έξοδα συντήρησης των οργάνων τους.

«Ο προϋπολογισμός μας δεν έχει υποστεί μειώσεις», λέει ο Δ. Παπαδημητρίου, και υπογραμμίζει πως «η ΕΡΤ είναι κερδοφόρος -φέτος μάλιστα θα έχει μεγαλύτερο κέρδος». Ωστόσο, «η προσφορά της συμφωνικής ορχήστρας, που σήμερα είναι μία από τις τρεις καλύτερες στην Ελλάδα, είναι κοινωνική. Δεν μπαίνει στη λογική του οικονομικού ανταγωνισμού».

Πάντως, η προοπτική ένταξης της Ορχήστρας των Χρωμάτων στην ΕΡΤ και η απαγόρευση της παράλληλης απασχόλησης των μουσικών της ΕΡΤ, για κάποιους, όπως ο Λουκάς Πανουργιάς, χορωδός και αντιπρόεδρος της ΠΟΣΠΕΡΤ, «ίσως να υποκρύπτει την πρόθεση του ΥΠΠΟΤ να συγχωνεύσει τις δύο ορχήστρες σε μια κοινή δεξαμενή μουσικών».

Από την πλευρά του ο Δ. Παπαδημητρίου μας είπε ότι δεν μπορεί να γνωρίζει τις σκέψεις του ΥΠΠΟΤ, αλλά «η ένταξη της Ορχήστρας των Χρωμάτων στην ΕΡΤ θα γινόταν για να επιλύσει το πρόβλημά της. Δεν υπάρχει σκέψη να καταργηθεί η μία ούτε να συγχωνευτεί με την άλλη. Αν ερωτηθώ δεν θα συμφωνήσω με τη λύση μιας "δεξαμενής". Αντίθετα θα επιθυμούσα να προκηρυχθεί διαγωνισμός ώστε να συμπληρωθεί ο αριθμός των μουσικών που θα χρειαστούν τα "Χρώματα". Η Ορχήστρα των Χρωμάτων παίζει συγκεκριμένο ρεπερτόριο, που δεν αποτελεί κεντρική μέριμνα μιας ραδιοφωνικής ορχήστρας η οποία απευθύνεται στο σύνολο του πληθυσμού και εστιάζει στους έλληνες συνθέτες».

Πάντως, σε ψήφισμά τους, που κοινοποίησαν στο ΥΠΠΟΤ, οι εργαζόμενοι της Ορχήστρας των Χρωμάτων εξέφρασαν την επιθυμία η ορχήστρα να παραμείνει νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, υπαγόμενο στο ΥΠΠΟΤ και επιχορηγούμενο από αυτό (www.blog-mousikoichromaton.com).

Και η ελλειμματική Λυρική όμως ήρθε στο προσκήνιο μετά το πρόγραμμα εξυγίανσης που εφάρμοσε ο νέος της πρόεδρος, κ. Μουρκογιάννης, με αποτέλεσμα να υπάρχουν ουκ ολίγες προστριβές στους κόλπους της. Τα μέλη της ορχήστρας (που τυπικά δεν ανήκει στη Λυρική), είναι στην πλειονότητά τους δημόσιοι υπάλληλοι, ακριβώς όπως οι συνάδελφοί τους στην ΚΟΑ και την ΚΟΘ, δηλαδή αμείβονται απευθείας από τον κρατικό προϋπολογισμό. Ετσι, υπέστησαν και αυτοί τις περικοπές του μνημονίου. Κάποιοι ωστόσο έχουν σύμβαση αορίστου χρόνου, ενώ υπάρχουν και έκτακτοι. Οπως μας είπαν συνάδελφοί τους, «αυτό σημαίνει πως υπάρχουν μουσικοί τριών ταχυτήτων».

«Η ΟΛΣ», λέει ο νέος καλλιτεχνικός διευθυντής της ΕΛΣ Μ. Μιχαηλίδης, «δεν έχει δικό της προϋπολογισμό, ούτε λαμβάνει ξεχωριστή επιχορήγηση από την ΕΛΣ. Η Ορχήστρα ακολουθεί τον ετήσιο προγραμματισμό της Λυρικής, άρα θα ακολουθήσει και το νέο στίγμα που θα επιδιώξουμε από το φθινόπωρο».

Ο ίδιος θεωρεί πως «η εφαρμογή του νόμου για τη μονοθεσία και τη σταθερότητα στην εργασιακή τους σχέση οδήγησε σε σταθερή άνοδο του επιπέδου τους τα τελευταία είκοσι χρόνια». Πιστεύει ότι «τα σημαντικότερα προβλήματα της ΟΛΣ, καθώς και των άλλων κρατικών ορχηστρών, πηγάζουν από τη μη σωστή λειτουργία του θεσμικού πλαισίου τους στην πράξη, από τον μη σεβασμό του τρόπου λειτουργίας τους». Τονίζει πάντως ότι «η ΕΛΣ παρουσίαζε τον Φεβρουάριο του 2011 ένα συσσωρευμένο χρέος ύψους 16,6 εκατ. ευρώ, ενώ στο τέλος Απριλίου είχε κατέβει στα 14,6 εκατ. ευρώ».

Κάποιοι, ενόψει της μεταστέγασης της ΕΛΣ στο Φαληρικό Δέλτα, προβληματίζονται μήπως κάποια στιγμή η Ορχήστρα και η ΕΛΣ περιέλθουν στα χέρια του Ιδρύματος «Σταύρος Νιάρχος». Αλλοι πάλι το εύχονται.

Οσο για την Καμεράτα, προ 18 μηνών, προ μνημονίου δηλαδή, «πέρασε δύσκολες στιγμές» παραδέχεται ο Νίκος Τσούχλος. Την εποχή εκείνη, συμπληρώνει η διοικητική διευθύντρια Πάρη Χριστοδουλοπούλου, θα έληγε η χορηγία της Eurobank προς την ορχήστρα. Προκειμένου να εξασφαλιστούν οι θέσεις εργασίας ζητήθηκε από τους μουσικούς να δεχτούν μείωση του μισθού τους κατά 20%. Δέχτηκαν επίσης να μην πληρώνονται για τις ηχογραφήσεις, με αντάλλαγμα να δουλεύουν μειωμένες ώρες και να επιτρέπεται πλέον να δουλεύουν εκτάκτως σε κάποια άλλη ορχήστρα. «Αυτή η συμφωνία μάς επιτρέπει να επιβιώνουμε σήμερα. Δεν είμαστε κρατικοδίαιτοι, ούτε επαναπαυθήκαμε στην προστασία του Μεγάρου», τονίζει ο Ν. Τσούχλος.

Οσο για το Δημόσιο, μείωσε την επιδότησή τους κατά 30% και επιπλέον συχνά καθυστερεί την καταβολή της. «Αν τουλάχιστον ξέραμε πως για τρία χρονια θα έχουμε σίγουρα τα λεφτά του ΥΠΠΟΤ, θα μπορούσαμε να κάνουμε τον προγραμματισμό μας», λέει η Π. Χριστοδουλοπούλου. «Αν όμως σε ένα μήνα μας πει ότι δεν θα δώσει το ποσό που υποσχέθηκε για το 2011, τότε δεν θα μπορούμε να καλύπτουμε τα πάγιά μας».

Ο Ν. Τσούχλος πιστεύει ότι «η πολιτεία πρέπει να κάνει απολύτως σαφή τον ρόλο κάθε ελληνικής ορχήστρας. Θα έπρεπε μάλιστα να υπάρχουν άλλες δύο περιφερειακές. Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα της Ε.Ε. που δεν έχει ανώτατη μουσική ακαδημία και τα ωδεία της είναι αδιαβάθμητα».

Διευθυντής πλέον της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης, ο Αλέξανδρος Μυράτ δηλώνει ευτυχής που ανέλαβε «έναν τόσο υγιή, από κάθε άποψη, οργανισμό». Ενώ όμως η ορχήστρα «είχε θεαματική αύξηση εισιτηρίων 240% από το 2004 έως το 2011, η επιχορήγησή της μειώθηκε δραματικά (50%) σε σχέση με πρόπερσι: το 2010 πήραμε 1.170.000, ενώ το 2011 περιμένουμε 765.000. Ομως θα προσπαθήσουμε να προστατεύσουμε τον εαυτό μας απ' αυτήν τη μιζέρια για να μη χαλάσει το κλίμα της ορχήστρας».

Τον εξέπληξε επίσης η παραίτηση του δ.σ. του Ειδικού Ταμείου Οργάνωσης Συναυλιών (ΕΤΟΣ) που διαχειρίζεται τον προϋπολογισμό της Ορχήστρας (ενοίκιο χώρου, μετακινήσεις, έξτρα μουσικοί κ.λπ.). «Κι όμως είχε καταφέρει να εξυγιάνει τα οικονομικά της ορχήστρας ώστε το 2012 να μην έχει κανένα χρέος. Τώρα χάνουμε χρόνο, περιμένοντας το διορισμό των άλλων, ενώ θα έπρεπε να παρουσιάσω τον επόμενο προγραμματισμό μου».

Θα έπρεπε, υποστηρίζει, «να υπάρχει ένας κωδικός για τις ορχήστρες. Δεν μπορούν πια να είναι στο "κ.λπ."». Και υπογραμμίζει την ανάγκη σύνδεσης πολιτισμού και τουρισμού: «Η ορχήστρα μας θα μπορούσε να συνδεθεί με τη Χαλκιδική. Το κέρδος θα ήταν πολλαπλό».

Και η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών απέκτησε νέο καλλιτεχνικό διευθυντή: τον Βασίλη Χριστόπουλο. «Ο νόμος προβλέπει 126 οργανικές θέσεις για την ορχήστρα», μας είπε. «Εμείς έχουμε 15 κενές θέσεις. Και δεν έχουμε πάρει πράσινο φως για να προκηρύξουμε νέες. Αλλά πώς να παίξεις όταν σου λείπει το πρώτο όμποε; Προστρέχουμε λοιπόν σε εκτάκτους».

Το άλλο πρόβλημα είναι «πως δεσμευόμαστε βάσει του νόμου Παυλόπουλου να μην κάνουμε συμβάσεις άνω των 24 μηνών ή περισσότερες από τρεις συμβάσεις με τον ίδιο άνθρωπο για το ίδιο αντικείμενο. Ετσι μπορούμε να συνεργαστούμε ελάχιστες φορές με έναν σημαντικό μουσικό».

Και η ΚΟΑ, όπως και η ΚΟΘ, λαμβάνει την ετήσια επιχορήγησή της μέσω του ΕΤΟΣ που διαχειρίζεται τα οικονομικά της (πλην των μισθών). «Το οργανόγραμμά μας πάντως είναι απαρχαιωμένο. Προβλέπει δακτυλογράφο αλλά όχι υπεύθυνο μάρκετινγκ ή χορηγιών!»

Στο ψητό τώρα: «Από το 2009 έως σήμερα η επιχορήγησή μας έχει μειωθεί στο μισό. Και να σκεφτεί κανείς πως είμαστε απόλυτα υγιείς οικονομικά. Στην Ελλάδα, αν κάνεις χρηστή διαχείριση... τιμωρείσαι!»

Οι μουσικοί της ΚΟΑ υφίστανται, ως δημόσιοι υπαληλοι και αυτοί, τις περικοπές του μνημονίου. «Υπάρχει όμως ο κίνδυνος να τους κόψουν το επίδομα οργάνου. Οι μουσικοί χρησιμοποιούν προς όφελος της υπηρεσίας τους την προσωπική τους περιουσία: όργανα χιλιάδων ευρώ. Που πρέπει να συντηρούνται τακτικά. Δεν είναι όλα τα επιδόματα του Δημοσίου πλασματικά».

Ο Β. Χριστόπουλος θεωρεί πως οι ορχήστρες μας πρέπει επιτέλους να αποδεσμευτούν από τους ασφυκτικούς νομικούς κορσέδες. Παραδέχεται επίσης ότι η ΚΟΑ δεν έχει τους συνδρομητές που θα μπορούσε να έχει: «Οταν όμως υποβαθμίζεις τη διδασκαλία της μουσικής στα σχολεία, πώς θα δημιουργήσεις κοινό; Οταν η ΚΟΑ παίζει με σημαντικούς σολίστες, γεμίζει. Αλλά το να φέρεις μεγάλους σολίστες κοστίζει...».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Μουσική
Υπουργείο Πολιτισμού
Σχετικά θέματα: Μουσική
Πάθη και λάθη στη σκηνή...
Το αύριο των ορχηστρών
Για το ίδιο θέμα
Το αύριο των ορχηστρών
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Μουσική
Το κράτος κάνει φάλτσα
Πάθη και λάθη στη σκηνή...
Το αύριο των ορχηστρών
Φεστιβάλ Αθηνών
Χριστός πάσχων
Θέατρο
Υπόθεση εργασίας
Κριτική βιβλίου
Καταφύγιο στα βιβλία
Κρίσεις για την κρίση
Ιστορίες έρωτα και εξουσίας
Αγκαλιά με τον δολοφόνο
Επί προσωπικού
Τα παιδία διαβάζει