Έντυπη Έκδοση

Ιστορίες έρωτα και εξουσίας

Κορυφαίες πένες της εποχής μας, ανατέμνουν στα μυθιστορήματά τους κρίσιμες στιγμές της νεότερης ιστορίας ή από το απώτερο παρελθόν.

* Ενα ιστορικό θρίλερ, που ξεκινάει από τον 19ο αιώνα και φτάνει ώς τις μέρες μας, γεμάτο διαβολικές αδελφότητες, πλαστογράφους, εξεγέρσεις, σφαγές στο Παρίσι της Κομμούνας, εξεγέρσεις στις πλατείες υπογράφει ο Ουμπέρτο Εκο. «Το κοιμητήριο της Πράγας» («Ψυχογιός», μετ. Εφη Καλλιφατίδη), παγκόσμιο μπεστ σέλερ, παρουσιάζει τη γέννηση και την ανάπτυξη του αντισημιτισμού και για το λόγο αυτό έχει προκαλέσει πλήθος αντιδράσεων. Ο ήρωας του διασημου ιταλού συγγραφέα είναι ο μυστικός πράκτορας Σιμόνε Σιμονίνι, ο οποίος γαλουχείται με το μίσος κατά του περιούσιου λαού και δημιουργεί τα Πρωτόκολλα της Σιών, τα έγγραφα δηλαδή που αποδεικνύουν τις διαθέσεις περί της κατάκτησης του κόσμου.

* Τις συμβάσεις των ουέστερν και της μυθολογίας της Αγριας Δύσης ανατρέπει ο Κόρμακ ΜακΚάρθι με τον «Ματωμένο Μεσημβρινό», («Καστανιώτης», μετ. Αύγουστος Κορτώ) ένα μυθιστόρημα για τη βία και τη φαυλότητα που ακολούθησαν την κατάκτηση του Φαρ Ουέστ. Ο συγγραφέας βασίζεται σε ιστορίες που συνέβησαν στα σύνορα Τέξας-Μεξικού το 1850 και αναφέρεται στις περιπέτειες του Κιντ, ενός 14χρονου αγοριού που μεγαλώνει σε έναν εφιαλτικό κόσμο, όπου οι Ινδιάνοι δολοφονούνται μαζικά, ενώ η αγορά των «σκαλπ» τους αποδεικνύεται επικερδής. Με το βίαιο και ταυτόχρονα τρυφερό βιβλίο του ο ΜακΚάρθι βάζει για μια ακόμα φορά το μαχαίρι στο κόκαλο της αμερικανικής ιστορίας.

* Την απίστευτη ιστορία ενός ανθρώπου που είναι αόρατος επειδή οι άλλοι αρνούνται να τον δουν λόγω του ότι είναι Αφροαμερικανός αφηγείται ο Ραλφ Ελισον (1914-1994) στον «Αόρατο άνθρωπο», («Κέδρος», μετ. Αγορίτσα Μπακοδήμου) που πρωτοεκδόθηκε το 1952, σε μια περίοδο δραματικών αλλαγών για την αμερικανική κοινωνία. Μέσα από τις περιπέτειες του ανώνυμου αφροαμερικανού ήρωά του -από την αποβολή του από ένα κολέγιο του Νότου έως την εμπλοκή του στην τρομερή εξέγερση του Χάρλεμ- ο συγγραφέας αποτυπώνει τις φυλετικές προκαταλήψεις της εποχής. Με το έργο του συνέβαλε στην αφύπνιση της αφροαμερικανικής συνείδησης και στο γεφύρωμα του χάσματος ανάμεσα σε μαύρους και λευκούς.

* Ενα προσωπικό τραύμα, ο θάνατος του γιου του κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων με τη Χεζμπολάχ, το 2006, ήταν αιτία να γράψει ο Ντάβιντ Γκρόσμαν το αντιπολεμικό του μυθιστόρημα «Στο τέλος της γης» («Καστανιώτης», μετ. Λουίζα Μιζάν). Μια μητέρα, που ο γιος της φεύγει για μια μεγάλη στρατιωτική επιχείρηση, περιπλανιέται προς τη Γαλιλαία ελπίζοντας να αποφύγει τα κακά μαντάτα. Το μυθιστόρημα αναφέρεται στη δημιουργία του σύγχρονου εβραϊκού κράτος αλλά και στο πώς είναι να δημιουργεί κανείς οικογένεια σε κλίμα βίας και φόβου.

* Με τη «Νύχτα της χρυσής πεταλούδας» («Αγρα», μετ. Παλμύρα Ισμυρίδου) ο Τάρικ Αλι ολοκληρώνει την πενταλογία του με θέμα το Ισλάμ και μας ξεναγεί σ' ένα άγνωστο Πακιστάν των τελευταίων 50 χρόνων, γεμάτο εντάσεις και αντιφάσεις, με ανθρώπους βαθιά ριζωμένους στον τόπο τους και ταυτόχρονα κοσμοπολίτες. Στις σελίδες του βιβλίου ξεδιπλώνεται η διαδρομή μιας γενιάς: από την πολιτική ένταξη των σπουδαστικών χρόνων, τα λογοτεχνικά καφενεία, τους έρωτες, την προδοσία, τη διεθνή καριέρα, μέχρι τους Ταλιμπάν, το θρησκευτικό φανατισμό, τις πολιτικές δολοφονίες.

Καθρέφτη της σύγχρονης «παγκόσμιας» κοινωνίας μας αποτελούν δύο μυθιστορήματα από τις δύο άκρες του Ατλαντικού.

* Την αμερικανική οικογένεια ανατέμνει, με γλυκόπικρο χιούμορ, ο Τζόναθαν Φράνζεν στο μυθιστόρημά του «Ελευθερία» («Ωκεανίδα», μετ. Ρένα Χατχούτ) παρακολουθώντας τη μετάλλαξη ενός προοδευτικού ζευγαριού, που αποτελεί πρότυπο οικογένειας, έχει οικολογικές ανησυχίες, αγωνίζεται για μια δικαιότερη κοινωνία. Ωστόσο σταδιακά βλέπουν γύρω τους όλα να αλλάζουν και να κλονίζονται. Η οργή, το άγχος, η αδιαφορία, η εκμετάλλευση καθορίζουν τη ζωή τους και προκαλούν σύγχυση στις σχέσεις τους. Τελικά τι είναι ελευθερία και ποια τα όριά της φαίνεται να διερωτάται ο διορατικός Φράνζεν, που έγινε εξώφυλλο και στο περιοδικό «Τάιμ».

* Ενας εννοιολογικός καλλιτέχνης είναι ο ήρωας του μυθιστορήματος του Μισέλ Ουελμπέκ «Ο χάρτης και η επικράτεια» («Εστία», μετ. Λίνα Σιπητάνου), Ωστόσο ο πραγματικός πρωταγωνιστής είναι το χρήμα που κινεί τα πάντα στην εποχή μας: μοχλός της ανθρώπινης δραστηριότητας, μέσο καταξίωσης αλλά κι εκμαυλισμού, πηγή μοναξιάς και δυστυχίας, πυλώνας ενός τυποποιημένου, ορθολογικού κόσμου. Το «τρομερό παιδί» των γαλλικών γραμμάτων προχωράει περισσότερο στον επίλογο. Ο πρωταγωνιστής του απομονώνεται στον ψεύτικο κόσμο του βίντεο σε μια μελλοντική εποχή που η Ευρώπη βαλτώνει στην οικονομική κρίση, χωρίς να είναι βιομηχανικά παραγωγική.

Ο έρωτας σε όλες του τις μορφές, ελεύθερος, λάγνος, κτητικός, απαγορευμένος, κυριαρχεί σε πολλά θερινά αναγνώσματα.

* Το καλοκαίρι του 1970 σε ένα κάστρο στην Ιταλία ένας 20άχρονος φοιτητής λογοτεχνίας ανακαλύπτει τη σεξουαλική επανάσταση που βρίσκεται σε εξέλιξη. Μαζί του είναι η Λίλι, που τον αγαπά, η πανέμορφη Σεχραζάντ με την οποία είναι ερωτευμένος, η έκφυλη Γκλόρια... Ενα αισθηματικό γαϊτανάκι πλέκει ο Μάρτιν Εϊμις στο «Καλοκαίρι του έρωτα» («Μεταίχμιο», μετ. Μιχάλης Μακρόπουλος), όπου οι γυναίκες πειραματίζονται στο σεξ, προσπαθώντας να ξεπεράσουν προκαταλήψεις αιώνων. Ο βρετανός συγγραφέας πλάθει κωμικές καταστάσεις και παρεξηγήσεις, βρίσκοντας την ευκαιρία να σατιρίσει την «ανέμελη» γενιά του ελεύθερου έρωτα.

* Ενα μυθιστόρημα για τον έρωτα, τη λαγνεία αλλά και την αμείλικτη ροή του χρόνου υπογράφει ο Κιμ Μονζό: «Το μέγεθος της τραγωδίας» («Πάπυρος», μετ. Ευρυβιάδης Σοφός). Ο πρωταγωνιστής του Ραμόν-Μαρία, πρώην εκδότης, που τώρα βγάζει τα προς το ζην παίζοντας τρομπέτα σε ένα θέατρο, εκπληρώνει επιτέλους τον στόχο του: να ρίξει στο κρεβάτι την ντίβα του θεάτρου. Φοβάται, ωστόσο, ότι δεν θα μπορέσει να ανταποκριθεί στο ρόλο του καλού εραστή. Τελικά ο ανδρισμός του δεν τον προδίδει, ωστόσο η στύση του θα γίνει πια μόνιμη, δημιουργώντας του άπειρα προβλήματα. Ο καταλανός συγγραφέας αποκαλύπτει μέσα από τις φάρσες που σκαρώνει η ίδια η ζωή την ανθρώπινη τραγωδία που συχνά μοιάζει με κωμωδία.

* Σε ένα πραγματικό γεγονός, μια απαγορευμένη ιστορία αγάπης, στην Τουρκία της δεκαετίας του '50, βασίζεται το μυθιστόρημα «Μουσική στο προσκέφαλό μου» του Κουρσάτ Μπασάρ («Πατάκης», μετ. Νίκη Σταυρίδη). Ο άντρας είναι ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας και η γυναίκα η νεαρή σύζυγος ενός τούρκου διπλωμάτη. Ο συγγραφέας γίνεται η φωνή αυτής της γυναίκας, που τολμά να ζήσει όπως θέλει και να εκφραστεί σε μια συντηρητική κοινωνία.

* Γραμμένο μέσα σε δεκαπέντε μέρες, το Σεπτέμβριο του 1861, στη φυλακή του Πόρτο, ο «Ολέθριος έρωτας» που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Νεφέλη» (μετάφραση-επίμετρο: Μαρία Παπαδήμα), θεωρείται το αριστούργημα του Καμίλο Καστέλο Μπράνκο (1825-1890), πατέρα του πορτογαλικού μυθιστορήματος. Ο αναγνώστης γίνεται μάρτυρας μιας τραγικής ιστορίας αγάπης, καθώς παρακολουθεί ένα ερωτικό τρίγωνο. Ο Σιμάο Μποτέλιο ερωτεύεται την Τερέζα, η οποία ανταποκρίνεται στον απαγορευμένο από τις δύο οικογένειες έρωτά του, ενώ η Μαριάννα, μια κοπέλα του λαού, τον αγαπάει ανιδιοτελώς και του παραστέκεται με αυτοθυσία. Ο θάνατος θα σφραγίσει τελικά τη μοίρα τους, όπως και κάθε ρομαντικό έρωτα εποχής.

Βραβευμένοι συγγραφείς γίνονται σύγχρονοι παραμυθάδες για να σχολιάσουν τα παράδοξα του σύγχρονου κόσμου.

* Πρώτος απ' όλους ο Στέφανο Μπένι, γνωστός για την πολιτική του σάτιρα. Δημιούργησε την «Μαργκερίτα Ντολτσεβίτα» («Καστανιώτης», μετ. Ελένη Τουλούπη) ένα 14άχρονο παχουλό κορίτσι, με «προβληματική καρδιά», που αντιλαμβάνεται με τον δικό του τρόπο τα πράγματα. Η παραπομπή στη φελινική «Ντόλτσε Βίτα» και η ανορθόδοξη παρουσία της μικρής, που συνομιλεί με μια αόρατη φίλη και αντιλαμβάνεται όσα δεν μπορούν να δουν οι μεγάλοι, δημιουργούν το ιδιαίτερο κλίμα του βιβλίου. Με το γνωστό του χιούμορ και την ειρωνική διάθεση ο Μπένι γράφει μια παραβολή για τη σύγχρονη πραγματικότητα, όπου η κατανάλωση, το εύκολο κέρδος, η ευπιστία καθορίζουν χαρακτήρες, συμπεριφορές, οικογενειακές και κοινωνικές σχέσεις.

* Πίσω από δύο ονόματα που παραπέμπουν στη «Θεία Κωμωδία» του Δάντη, τον Βιργίλιο και τη Βεατρίκη, κρύβονται δύο ζώα, μια μαϊμού και ένας γάιδαρος. Και πίσω από τους διαλόγους τους κρύβεται μια αλληγορία για το Ολοκαύτωμα αλλά και για όλα τα αθώα θύματα της Ιστορίας. Στο βιβλίο του βραβευμένου με Μπούκερ Γιαν Μαρτέλ «Βεατρίκη & Βιργίλιος» («Ψυχογιός», μετ. Μπελίκα Κουμπαρέλη), παρακολουθούμε τη συνάντηση ενός διάσημου συγγραφέα με έναν ταριχευτή ζώων και τη συγκινητική διαδρομή αυτών των δύο πλασμάτων θέτουν σημαντικά ερωτήματα για την αλήθεια και την ψευδαίσθηση, την ευθύνη και τη συνενοχή.

* Οταν η Κοκκινοσκουφίτσα ονομάζεται Βάλερι και ο κακός λύκος είναι λυκάνθρωπος... Τη σκοτεινή εκδοχή του γνωστού παραμυθιού γράφουν οι Σάρα Μπλάκλι-Κόρτραϊτ και Ντέιβιντ Λέσλι Τζόνσον, μετατρέποντας την «Κοκκινοσκουφίτσα» («Σύγχρονοι ορίζοντες», μετ. Ρίτα Κολαΐτη) σε θρίλερ, που έγινε και κινηματογραφική ταινία. Ενας λυκάνθρωπος που τριγυρίζει στο δάσος και σκοτώνει, μια θαρραλέα κοπέλα, ένας γοητευτικός άντρας κι ένας ιερέας κυνηγός λυκανθρώπων πρωταγωνιστούν σ' αυτή την ιστορία που σηματοδοτεί τα πρώτα σκιρτήματα του έρωτα και το τέλος της εφηβείας.

* Ενας διαπρεπής μαθηματικός, καθηγητής στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, γίνεται η Σεχραζάντ, που αντί για παραμύθια βάζει γρίφους στον απαιτητικό βασιλιά. Με τον «Γρίφο της Σεχραζάντ και άλλα αινίγματα μαθηματικής λογικής» του Ρέιμοντ Σμούλιαν («Τραυλός», εισαγωγή Γιώργος Λ. Ευαγγελόπουλος) ο αναγνώστης φτάνει σταδιακά στα βαθιά νερά της μαθηματικής σκέψης όπου χωρίς να το συνειδητοποιεί επιλύει αινίγματα με θεωρητικό βάθος. Το βιβλίο περιλαμβάνει 225 γρίφους κλιμακούμενης δυσκολίας, πρωτότυπες σπαζοκεφαλιές, κόλπα λογικής, παιχνίδια με αριθμούς κ.ά.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Καταφύγιο στα βιβλία
Κρίσεις για την κρίση
Αγκαλιά με τον δολοφόνο
Επί προσωπικού
Τα παιδία διαβάζει
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Μουσική
Το κράτος κάνει φάλτσα
Πάθη και λάθη στη σκηνή...
Το αύριο των ορχηστρών
Φεστιβάλ Αθηνών
Χριστός πάσχων
Θέατρο
Υπόθεση εργασίας
Κριτική βιβλίου
Καταφύγιο στα βιβλία
Κρίσεις για την κρίση
Ιστορίες έρωτα και εξουσίας
Αγκαλιά με τον δολοφόνο
Επί προσωπικού
Τα παιδία διαβάζει