Έντυπη Έκδοση

«Σήμερα έχουμε μόνο δράση και εφέ»

Γύρω από το Ολοκαύτωμα, όπως παρουσιάζεται στο βιβλίο «Ο Αδάμ γιος του σκύλου» του ισραηλινού συγγραφέα Γιόραμ Κάνιουκ, περιστρέφεται η ταινία «Adam Resurrected», που προβλήθηκε στο τμήμα «Ορίζοντες» του φετινού 44ου κινηματογραφικού φεστιβάλ του Κάρλοβι Βάρι.

Ο Τζεφ Γκόλντμπλουμ σε μια καταπληκτική ερμηνεία στον ρόλο ενός εβραίου κωμικού του προπολεμικού Βερολίνου στην ταινία του Πολ Σρέιντερ «Adam Resurrected» Ο Τζεφ Γκόλντμπλουμ σε μια καταπληκτική ερμηνεία στον ρόλο ενός εβραίου κωμικού του προπολεμικού Βερολίνου στην ταινία του Πολ Σρέιντερ «Adam Resurrected» Το βιβλίο, γραμμένο το 1968 και βουτηγμένο σ' έναν μαγικό ρεαλισμό που φέρνει στον νου το έργο του Γκαρσία Μάρκες, παρουσιάζει το δράμα του Αντάμ Στάιν, ενός εβραίου κωμικού του προπολεμικού Βερολίνου, που για να επιβιώσει αναγκάζεται άλλοτε να υποδύεται τον σκύλο του διοικητή του στρατοπέδου εξόντωσης κι άλλοτε να παίζει βιολί συνοδεύοντας τους κρατούμενους στα κρεματόρια - ανάμεσά τους και τη γυναίκα και την κόρη του.

Η ταινία καλύπτει την περίοδο από το 1930 και φτάνοντας ώς τη δεκαετία του '60, όταν στην ψυχιατρική κλινική όπου νοσηλεύεται πλέον ο Στάιν (μια συγκλονιστική ερμηνεία από τον Τζεφ Γκόλντ-μπλουμ), οι γιατροί προσπαθούν να τον «αναστήσουν», βοηθώντας τον να ξεπεράσει τους εφιάλτες του παρελθόντος που τον κατατρέχουν.

Μελέτη για το σινεμά

Την ταινία σκηνοθέτησε ο Πολ Σρέιντερ, δημιουργός ταινιών όπως «Μίσεμα», «Ζιγκολό», «Hardcore» κ.ά.

Ο Σρέιντερ ξεκίνησε την καριέρα του ως κριτικός κινηματογράφου, ενώ το 1972 έγραψε μια από τις πιο σημαντικές μελέτες, «Transcendental Style in Film: Ozu, Bresson, Dreyer», όπου εξέταζε το στιλ τριών μεγάλων δημιουργών, του Ιάπωνα Γιασουτζίρο Οζου, του Γάλλου Ρομπέρ Μπρεσόν και του Δανού Καρλ Ντράγερ. Στη συνέχεια, γράφει, μαζί με τον αδερφό του Λέναρντ, το σενάριο της ταινίας «Γιάκουζα», που σκηνοθετεί ο Σίντνεϊ Πόλακ.

Η δουλειά του θα εντυπωσιάσει τους νέους αμερικανούς ηθοποιούς και τους σκηνοθέτες της γενιάς του '70, όπως οι Μπράιαν ντε Πάλμα, Μάρτιν Σκορσέζε και Ρόμπερτ ντε Νίρο. Ετσι, συνεργάστηκε με τον πρώτο στο σενάριο της ταινίας του «Obsession», ενώ για τους Σκορσέζε και Ντε Νίρο θα γράψει το σενάριο του «Ταξιτζή» -για το οποίο θα κερδίσει και υποψηφιότητα στις Χρυσές Σφαίρες.

Η επιτυχία τού δίνει την ευκαιρία να σκηνοθετήσει την πρώτη του ταινία, «Blue Collar» (1978), που θα την ακολουθήσουν κι άλλες. Ενδιάμεσα, δεν θα σταματήσει να γράφει και σενάρια, όπως για το «Οργισμένο είδωλο», που σκηνοθετεί ο Σκορσέζε -για το οποίο και θα πάρει τη δεύτερή του υποψηφιότητα στις Χρυσές Σφαίρες.

Στο Κάρλοβι Βάρι βρέθηκε για μερικές μέρες ο Σρέιντερ, με τον οποίο μας δόθηκε η ευκαιρία, μαζί με μερικούς άλλους συναδέλφους, να μιλήσουμε διεξοδικά για τη δουλειά του, το σύγχρονο Χόλιγουντ αλλά και τη νέα του ταινία.

- Τι ήταν εκείνο που σας τράβηξε να γράψετε το βιβλίο για τους Οζου, Μπρεσόν και Ντράγερ;

«Η δεκαετία του '70 ήταν μια εποχή καινούρια για τον κινηματογράφο, για μας στην Αμερική, όπου ανακαλύπταμε σε ειδικές αίθουσες αριστουργήματα του παγκόσμιου κινηματογράφου, ανάμεσά τους και το έργο των τριών αυτών δημιουργών. Οι ταινίες τους έδειχναν ακριβώς τι θα πει κινηματογράφος, τι θα πει γλώσσα κινηματογραφική, που δεν έχει σχέση με τις άλλες τέχνες. Κάτι που συχνά ξεχνάμε για χάρη του μποξ-όφις».

- Πώς ήταν η κατάσταση όταν γράφατε το σενάριο του «Ταξιτζή»;

«Ηταν η περίοδος του πολέμου του Βιετνάμ και της αμφισβήτησης, εποχή ενός κινηματογράφου που από περιφερειακός άρχισε να γίνεται κυρίαρχο ρεύμα και με τον οποίο το Χόλιγουντ άρχισε να ερωτοτροπεί, γιατί ανακάλυψε πως έκοβε εισιτήρια. Έτσι μπήκαν στον χώρο άνθρωποι όπως ο Σκορσέζε, ο Ντε Πάλμα και τόσοι άλλοι. Και μπόρεσα κι εγώ στη συνέχεια να στραφώ από το σενάριο στη σκηνοθεσία».

- Με τον «Ταξιτζή» θελήσατε να δώσετε την εικόνα της τότε περιόδου, της παράνοιας που κυριαρχούσε με τον πόλεμο του Βιετνάμ;

«Ναι, σίγουρα. Ηταν και οι φόβοι της εποχής, οι εφιάλτες ενός αβέβαιου μέλλοντος, που γεννάει και την παράνοια και που την αισθανόσουν τότε στην ατμόσφαιρα της Νέας Υόρκης».

- Αυτές οι φοβίες και οι εφιάλτες εμφανίζονται και σε άλλες ταινίες σας, ακόμη και σε μια ταινία τρόμου, όπως το ριμέικ του «Cat People».

«Ναι, γιατί και μέσα από μια ταινία τρόμου μπορείς να δώσεις τις φοβίες μιας κοινωνίας. Τα θέματα αυτά είναι θέματα που ο κινηματογράφος μπορεί να αναπτύξει πολύ ωραία και να τα κάνει συναρπαστικά».

Το δράμα μετακομίζει στην TV

- Οταν ξεκινήσατε υπήρχε ενδιαφέρον για τον ανεξάρτητο κινηματογράφο. Που σήμερα έχει αρχίσει να εξαφανίζεται...

«Δυστυχώς! Σήμερα παρακολουθούμε την πτώση αυτού του ανεξάρτητου κινηματογράφου, καθώς και την πτώση οποιουδήποτε σοβαρού δράματος στον εμπορικό κινηματογράφο. Πρόσφατα μιλούσα με κάποιον εκπρόσωπο των στούντιο και μου έλεγε ότι σήμερα στο Χόλιγουντ είναι σχεδόν αδύνατο να χρηματοδοτηθούν σενάρια με σοβαρά δράματα για να γίνουν ταινίες. Αυτό το βλέπουμε δυστυχώς να συμβαίνει και στον ανεξάρτητο κινηματογράφο. Το σοβαρό δράμα έχει μεταναστεύσει από το Χόλιγουντ στην τηλεόραση. Μόνο εκεί μπορείς να δεις κάτι διαφορετικό. Ολα τα άλλα είναι δράση, δράση, δράση και πολλά ειδικά εφέ... Το σενάριο, οι καλοί, ώριμοι διάλογοι, οι δυνατές σε βάρος ερμηνείες εξαφανίζονται...»

- Τι ήταν εκείνο που σας τράβηξε στο βιβλίο για να γυρίσετε το «Adam Resurrected»;

«Αυτό ήταν ένα σχέδιο εδώ και 20 περίπου χρόνια ενός από τους παραγωγούς μου, του Εχουντ Μπλάιμπεργκ. Είχε προσεγγίσει διάφορους από τους "συνηθισμένους υπόπτους", όπως χαρακτηρίζονται ορισμένοι σκηνοθέτες στο Χόλιγουντ, όμως όλοι φοβόντουσαν να το αναλάβουν, γιατί θεωρούσαν το βιβλίο τολμηρό και δύσκολο να κινηματογραφηθεί. Ο ίδιος είχε γράψει μια πρώτη μορφή του σεναρίου και μου το έστειλε. Με τράβηξε από την πρώτη στιγμή. Και μαζί με τον σεναριογράφο Νόα Στόλμαν γράψαμε το τελικό σενάριο. Οταν διάβασα την ιστορία, ενός ανθρώπου που έκανε τον σκύλο, αυτή η αλληγορική μεταφορά ήταν τόσο πρωτότυπη και δυνατή, που κατά κάποιον τρόπο ξεπερνούσε το Ολοκαύτωμα. Θα μπορούσε να αναφέρεται και στα γκούλαγκ. Γι' αυτό ξεπέρασα τους ενδοιασμούς μου. Αλλωστε έχουν γυριστεί τόσες ταινίες για το Ολοκαύτωμα. Δεν πίστευα πως ο κόσμος χρειαζόταν άλλη μία. Ολες οι ταινίες που γυρίστηκαν μέχρι σήμερα γι' αυτό το τραγικό θέμα στηρίζονται τόσο σε γεγονότα όσο και σε μια πιστή μεταφορά τους. Η ταινία μου αυτή δεν κάνει τίποτε απ' αυτά».

- Χρειάστηκε να κάνετε πολλές αλλαγές στο βιβλίο;

«Ναι, γιατί είναι πολύ μεγάλο και πολύ πιο πολύπλοκο από την ταινία. Γράφτηκε το 1968 και είναι γεμάτο από τον μαγικό ρεαλισμό που συναντάμε σε βιβλία της τότε περιόδου, όπως "Το ταμπούρλο" και το "Σφαγείο 5", που αντικρίζουν τα γεγονότα του πολέμου με μια κυνική, συχνά διανθισμένη με μαύρο χιούμορ, ματιά. Δύσκολα διασκευάζεται για τον κινηματογράφο. Είναι γεμάτο με γεγονότα που μπορεί να συνέβησαν ή και να μη συνέβησαν. Ο συγγραφέας μετακινείται από το ένα πρόσωπο στο άλλο με τρόπο που δεν το καταλαβαίνεις, δεν στο αναφέρει. Το φινάλε της ταινίας εκτυλίσσεται στη μέση του βιβλίου. Καταλαβαίνετε, λοιπόν, πόσο μεγάλη πρόκληση ήταν για μας η διασκευή του».

- Ο Τζεφ Γκόλντμπλουμ ήταν εδώ μεγάλη αποκάλυψη...

«Είναι τελειομανής! Δεν έχει και πολλή προσωπική ζωή -τον απασχολεί τρομερά η δουλειά του. Είχε μάθει τον ρόλο του έναν ολόκληρο χρόνο πριν αρχίσουμε γύρισμα!»

- Ετοιμάζετε κάτι καινούριο τώρα;

«Τον τελευταίο χρόνο έγραψα τρία σενάρια, το ένα μάλιστα το πούλησα σ' έναν σκηνοθέτη, τον Νικ Γουάιντινγκ Ρεφ. Είναι μια εμπορική, θα έλεγα, ταινία, γύρω από τη CIA. Εγραψα κι ένα σενάριο, με χορούς και τραγούδια, που χρειάζεται να χρηματοδοτηθεί από το Bollywood. Περιμένω να μου απαντήσουν. Το τρίτο έχει σχέση με τις πρώτες μου ταινίες. Αυτό ελπίζω να μπορέσω σύντομα να το πραγματοποιήσω». *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Κινηματογράφος
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Συναυλίες
Ποιοι λύνουν και δένουν
Χορός
Ο χημικός του χορού
Συνέντευξη: Μελίνα Τανάγρη
Η Μελίνα στη χώρα του χιπ-χοπ
Συνέντευξη
Michel le Grand!
Κινηματογράφος
Το αντάρτικο της ελληνικής οθόνης
Συνέντευξη: Πολ Σρέιντερ
«Σήμερα έχουμε μόνο δράση και εφέ»
Μόδα
Ο ράφτης του σινεμά
Θέατρο
Οι αναμνήσεις δεν έγιναν καπνός
Γάμος με τα όλα του
Ψωμί, έρωτας, ελευθερία
Συνέντευξη: Αμος Γκιτάι
«Η αισιοδοξία είναι μονόδρομος»
Ενάλιες Αρχαιότητες
Βυθισμένες πολιτείες
Εικαστικά
Τα αντικείμενα του πόθου
Βιβλίο
Ο θάνατός της η ζωή του
Υπερπαραγωγές στο χαρτί