Έντυπη Έκδοση

Γρηγόρης Βαλτινός

Δεν ξέρω πολλούς που πήγαν κόντρα στη φύση ή το πεπρωμένο

Ο δημοφιλής πρωταγωνιστής διάλεξε αυτόν τον χειμώνα το αρυτίδωτο δράμα του Αρθουρ Μίλερ «Ψηλά απ' τη γέφυρα». Γιατί δανείζεται από την αρχαία τραγωδία, ενώ συγχρόνως απελευθερώνει τον ηθοποιό από το δικό της ερμηνευτικό «μέγεθος»

Ενας μεσήλικας Ιταλός μετανάστης στην Αμερική του '50 βασανίζεται από το κρυφό ερωτικό πάθος για την ορφανή νεαρή ανιψιά της γυναίκας του, με αποτέλεσμα να οδηγηθεί σε αποτρόπαιες ενέργειες και, τελικά, στην αυτοκαταστροφή του.

Ο Γρηγόρης Βαλτινός θα είναι ο Εντι Καρμπόνε στο αρυτίδωτο δράμα του Αρθουρ Μίλερ «Ψηλά απ' τη γέφυρα» (1955) που θ' ανέβει σε σκηνοθεσία δική του στο θέατρο «Βρετάνια» στα μέσα Οκτωβρίου. Συμπρωταγωνιστεί ο Πέτρος Φυσσούν ως δικηγόρος Αλφιέρι, αφηγητής και παρατηρητής της τραγικής αυτής ιστορίας.

Είναι ο έρωτας μοιραίο κι ανεξέλεγκτο πάθος στην περίπτωση του ήρωα που ερμηνεύετε;

«Ο έρωτας του Εντι Καρμπόνε για την Κάθριν είναι καταδικασμένος, ψυχαναγκαστικός και μοιραίος, αφού καταπατάει τα όρια της αγνής, συγγενικής αγάπης που οφείλει να δείξει προς την ανιψιά του και αγγίζει τα ιλιγγιώδη ύψη του απολύτως απαγορευμένου. Δεν είναι μόνο η διαφορά της ηλικίας, αλλά κυρίως οι "ρόλοι" και οι ισορροπίες που διασαλεύονται μέσα στο παγιωμένο πλαίσιο της οικογένειας και της κοινωνίας. Με αποτέλεσμα, ο Εντι να προδώσει τις πρωταρχικές αυτές έννοιες και να παραδοθεί στο πάθος του, με τίμημα την ίδια του τη ζωή. Μεγάλο πάθος, μεγάλο τίμημα... Αυτή είναι η αναλογία και η ισορροπία της φύσης και της ίδιας της ζωής».

Τι είναι προτιμότερο, άραγε; Να πάει κανείς κόντρα στη φύση του ή κόντρα στο πεπρωμένο του;

Γρ. Βαλτινός, Μαρίνα Ψάλτη και Πέτρος Φυσσούν, οι πρωταγωνιστές της παράστασης Γρ. Βαλτινός, Μαρίνα Ψάλτη και Πέτρος Φυσσούν, οι πρωταγωνιστές της παράστασης «Ανοίγει ένα μεγάλο θέμα αυτή η ερώτηση, θεμελιώδες και υπαρξιακό. Για να είμαι ειλικρινής, δεν έχω απάντηση... Πάντως, δεν ξέρω πολλούς ανθρώπους που να πήγαν είτε κόντρα στη φύση τους, αφού αυτή τους ορίζει κυτταρικά και χαρακτηρολογικά, είτε κόντρα στο πεπρωμένο τους, από τη στιγμή που κανένας δεν γνωρίζει τις λεωφόρους και τις ατραπούς που θα διανύσει, τι θα συναντήσει και πώς θα πορευτεί, εκ των συνθηκών, μέχρι την αποθέωση του πεπρωμένου, που είναι ο θάνατος. Αρα, πώς να αλλάξεις είτε τη φύση που σε καθορίζει είτε το μοιραίο;»

Η σχέση ενός μεγαλύτερου άντρα με μια αρκετά μικρότερή του γυναίκα έχει υπέρ και κατά εκατέρωθεν;

«Σαφώς, όπως όλες οι σχέσεις. Δεν νομίζω ότι τις παραμέτρους τις βάζει ακριβώς η ηλικιακή διαφορά, αλλά μάλλον οι προσδοκίες που έχει ο κάθε εμπλεκόμενος από τα χαρακτηριστικά που φέρει η κάθε ηλικία στο κάθε στάδιο της ζωής του ανθρώπου. Από έναν μεσήλικα άντρα το ζητούμενο είναι ωριμότητα και οικονομικη-κοινωνική σταθερότητα. Κι από μια νέα κοπέλα φρεσκάδα, ανεμελιά, νιάτα και ζωντάνια. Αν αυτά τα χαρακτηριστικά τα βάλεις στο μίξερ και το προϊόν σου βγει καλό, όλα είναι μια χαρά και δεν έχεις να δώσεις λογαριασμό. Αν το παρασκεύασμα βγει αηδία, ε, τότε ας πρόσεχες... Πάντως δεν είναι η ηλικιακή διαφορά αυτή που τροφοδοτεί το δράμα στο "Ψηλά απ' τη γέφυρα". Είναι κάπως πιο περίπλοκο».

Στην εποχή μας υπάρχουν ανάλογοι «τραγικοί» ήρωες ή είναι κάτι εξωραϊσμένο και σύνηθες να πηγαίνουν μεγαλύτεροι με μικρότερες, προσφέροντας αμοιβαία ανταλλάγματα ο καθένας;

«Δεν θα έλεγα πως οι "τραγικοί" ήρωες της εποχής μας είναι οι ευτραφείς επιχειρηματίες με τα πούρα που συνοδεύονται από ανορεξικά μοντέλα. Αυτοί είναι μάλλον οι κωμικοί ήρωες της εποχής μας και τους ευχαριστούμε γιατί γελάμε... Από 'κεί και πέρα, "τραγικοί" ήρωες, και όχι απαραίτητα εντός εισαγωγικών, είναι όλοι αυτοί που στη ζωή βρίσκονται καθημερινά αντιμέτωποι με την αδικία, τον ρατσισμό, την ανισότητα και την ολιγαρχία που πετάει στον Καιάδα τους "αδύναμους". Η τραγωδία της καθημερινότητας αυτών των σημερινών ηρώων θα ενέπνεε σίγουρα τον Αισχύλο για απανωτά σίκουελ σύγχρονων τραγικών έργων».

Είναι αλήθεια πως εδώ ο Μίλερ προσπαθεί να κάνει τη δική του σύγχρονη αρχαία τραγωδία με Χορό όχι μια ομάδα ανθρώπων αλλά έναν δικηγόρο που αφηγείται και σχολιάζει τα τεκταινόμενα;

«Σωστά. Αυτή υπήρξε εξ αρχής η πρόθεσή του. Επηρεασμένος και εντυπωσιασμένος από την απόλυτη δυναμική της αρχαίας τραγωδίας, ο Μίλερ στο "Ψηλά απ' τη γέφυρα" δανείζεται από τη δομή της, την ανέλιξή της και τη συγκινησιακή της φόρτιση σε ό,τι αφορά την τοποθέτησή του απέναντι στα μεγάλα ανθρώπινα διλήμματα και κλιμακώνει τη δράση του κατά τον ίδιο τρόπο μέχρι την τελική κάθαρση. Ναι, πρόκειται για μια σύγχρονη λαϊκή τραγωδία κατά τα πρότυπα της αρχαίας και είναι πολύ γοητευτικό όλο αυτό, γιατί σε δεσμεύει και σε απελευθερώνει ταυτόχρονα σε ό,τι αφορά το "μέγεθος" της ερμηνείας σου».

Με τον Πέτρο Φυσσούν πρώτη φορά συνεργάζεστε; Τι το ξεχωριστό έχει για σας;

«Εχουμε συνεργαστεί ξανά πριν από κάποια χρόνια. Το ότι αποφασίσαμε φέτος να ξανασυνεργαστούμε είναι αποτέλεσμα των καλών αναμνήσεων που έχουμε και οι δύο από εκείνη την πρώτη μας συνάντηση και, από πλευράς μου, ο σεβασμός και η εκτίμηση που νιώθω για τον ηθοποιό και τον άνθρωπο Πέτρο Φυσσούν. Η παρουσία του πάνω στο σανίδι κουβαλάει όλο το βάρος των κλασικών ρόλων που έχει ερμηνεύσει. Το ότι αποδέχτηκε την πρότασή μου με τιμά και μου δίνει χαρά. Ελπίζω το αποτέλεσμα να μας δικαιώσει και τους δύο».*

info: Μετάφραση Ερρίκου Μπελιέ, σκηνικά-κοστούμια Γιώργου Πάτσα, σύνθεση ήχων-μουσική επιμέλεια Δημήτρη Ιατρόπουλου, φωτισμοί Μελίνας Μάσχα. Παίζουν επίσης οι: Μαρίνα Ψάλτη, Βασίλης Ρίσβας, Μαριάννα Πολυχρονίδη, Νίκος Πουρσανίδης.

Το βιογραφικό μου είναι γεμάτο, η ψυχή μου θέλει υλικό

Τι κάνει το έργο ζωντανό και σύγχρονο μισό και πλέον αιώνα από τότε που πρωτοπαρουσιάστηκε;

«Τι κάνει τα έργα των μεγάλων δραματουργών να παίζονται και να ξαναπαίζονται στις μεγάλες σκηνές, παγκοσμίως; Νομίζω η αυτοδύναμη, αυτάρκης και αυτοτελής μεγαλοσύνη τους. Δεν παίζονται όλα τα παλιά έργα, όπως και πολύ λίγα σύγχρονα θα μείνουν κλασικά. Παίζονται τα μεγάλα έργα. Γιατί, πολύ απλά, είναι οι ακροπόλεις της παγκόσμιας δραματουργίας. Στέκεσαι μπροστά τους και δακρύζεις με την αναλλοίωτη συνέχειά τους μέσα στο χρόνο. Μιλάνε για τα μεγάλα και τα σπουδαία, του τότε και του τώρα. Βλέπετε κάτι να έχει αλλάξει, κάτω απ' την τεχνολογική επιφάνεια;»

Σκηνοθετείτε συχνά τις παραστάσεις σας. Γιατί; Δεν υπάρχουν κατάλληλοι σκηνοθέτες για σας;

«Ασφαλώς και υπάρχουν. Απλώς είναι ζήτημα συγκυριών. Αρκετές φορές έχω συζητήσει με σκηνοθέτες για την προοπτική μιας συνεργασίας, αλλά δεν έχει "κάτσει", για να εκφραστώ και λίγο πιο σημερινά. Δεν ταίριαξαν οι χρόνοι μας και ο προγραμματισμός μας. Πάντως, είμαι οπωσδήποτε ανοιχτός και διαθέσιμος. Αν κάποιος σκηνοθέτης με χρειάζεται στο όραμά του, γιατί όχι; Η ανταλλαγή ιδεών και εμπειριών ποτέ δεν έβλαψε. Η συνεργασία είναι η πρωταρχική συνθήκη της δουλειάς μας».

Εχετε καιρό να παίξετε καλοκαίρι τραγωδία ή κωμωδία. Γιατί; Είστε γενικότερα υπέρ των εκσυγχρονισμένων-μεταμοντέρνων εκδοχών ή των μετρημένων μεταφορών που σέβονται τον λόγο στο αρχαίο δράμα;

«Πάντα βλέπω στα όνειρά μου την Επίδαυρο και πάντα θέλω να ξαναβρεθώ εκεί. Με ευθύνη, συγκίνηση και δέος. Θα το κάνω, λοιπόν, όταν προαισθανθώ τις δονήσεις αυτών των συναισθημάτων. Αλλιώς, γιατί; Το βιογραφικό μου είναι γεμάτο, η ψυχή μου θέλει υλικό. Οσο για τις εκσυγχρονισμένες παραστάσεις, ποτέ δεν στέκομαι στην κλαρωτή φούστα που τυχόν θα φορέσει κάποιος σκηνοθέτης στον Οιδίποδα. Ας του τη φορέσει, με γεια του και χαρά του. Αρκεί να υποστηρίξει την επιλογή του και να καταφέρει να συνταράξει το κοινό με τον τραγικό λόγο, που έκανε το μεγάλο ταξίδι μέσα στους αιώνες για να φτάσει στα σύγχρονα αυτιά. Με φούστα ή χωρίς, η ανατριχίλα στο σβέρκο τού θεατή μετράει. Αλλιώς δεν είσαι σκηνοθέτης, αλλά μια καλή μοδίστρα σε λάθος χώρο».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Θέατρο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Μουσική
Το παιδί που... έφυγε με το μπάντζο
Θέατρο
Αύξηση του κατά κεφαλήν θεατρικού εισοδήματος
Κριτική θεάτρου
Ο Αριστοφάνης και η επιθεώρηση
Συνέντευξη Γρηγόρης Βαλτινός
Δεν ξέρω πολλούς που πήγαν κόντρα στη φύση ή το πεπρωμένο
Εικαστικά
Αέναη μεταμόρφωση τόπων και προσώπων
Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης
Ντοκουμέντα του Γιάννη Ρίτσου
Αρχιτεκτονική
Λαϊκή τέχνη και τουριστική αυτοχειρία
Συνέντευξη Αννα Κατερίνα Αντονάτσι
Η μόδα του Μποτσέλι είναι επικίνδυνη για την όπερα