Έντυπη Έκδοση

Πώς υπερασπίστηκα τον Μαντέλα

Ο γραμματέας του δικαστηρίου σηκώθηκε, κράτησε το κατηγορητήριο και ρώτησε τον πρώτο κατηγορούμενο: «Κατηγορούμενε Νούμερο Ενα, Νέλσον Μαντέλα, τι δηλώνετε για την κατηγορία εναντίον σας;» «Η κυβέρνηση έπρεπε να είναι στο εδώλιο όχι εγώ, δηλώνω αθώος» απάντησε ο μαύρος ακτιβιστής, από τις ηγετικές μορφές του Εθνικού Αφρικανικού Κογκρέσου, που θα γινόταν το σύμβολο αντίστασης στο απαρτχάιντ στη Δημοκρατία της Νοτίου Αφρικής.

«Η φυλακή δεν στέρησε ποτέ από τον Μαντέλα την αξιοπρέπειά του» λέει ο Γ. Μπίζος «Η φυλακή δεν στέρησε ποτέ από τον Μαντέλα την αξιοπρέπειά του» λέει ο Γ. Μπίζος Δίπλα του στεκόταν ως συνήγορός του, ο Γιώργος Μπίζος, ο έλληνας δικηγόρος που καταγράφει στον πρώτο τόμο της αυτοβιογραφίας του «Οδύσσεια προς την Ελευθερία» (Εκδόσεις Καστανιώτη) τη δίκη του αιώνα, όπως την αποκαλεί, το 1963 στο Γιοχάνεσμπουργκ. Μια δίκη που οδήγησε τους ηγέτες του Εθνικού Αφρικανικού Κογκρέσου σε ισόβια κάθειρξη. Ηταν όμως η πρώτη νίκη ενάντια στο καθεστώς, αφού ο Μπίζος και οι συνεργάτες του κατάφεραν ώστε να μην καταδικαστούν σε θάνατο οι ακτιβιστές, όπως επίτασσε ο ρατσιστικός νόμος περί προδοσίας.

Γνωριμία στο αμφιθέατρο

Δέκα χρόνια πριν, φοιτητής ακόμα, ο Γιώργος Μπίζος βρισκόταν ανάμεσα στα περίπου 50 άτομα που παρακολουθούσαν τον εμπρηστικό λόγο ενός από τους ελάχιστους μαύρους φοιτητές της Νομικής, σ' ένα μικρό αμφιθέατρο. «Εμείς στη νεολαία του Εθνικού Αφρικανικού Κογκρέσου», έλεγε ο ομιλητής, «δεν μπορούμε πλέον να χτυπάμε την πόρτα του λευκού ελπίζοντας να μας την ανοίξει. Δεν θα απλώσουμε το χέρι ζητώντας ελεημοσύνη. Απαιτούμε δικαιώματα για όλους μας. Καμία απειλή φυλάκισης ή άλλης ποινής δεν θα μας σταματήσει».

Ο μαύρος φοιτητής ήταν ο Νέλσον Μαντέλα. Ανήκε στην ομάδα των «ταραχοποιών» της Νεολαίας του ΕΑΚ που έβλεπαν ότι η μετριοπαθής στάση της παλιάς ηγεσίας δεν είχε κανένα αποτέλεσμα στην καθημερινότητα των μαύρων πολιτών. Ο Μπίζος, από την άλλη, ήταν ο Ελληνας από το Βασιλίτσι της Μεσσηνίας, που στα 13 του ξέφυγε από την κατεχόμενη από τους ναζί Ελλάδα μ' ένα ψαροκάικο, μαζί με τον πατέρα του και κάποιους νεοζηλανδούς στρατιώτες. Εφτασε από την Αλεξάνδρεια στη Νότια Αφρική, όπου πίστευε ότι οι δρόμοι είναι στρωμένοι με χρυσάφι και διαμάντια. Πολιτικοποιήθηκε διαβάζοντας το Κομμουνιστικό Μανιφέστο και την ιστορία της Κομμούνας του Παρισιού και βρέθηκε στο πανεπιστήμιο να μάχεται για τα δικαιώματα των μαύρων σε ένα καθεστώς που θύμιζε τη Γερμανία του Χίτλερ.

Δικηγόρος πια, ο Μπίζος θα συναντούσε ξανά τον Μαντέλα στις αίθουσες των δικαστηρίων. Ο πρώην ταραξίας φοιτητής έχει μεταμορφωθεί σε έναν επικίνδυνο για την εξουσία νομικό υπερασπιστή των μαύρων. Μαζί με τον Μπίζο και μια ομάδα θαρραλέων δικηγόρων, λευκών και μαύρων. Μέσα σε μια καφκική ατμόσφαιρα όπου στις αίθουσες υπήρχαν χωριστές πόρτες για τους μαύρους και τους λευκούς, όπου οι υποθέσεις των λευκών πάντα προηγούνταν και το μαύρο δέρμα ήταν τεκμήριο ενοχής, οι δύο σύντροφοι χρησιμοποιούσαν τα κενά των ρατσιστικών νόμων ενάντια στο ίδιο το σύστημα. Ο Μπίζος πάλευε με ψευδομάρτυρες και επίορκους αστυνομικούς, κέρδιζε, όμως, συχνά, γιατί οι αντίπαλοί του ήταν τόσο σίγουροι για την εξουσία τους, που δεν εφάρμοζαν ούτε καν την τυπική διαδικασία.

Ο Μπίζος υπερασπιζόταν τα παράνομα σχολεία των μαύρων, όπου τα παιδιά μάθαιναν τη γλώσσα και τις παραδόσεις τους και, βέβαια, όλα τα θύματα της αστυνομικής βίας. Από τη μια η μάχη για τα δικαιώματα δινόταν στους δρόμους με τις διαδηλώσεις και τις εκστρατείες πολιτικής ανυπακοής που το Εθνικό Αφρικανικό Κογκρέσο είχε εμπνευστεί από τον Γκάντι. Από την άλλη, όμως, δινόταν και στα έδρανα των δικαστηρίων, όπου οι δικηγόροι αμφισβητούσαν, όποτε μπορούσαν, τους κατάφωρα ρατσιστικούς νόμους.

Στην «Οδύσσεια προς την Ελευθερία» ο Μπίζος δεν διηγείται μόνο τη δική του ιστορία. Γράφει ουσιαστικά για τις μέρες του απαρτχάιντ και για τους λίγους και αποφασισμένους ανθρώπους που θέλησαν να το ανατρέψουν. Εκτός από κάποια σύντομα κεφάλαια για την προσωπική του ζωή, τον γάμο και τη γέννηση των παιδιών του, το βιβλίο είναι γεμάτο από δικαστικές μάχες που δίνονταν σε αίθουσες κυκλωμένες από δυνάμεις της αστυνομίας.

Ο πρώτος τόμος σταματάει σε μια κομβική -για την ιστορία της Νότιας Αφρικής- στιγμή, την καταδίκη σε ισόβια του Μαντέλα. Εχει όμως προηγηθεί και η μεταμόρφωση του Εθνικού Αφρικανικού Κογκρέσου σε μια ισχυρή πολιτική δύναμη. Σε μια ταραγμένη δεκαετία, όπου ο ανταρτοπόλεμος φαίνεται να είναι το μόνο όπλο των καταπιεσμένων, οι ηγέτες κυνηγημένοι από την αστυνομία συζητάνε για τον ένοπλο αγώνα. Αλλωστε, το καθεστώς αντιμετωπίζει κάθε διαδήλωση των μαύρων πολιτών με σφαίρες και αντιτρομοκρατικούς νόμους. Οι πιο μαχητικοί ακτιβιστές αντιδρούν βάζοντας βόμβες σε κτίρια-σύμβολα του καθεστώτος. Σε μια τέτοια πολεμική ατμόσφαιρα, το γεγονός ότι οι ηγέτες του ΕΑΚ γλιτώνουν την θανατική ποινή είναι ήδη ένα μήνυμα ελπίδας.

Στην τελευταία σκηνή του βιβλίου ο Μπίζος επισκέπτεται τον Μαντέλα, κρατούμενο σε μια φυλακή υψίστης ασφαλείας στο Ρόμπεν Αϊλαντ, το νησί έξω από το Κέιπ Τάουν. Ο Μαντέλα ντυμένος με κουρέλια συνοδεύεται από έξι οπλισμένους φρουρούς. Χωρίς να χάσει το χιούμορ του, τους συστήνει έναν έναν λέγοντας «Τζορτζ επίτρεψέ μου να σου συστήσω την τιμητική μου φρουρά». Οπως καταλήγει ο Μπίζος, «μπορεί να ήταν κρατούμενος και να του στερούσαν την ελευθερία του, αλλά ούτε το νησί, ούτε οι τοίχοι της φυλακής, ούτε οι σιδερένιες μπάρες, ούτε τα ταπεινωτικά ρούχα θα του στερούσαν τον ανθρωπισμό του ή την αξιοπρέπειά του». *

* Ο πρώτος τόμος της αυτοβιογραφίας του Γιώργου Μπίζου «Οδύσσεια προς την Ελευθερία» κυκλοφορεί την Τετάρτη 24 Σεπτεμβρίου. Την ιδια μέρα ο συγγραφέας θα βραβευθεί από τον δήμαρχο Αθηναίων Νικήτα Κακλαμάνη στην αίθουσα τελετών του Δημαρχείου Αθηναίων.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Νοτια Αφρική
Κριτική βιβλίου
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Εικαστικά
Μια ματιά, πολλές σκέψεις
Φλόγες απ' τους τοίχους
Θυμήσου, σώμα...
Προσφορά της «Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας»
Ρομάντζο με τον Ιστγουντ
Κινηματογράφος
Ποιοι ήθελαν την κρίση
Πολιτική σε λευκό φόντο
«Οχι και 50! Είμαι μόνο 49»
Συνέντευξη: Μάικλ Γουιντερμπότομ
«Η βία βρίσκεται παντού»
Συνέντευξη: Μ. Γκουλέγκινα
Η σοπράνο που ταξιδεύει
Δοκιμασία για τα θεάματα
Η κρίση σηκώνει αυλαία
Θέατρο
Το αίνιγμα του Τσέχοφ
Μια σταρ στον «Βυσσινόκηπο»
Εκθεση
Τσολιά μου...
Αρχιτεκτονική
Τα λαϊκά διατηρητέα
Green Design Festival
Πράσινο, περισσότερο πράσινο
Προδημοσίευση
Πώς υπερασπίστηκα τον Μαντέλα
Βιβλίο
Μικρές Οδύσσειες
High infidelity
Από το "Εψιλον" της «Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας»
Η συνείδηση του οικολόγου