Έντυπη Έκδοση

Μικρές Οδύσσειες

Στο νέο του βιβλίο, ο Γ. Καπλάνι εναλλάσσει τις περιπέτειες ενός αλβανού μετανάστη στην Ελλάδα, όπως ο ίδιος, με αληθινές ιστορίες ανθρώπων που άφησαν πίσω την πατρίδα τους

Ενας ηλικιωμένος Αλβανός, ξενιτεμένος εδώ και μισό αιώνα, επιστρέφει εν έτει 2041 στα Τίρανα. Κι εκεί, σ' αυτή την πόλη που του θυμίζει κακέκτυπο της Αθήνας που γνώρισε στα νιάτα του, μια πόλη πνιγμένη στο καυσαέριο και το μπετόν, γεμάτη αφρικανούς πρόσφυγες, κινέζους ταξιτζήδες και τρέντι, ξενόφοβους «νεοαλβανούς», ανακαλεί τις δικές του εμπειρίες στη χώρα μας...

«Οι συνομιλητές μου διψούσαν να πουν την ιστορία τους», λέει ο Γ. Καπλάνι. «Οι συνομιλητές μου διψούσαν να πουν την ιστορία τους», λέει ο Γ. Καπλάνι. Κάπως έτσι ξεκινά το νέο βιβλίο του Γκαζμέντ Καπλάνι «Με λένε Ευρώπη» (εκδ. Λιβάνη), ένα ακόμη υβριδικό έργο, σε αρμονία με την υπαρξιακή, υβριδική ταυτότητα του αλβανού συγγραφέα και δημοσιογράφου, που γράφει απευθείας στα ελληνικά. Το μελλοντολικής υφής εύρημά του ο Καπλάνι το συνέλαβε στις ΗΠΑ, φιλοξενούμενος για λίγες βδομάδες στο Ledig House, «μια αποικία συγγραφέων, όπως την ονομάζουν, μέσα σ' ένα παραμυθένιο μέρος, σαράντα χιλιόμετρα έξω από τη Νέα Υόρκη, όπου μπορεί κανείς να δουλέψει απερίσπαστος». Μόνο που ίδιος τότε δεν έβλεπε την ώρα να πάρει τους δρόμους με κατεύθυνση προς το Χάρλεμ, για να μοιράσει μαζί με άλλους εθελοντές προεκλογικά φυλλάδια υπέρ του Ομπάμα, μέσα σε κλίμα γενικευμένου ενθουσιασμού.

Οπως το παρθενικό βιβλίο του Καπλάνι, το «Μικρό ημερολόγιο συνόρων» που σήμερα κυκλοφορεί στ' αγγλικά, τα δανέζικα και τα πολωνικά, έτσι και το «Με λένε Ευρώπη» κινείται διαρκώς μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας. «Πρόκειται για τον δεύτερο τόμο μιας τριλογίας εν προόδω, γύρω από το ανεξάντλητο θέμα της μετανάστευσης και της ταυτότητας» εξηγεί. «Στο πρώτο μέρος κυριαρχούσε η κατάλυση των συνόρων και η συνάντηση δυό κόσμων που επί πενήντα χρόνια ζούσαν χωριστά, ενώ τώρα το βάρος πέφτει στην παραμονή σε μια ξένη χώρα, στην εποχή της παγκοσμιοποίησης. Μένει ο τόμος που θα καλύπτει το θέμα της επιστροφής στην πατρίδα κάποιου όπως εγώ, που αποφάσισε να ζήσει "αλλού", πρόθυμος να δημιουργήσει στο παρόν χωρίς να θρηνεί για το παρελθόν».

Ο βασικός κορμός της αφήγησης τώρα διακόπτεται κάθε τόσο από μαρτυρίες μεταναστών της δεύτερης γενιάς -όχι μόνο από την Αλβανία, αλλά κι από το Σουδάν, την Κένυα ή τη Νιγηρία- που βρίσκονται ακόμα στον αέρα, χωρίς τα περίφημα «χαρτιά», και από εξομολογήσεις νέων αλλά και μεγαλύτερων σε ηλικία που είτε εκπλήρωσαν τα όνειρά τους είτε αγωνίζονται να στεριώσουν εδώ. Οι παραπάνω επώνυμες αφηγήσεις αποτελούν επιλογή από εκείνες που εκμαίευσε ο Καπλάνι αρχικά ως συνεργάτης της «Athens voice» κι αργότερα των «Νέων»: «Γιατί να έκανα καινούριες; Τι θα έλεγα επιπλέον; Ηθελα να μείνουν. Οι περισσότεροι από τους συνομιλητές μου διψούσαν να πουν την ιστορία τους. Και εκείνοι, κατείχαν το διπλό βλέμμα κάποιου που δεν βρήκε τίποτε έτοιμο. Γι' αυτό και οι συναντήσεις μας εξελίσσονταν συχνά σ' ένα είδος αμοιβαίας ψυχοθεραπείας».

Γκαζμέντ στ' αλβανικά σημαίνει «χαρούμενο πνεύμα». Ισως εκεί να οφείλει ο Καπλάνι την έμφυτη αισιοδοξία του. Ο ίδιος, πάντως, δεν κουράζεται να επαναλαμβάνει πως υπήρξε τυχερός, καθώς βρέθηκαν γύρω του εξαρχής άνθρωποι για να τον στηρίξουν. Ως φοιτητής άλλωστε της Φιλοσοφικής, απέκτησε χαρτιά σχετικά νωρίς, χωρίς εξαντλητικές ταλαιπωρίες. Κάτοχος διδακτορικού, επαγγελματίας δημοσιογράφος, μεταφρασμένος συγγραφέας κι ελεύθερος να ταξιδέψει («σαράντες χώρες έχω επισκεφτεί!»), έχει διανύσει τεράστια απόσταση από την εποχή που ένα κινηματογραφικό συνεργείο με επικεφαλής τον Λευτέρη Χαρωνίτη τον περιμάζεψε από το στρατόπεδο των Φιλιατών και τον βοήθησε να εγκατασταθεί στην Αθήνα. Τότε που έβγαζε μεροκάματο ως περιπτεράς, ένωνε την μοναξιά του μ' εκείνη της ελληνίδας ερωμένης του και μάθαινε «σοκαριστικά ελληνικά για αρχαρίους» ξεκοκαλίζοντας το «Φοβερό βήμα» του Ταχτσή.

Η κρίση ως ευκαιρία

«Μόνο την ελληνική υπηκοότητα δεν κατόρθωσα ν' αποκτήσω ακόμα» λέει. «Ακούγεται μίζερο... Ομως και η στάση του ελληνικού κράτους μίζερη δεν είναι; Οποτε το αναφέρω σε βιβλιοπαρουσιάσεις έξω, όλοι στο ακροατήριο μένουν άναυδοι». Στο «Με λένε Ευρώπη» ο Καπλάνι μεταφέρει με γλαφυρότητα και υπόγειο χιούμορ τη διαδικασία προσαρμογής του στην Ελλάδα και το χάος των άγνωστων εικόνων που τον έκανε να ζαλίζεται - απ' τα συνθήματα στους τοίχους και τις αυτόματες πόρτες των σουπερμάρκετ ώς την αφθονία των πορνοπεριοδικών, ενώ οι πιο μεστές σελίδες του βιβλίου του αποτυπώνουν το πώς κατάφερε να κατακτήσει μια γλώσσα που δεν είναι η μητρική του.

Τα ελληνικά του πρωθυπουργού μας, που κατά καιρούς γίνονται αντικείμενο αυστηρότατης κριτικής, πώς του φαίνονται, άραγε; «Μια χαρά! Το πρόβλημα με τον Παπανδρέου δεν είναι τα ελληνικά του αλλά η άρνησή του να πει παραμύθια. Οι πράξεις του όμως ταιριάζουν με τα λόγια του, κι από τη στιγμή που έγινε αντιληπτό ότι εννοεί τα όσα λέει για αλλαγή, μειώθηκε η ανοχή στο πρόσωπό του. Μ' ενοχλεί η προσπάθεια απαξίωσής του. Πιστεύω πως η πολιτική του είναι θαρραλέα, κι όχι μόνο στο μεταναστευτικό. Γύρω μου όμως επικρατεί μια αντίληψη μηδενιστική. Κινούμαστε ανάμεσα στην κατάρα και το θαύμα, όχι ανάμεσα στο ανέφικτο και το εφικτό. Η κρίση είναι και μια ευκαιρία να δουλέψουμε με τις αντοχές μας. Πείτε με χαζοχαρούμενο, αλλά χωρίς ελπίδα δεν αντέχω. Εμένα η κρίση μού άνοιξε την όρεξη για να γράψω ακόμα πιο πολύ!». *

Ο Θανάσης Γιαλκέτσης και το «Σημειωματάριο Ιδεών» απουσιάζουν σε άδεια.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Βιβλίο
High infidelity
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Εικαστικά
Μια ματιά, πολλές σκέψεις
Φλόγες απ' τους τοίχους
Θυμήσου, σώμα...
Προσφορά της «Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας»
Ρομάντζο με τον Ιστγουντ
Κινηματογράφος
Ποιοι ήθελαν την κρίση
Πολιτική σε λευκό φόντο
«Οχι και 50! Είμαι μόνο 49»
Συνέντευξη: Μάικλ Γουιντερμπότομ
«Η βία βρίσκεται παντού»
Συνέντευξη: Μ. Γκουλέγκινα
Η σοπράνο που ταξιδεύει
Δοκιμασία για τα θεάματα
Η κρίση σηκώνει αυλαία
Θέατρο
Το αίνιγμα του Τσέχοφ
Μια σταρ στον «Βυσσινόκηπο»
Εκθεση
Τσολιά μου...
Αρχιτεκτονική
Τα λαϊκά διατηρητέα
Green Design Festival
Πράσινο, περισσότερο πράσινο
Προδημοσίευση
Πώς υπερασπίστηκα τον Μαντέλα
Βιβλίο
Μικρές Οδύσσειες
High infidelity
Από το "Εψιλον" της «Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας»
Η συνείδηση του οικολόγου