Έντυπη Έκδοση

Πολιτική

Δυο ματιές την εβδομάδα

  • Οι «γενιές», το ανάθεμα και η ευκολία της ισοπέδωσης

    Πάντα με κάποια αφορμή η συζήτηση επανέρχεται στις «γενιές». Και δώστου αναλύσεις επί αναλύσεων. Παλιότερα είχαμε διθυράμβους για τις «γενιές» αυτές. Τώρα τελευταία έχουμε αναθέματα.

    Λόγω επικαιρότητας, το ανάθεμα έχει πέσει τώρα στη «γενιά του Πολυτεχνείου». Για την οποία διάφοροι επιτήδειοι, με αφορμή την οικονομική κρίση, λένε και γράφουν ότι (περίπου) είναι αυτή που κατέστρεψε τη χώρα!

    Δεν ανήκω σ' αυτήν τη γενιά, ανήκω σε κάποια από τις επόμενες, ούτε που ξέρω σε ποια. Αλλά οι προκλήσεις των επιτηδείων και οι ανοησίες της ευκολίας κάποιων άλλων ξεφεύγουν από τα όρια. Για έναν βασικό λόγο: τις χώρες δεν τις οδηγούν στην πρόοδο ούτε τις καταστρέφουν οι «γενιές». Τις κυβερνούν πρόσωπα και στην περίπτωση της Ελλάδας κυβέρνησαν και κυβερνούν πρόσωπα από πολλές γενιές. Και είχαν διαφορετική συνεισφορά στην πρόοδο και στην «καταστροφή» της.

    Η «γενιά του Πολυτεχνείου», όπως και όλες οι γενιές, δεν είναι κάτι το ενιαίο. Ούτε καν όσοι πήραν μέρος στην εξέγερση του Πολυτεχνείου. Τους ενώνει όμως κάτι πολύ μεγάλο: ότι σε μια δύσκολη στιγμή έδωσαν το «παρών». Δεν αδιαφόρησαν, δεν κλείστηκαν στο σπίτι τους, πήραν το ρίσκο, το πλήρωσαν ή όχι. Το γεγονός ότι στη συνέχεια κάποιοι από αυτούς το εξαργύρωσαν, με εξουσία, θέσεις, προνόμια, πλουτισμό, δεν ακυρώνει αυτό που συμβολίζει ό,τι συνέβη εκείνο το βράδυ της 17ης του Νοέμβρη: την αντίσταση στον ολοκληρωτισμό και τη νίκη της αξιοπρέπειας επί του φόβου.

    Οσοι επιχειρούν να απαξιώσουν εκείνη τη «γενιά», ενισχύονται σήμερα από το κλίμα της γενικευμένης ισοπέδωσης. Από τις υστερίες και τις υπερβολές που έχουν κατακυριεύσει τον δημόσιο λόγο. Από όλα αυτά που φέρνει η κρίση και δεν επιτρέπει τον αναστοχασμό και την αυτογνωσία.

    Κάποιοι θέλουν να ξεχάσουμε ότι η Ελλάδα μετά το Πολυτεχνείο δεν έχει καμιά σχέση με την Ελλάδα πριν από αυτό. Η Ελλάδα της Μεταπολίτευσης, που τόσο λοιδορείται σήμερα, είναι η Ελλάδα με τη μεγαλύτερη ελευθερία, ισονομία και οικονομική πρόοδο στην Ιστορία της. Η διαπίστωση αυτή δεν αθωώνει όσους ευθύνονται για τη σημερινή κρίση, η οποία τείνει να ανατρέψει πολλές από τις κατακτήσεις της Μεταπολίτευσης.

    Αλλά οι ευθύνες αυτές δεν είναι τυφλές. Δεν φταίνε όλοι για όλα. Δεν φταίνε γενικώς «οι πολιτικοί», επειδή η χώρα είχε τη θλιβερή ατυχία μέσα σε τρία χρόνια (2008-2011) να έχει στο τιμόνι της δύο πολιτικούς που είτε αδιαφόρησαν είτε απέτυχαν να ενεργήσουν έγκαιρα και αποτελεσματικά, για να περιορίσουν την κρίση. Οπως δεν φταίνε όλοι οι επιχειρηματίες για την κατάντια των επιχειρήσεών τους. Υπάρχουν αυτοί που προσπαθούν να τις σώσουν με νύχια και με δόντια και με την προσωπική τους περιουσία. Και υπάρχουν και οι άλλοι, που ξέρουν μόνο να απολύουν, να αφήνουν απλήρωτους τους εργαζομένους τους και να βγάζουν εκατομμύρια σε ξένες τράπεζες.

    Ο ορθός λόγος τείνει να χαθεί. Ζούμε στον αστερισμό της υπερβολής, στον οποίο πρωταγωνιστούν διάφοροι τυχοδιώκτες, έμποροι του πατριωτισμού και οπορτουνιστές, από τα δεξιά και τ' αριστερά. Ο σύμβουλος του Σαμαρά, Δ. Σταμάτης, είχε πει τις προάλλες ότι ενδεχόμενη κυβερνητική σύμπραξη της Ν.Δ. με το ΠΑΣΟΚ θα ήταν «κοινοβουλευτική χούντα». Η σύμπραξη αυτή έγινε. Ομως ο σύμβουλος εξακολουθεί να συμβουλεύει. «Δικαίως» ο συνάδελφός του, υπερπατριώτης βουλευτής Π. Καμμένος, καταψήφισε την κυβέρνηση Παπαδήμου ως «κοινοβουλευτική χούντα».

    Ξέρουν αυτοί οι κύριοι ότι αν είχαμε οποιουδήποτε είδους χούντα, δεν θα τολμούσαν ούτε το στόμα τους να ανοίξουν; Το ξέρουν. Οπως το ξέρουν και διάφοροι ανιστόρητοι της Αριστεράς, όπως ο Τσίπρας, που δήλωσε προχθές, με περισσή ευκολία, ότι «θα κατακτήσουμε ξανά τη δημοκρατία σ' αυτό τον τόπο». Το γεγονός ότι γεννήθηκε το έτος που έπεσε η χούντα δεν τον απαλλάσσει από την ευθύνη να μάθει τι συνέβαινε μερικά χρόνια νωρίτερα. Για να μπορεί τότε να συγκρίνει ποια δημοκρατία υπήρχε στην Ελλάδα το 1973 και ποια σήμερα.

    Οταν η μνήμη εξασθενεί και η υπευθυνότητα εκλείπει, όλα να τα περιμένουμε.

    Είναι η αρχή

    Η συμμετοχή του ακροδεξιού ΛΑΟΣ στην κυβέρνηση Παπαδήμου, που προκάλεσε σύγκρυο στις πάλαι ποτέ «δημοκρατικές δυνάμεις», είναι μόνο η αρχή. Οχι μόνο γιατί οι ευαισθησίες του παρελθόντος έχουν αμβλυνθεί. Οχι μόνο γιατί ο Καρατζαφέρης για πολλούς πλέον δεν είναι αυτό που στ' αλήθεια είναι, αλλά φαντάζει και ως ένας από τους πολιτικούς που διαθέτει τον κοινό νου και λέει ορισμένα αυτονόητα. Αλλά και διότι μπαίνουμε στο αστερισμό των συνεργασιών. Τι θα συμβεί μετά τις εκλογές, αν δεν υπάρχει αυτοδυναμία; Ακόμη κι αν υποθέσουμε ότι η ευρύτατη Αριστερά θα διαθέτει πλειοψηφία, πώς θα συνεργαστούν τα πολλά και αλληλομισούμενα κόμματά της; Τι απομένει; Να είναι ρυθμιστής ο Καρατζαφέρης. Ολα τα άλλα είναι ανούσια κλαψουρίσματα.

  • Ο Γ. Παπανδρέου και ο νέος ολοκληρωτισμός

    Υπάρχουν κάποιες στιγμές στη ζωή των ανθρώπων που η αλήθεια μοιάζει άπιαστο όνειρο και η σκληρή πραγματικότητα ανεπιθύμητος εφιάλτης.

    Ο μέχρι πρόσφατα πρωθυπουργός της χώρας, Γ. Παπανδρέου, κυβέρνησε επί δύο χρόνια τη χώρα, ζώντας ουσιαστικά μέσα στη ζώνη του λυκόφωτος. Εγκλωβισμένος, με δική του ευθύνη, σ' ένα πρωτοφανές πολιτικοοικονομικό θρίλερ, αποδείχθηκε κατώτερος των περιστάσεων, άβουλος απέναντι στο κερδοσκοπικό παιχνίδι των αγορών, υποτελής στο ευρωπαϊκό διευθυντήριο, μοιραίος για τον ελληνικό λαό.

    Η διαχείριση του ανεπιθύμητου είναι προφανώς μια πολύ δύσκολη υπόθεση, όπου δεν αρκούν οι καλές προθέσεις. Προετοιμασμένος, εκ καταγωγής, για μια ρεπουμπλικανικού τύπου οργάνωση του κράτους, ο τέως πρωθυπουργός θα ήταν ίσως, σε πιο ήρεμες εποχές, ένας μεταρρυθμιστής, εκσυγχρονιστής κυβερνήτης. Ομως τα πράγματα εξελίχθηκαν διαφορετικά.

    Οι φανφάρες περί «αντιεξουσιαστών στην εξουσία» αντήχησαν ως άκαιρος αναχρονισμός. Τη στιγμή που η πολιτική αποχωρούσε από την εξουσία, μάταια ο τέως πρωθυπουργός επιχειρούσε να περισώσει τη χαμένη τιμή του πολιτικού κόσμου.

    Από το «τα λεφτά υπάρχουν» στο «όλοι μαζί τα φάγαμε» η απόσταση ήταν μεγάλη. Και ο Γ. Παπανδρέου έχει ακέραιη την ευθύνη για τη λαϊκή εξαπάτηση. Παρά τις δημοκρατικές του ευαισθησίες, συμπεριφέρθηκε συχνά ως ο αποκλειστικός, αναμφισβήτητος ιστορικός κληρονόμος του ΠΑΣΟΚ. Αποδίδοντας σε ανταγωνιστές του διαπλοκή με συμφέροντα, συσκότιζε σκοπίμως την ιστορική διαδρομή του κόμματος.

    Δεν ήταν άραγε το ΠΑΣΟΚ, μετά το 1981, που συνδέθηκε με την ανάδειξη νέων επιχειρηματικών τζακιών; Δεν πριμοδότησε, την εποχή του εκσυγχρονιστή Σημίτη, επικερδείς δραστηριότητες εγχώριων προμηθευτών και ξένων εταιρειών-χορηγών;

    Ο Γ. Παπανδρέου, μπροστά στη μεγάλη κρίση, «συνθηκολόγησε» με το διευθυντήριο της Ε.Ε. Σήκωσε λευκή σημαία στις απαιτήσεις των αγορών, γνωρίζοντας ότι αυτό θα τον φέρει αναγκαστικά σε ευθεία σύγκρουση με την κοινωνία και το ιδεολογικοπολιτικό πρόγραμμα του κόμματός του.

    Επί δύο χρόνια η κυβέρνησή του «σφυρηλάτησε» ως αναγκαία μια πολιτική κοινωνικής διάλυσης και οικονομικής αποδόμησης. Η πλήρης ταύτιση του ΠΑΣΟΚ με το νεο-φιλελεύθερο ολοκληρωτισμό είχε όμως και συνέπειες. Το πολιτικό κεφάλαιο της κυβέρνησης Παπανδρέου γρήγορα εξαντλήθηκε.

    Οι ανάγκες του αστικού μπλοκ εξουσίας ξεπερνούν όμως την τρέχουσα πολιτική διαχείριση. Το έλλειμμα «δημοκρατικής νομιμοποίησης» της προηγούμενης περιόδου έπρεπε να καλυφθεί. Η πρόταση για διακομματική κυβέρνηση συνεργασίας ξαναμπήκε στο τραπέζι. Οι αποτυχημένοι χειρισμοί του Γ. Παπανδρέου, με το δημοψήφισμα, στάθηκε η αφορμή. Ενα εργαλείο της δημοκρατίας χρησιμοποιήθηκε ως μέσον εκβιασμού των πολιτών από τον τέως πρωθυπουργό, αλλά και ως μοχλός πίεσης στα ελληνικά κόμματα εξουσίας από το ευρωπαϊκό διευθυντήριο.

    Ο νέος ολοκληρωτισμός (με συμμετοχή και ακροδεξιών παραγόντων) στήθηκε εν τέλει με την ευγενική χορηγία των εγχώριων οικονομικών συμφερόντων και την ανοιχτή στήριξη της πλειονότητας των ΜΜΕ. Η επιλογή τεχνοκράτη, δήθεν ουδέτερου πρωθυπουργού δεν είναι τυχαία. Εφαρμόζεται ήδη καλύτερα στην Ιταλία.

    Το νέο σύστημα εξουσίας λειτουργεί κατ' επίφασιν δημοκρατικά. Η έννοια της κυριαρχίας μπήκε στο περιθώριο. Με επίκληση λόγων έκτακτης εθνικής ανάγκης, επιβάλλεται μια άκομψη ομοιογενοποίηση του πολιτικού και κοινωνικού σώματος. Οποιος δεν συμφωνεί με την πολιτική μας τόσο το χειρότερο γι' αυτόν.

    Ο Γ. Παπανδρέου, αφού έπαιξε με τη φωτιά και εξυπηρέτησε όσο τίποτα αυτή την πολιτική, πετάχθηκε από τα ίδια αυτά συμφέροντα στην άκρη, σαν στυμμένη λεμονόκουπα. Τώρα, το ανερχόμενο σύστημα εξουσίας μέσα στο ΠΑΣΟΚ, απαλλαγμένο από τις ενοχλητικές ιδεολογικές αγκυλώσεις του παρελθόντος, μπορεί να μιλήσει, επιτέλους, ελεύθερα τη γλώσσα της αλήθειας. Της αλήθειας που εξυπηρετεί, όμως, πάντα τους ισχυρούς. Η αναδιάταξη του πολιτικού συστήματος προς όφελος της σημερινής τάξης πραγμάτων είναι προ των πυλών. Τις συνέπειες αυτής της πολιτικής αναδιανομής θα τις υποστεί τελικά και η Ν.Δ., παρά τις φιλότιμες προσπάθειες του Α. Σαμαρά να πάρει, εντέχνως, ψευδεπίγραφες αποστάσεις από το μνημονιακό μπλοκ.

    Ολοκληρωτισμός και στον Τύπο

    Ο νέος πολιτικός και οικονομικός ολοκληρωτισμός αναδιαμορφώνει άρδην τους κανόνες του παιχνιδιού. Για να μετατραπεί η κρίση σε «ευκαιρία», χωρίς διακινδύνευση των κυρίαρχων συμφερόντων, απαιτείται έλεγχος της διαδικασίας αποδομής του οικονομικού και κοινωνικού ιστού. Η πιστωτική ασφυξία, η έλλειψη ρευστότητας στην αγορά γίνονται τα μέσα αναδιάταξης του οικονομικού τοπίου. Η διαμάχη αποκτά συχνά χαρακτηριστικά «πολέμου συμμοριών» για έλεγχο ζωτικού χώρου. Νέες συμμαχίες «πρόθυμων» συγκροτούνται. Οι «ενοχλητικοί», οι «διαφορετικοί» εξοβελίζονται, θεωρούνται περιττοί. Η διαδικασία «ομοιογενοποίησης» δείχνει τα δόντια της και στον ευαίσθητο χώρο του Τύπου και των ΜΜΕ. Ο πλουραλισμός απειλείται σοβαρά. Θα το επιτρέψουμε;

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Άλλα θέματα στην κατηγορία Πολιτική της έντυπης έκδοσης
Κυβέρνηση
Ολοι για έναν και καθένας το υπουργείο του
Αναζητείται συμβιβασμός στις υπογραφές
Ευρωζώνη
Ρητορική αδιεξόδου πάλι στην Ευρώπη
Γ. Παπανδρέου
Ψάχνει τρίσποντο για να μείνει πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ
Νέα Δημοκρατία
Στρες τεστ στη Ν.Δ.
Γερμανία
Σόιμπλε: «Οι αγορές χρειάζονται κανόνες»
Γερμανικό σχέδιο για ένα ΔΝΤ της Ευρώπης
Βουλή
Μόνο 13% περικοπές στις συνολικές αποζημιώσεις στη Βουλή
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Εναλλαγή ευρωβουλευτή σε Πράσινους
ΗΠΑ
Νέα τάξη πραγμάτων βλέπουν οι ΗΠΑ σε Ευρώπη
ΣΥΡΙΖΑ
Τα «μυστικά κονδύλια» επαναφέρει ο Τσίπρας