Έντυπη Έκδοση

Τέχνες & Πολιτισμός

Κριτική Θεάτρου

  • Η ωριμότητα του εφηβικού κόσμου

    «Στην οθόνη φως» Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών Δεν είναι πια κάτι καινοφανές για τη σκηνή μας το λεγόμενο «εφηβικό θέατρο» -θέατρο που απευθύνεται δηλαδή στην ευαίσθητη ζώνη μεταξύ παιδιού και ενήλικα-, πιστεύω όμως ότι με την τελευταία παράσταση στο νέο χώρο της Στέγης το είδος καταλήγει σε αξιοζήλευτα επίπεδα ωριμότητας.

    Το έργο του Βαγγέλη Χατζηγιαννίδη προσεγγίζει τους εφήβους όχι από τη μεριά του «μεγαλωμένου παιδιού» όσο του «εν εξελίξει» πολίτη Το έργο του Βαγγέλη Χατζηγιαννίδη προσεγγίζει τους εφήβους όχι από τη μεριά του «μεγαλωμένου παιδιού» όσο του «εν εξελίξει» πολίτη Το έργο του Βαγγέλη Χατζηγιαννίδη «Στην οθόνη φως» είναι κατά την άποψή μου ένα από τα αρτιότερα έργα των τελευταίων χρόνων. Ανώτερο όχι μόνο συγκρινόμενο με τα υπόλοιπα του ίδιου συγγραφέα αλλά και με πολλά της πρόσφατης δραματουργίας μας. Είναι ένα από τα ελάχιστα που θα μπορούσε να ταξιδέψει στο εξωτερικό με τόσο ευοίωνες προοπτικές επιτυχίας. Κι αν τελικά εμπίπτει στο εφηβικό θέατρο, είναι μάλλον δευτερεύον. Ετσι και αλλιώς προσεγγίζει τους εφήβους όχι από τη μεριά του «μεγαλωμένου παιδιού» όσο του «εν εξελίξει» πολίτη. Τα προβλήματα που θέτει είναι τόσο πολύπλοκα όσο κάθε άλλου έργου τέχνης, το ίδιο σύνθετα και το ίδιο ανεπίλυτα με εκείνο. Η μόνη διαφορά είναι ότι στην ηλικία των 15 και 16 ετών τα προβλήματά του θεωρούνται ακόμα... προβλήματα, θεμελιώδεις σταθμοί για τη ζωή και τη συνείδηση του ατόμου.

    Το πρώτο επίπεδο ανάγνωσης της ιστορίας του Χατζηγιαννίδη αφορά την περιβόητη «κλειστή» κοινωνία των εφήβων: Ενα χαρισματικό παιδί, αλαφροΐσκιωτο και αλλόκοτο, καταγράφει (και ώς ένα βαθμό κατευθύνει), με την κάμερα στο χέρι, την ιστορία της παρέας του ύστερα από την τυχαία αποκάλυψη των εξωσυζυγικών περιπετειών της καθηγήτριάς τους στο σχολείο. Το σκάνδαλο θα πάρει γρήγορα διαστάσεις και η διαχείρισή του θα φέρει τον καθένα ενώπιον των προσωπικών και συλλογικών ευθυνών του.

    Πρόκειται αληθινά για τον «μυστικό» κόσμο των νέων, που κουβαλά όλη την κρυφή τους πραγματικότητα. Υπάρχει ωστόσο και κάτι άλλο εδώ, αληθινά ενδιαφέρον: σε ένα σχεδόν νατουραλιστικό περιβάλλον ο συγγραφέας κατορθώνει να διατηρεί μια γωνιά για το αλλόκοτο, για το ανεξήγητο, για το θαύμα. Οι χαρακτήρες του Χατζηγιαννίδη μεταφέρουν ένα ψυχικό τοπίο πέρα από τις ανάγκες της όποιας δραματικής πληροφόρησης, πέρα από την κοινή επίγνωση. Είναι τελικά τόσο πολύπλοκοι και με τέτοιο βάθος ώστε να αντιμετωπίζουν αληθινά προβλήματα. Οπως για το ζήτημα του έρωτα και της ιδιωτικότητας, για το ζήτημα της κοινωνικής συμπεριφοράς και της ατομικής υπέρβασης· για το ζήτημα επίσης της απώλειας· και πάνω από όλα για το ζήτημα του σεβασμού προς τον εαυτό μας και τους άλλους. Με δυο λόγια, για όλο το ζήτημα που ονομάζουμε ηθική.

    Για τον Χατζηγιαννίδη, η ηθική είναι ήδη για τους εφήβους κάτι πολύ μεγαλύτερο από τους «σωστούς τρόπους συμπεριφοράς». Ξεπερνά το περιβάλλον της ανατροφής και της οικογένειας, το σχολείο, την παρέα ή τη φυλή. Δεν είναι κάτι που χαρίζεται ούτε κάτι που επιβάλλεται. Είναι κάτι που κατακτιέται από τους ίδιους. Και αυτό γίνεται με το παράδειγμα και το αντι-παράδειγμα, με το ένστικτο και την παρόρμηση, με την εσωτερική φωνή. Γίνεται, με άλλα λόγια, με όλο το κόστος της προσωπικής ευθύνης και με όλο το ρίσκο του λάθους.

    Γιατί φοβόμαστε να μιλήσουμε στους εφήβους για αυτά; Από μια άποψη είναι περισσότερο σημαντικά από κανόνες συμπεριφοράς που φορούμε σαν σιδερένιο γάντι. Πιο σπουδαίο από το να προσεγγίσουμε τους νέους με κατανόηση είναι να τους ζητήσουμε να μας προσεγγίσουν αυτοί με κατανόηση. Ετσι κι αλλιώς, οι δεκαεξάρηδες μπορούν να χωνέψουν πολλά, την υποκρισία μας όμως δεν τη χωνεύουν με τίποτα.

    Σε αυτό το έργο πάνω η Σοφία Βγενοπούλου συνθέτει μια εξαιρετική μέθοδο ανάλυσης και ανασύνθεσης. Μια κάμερα παρακολουθεί, καταγράφει και συνθέτει κάθε στιγμή την όψη της πραγματικότητας. Είναι ωστόσο το ζωντανό θέατρο που συμπληρώνει το μήνυμα και μάλιστα με το δικό του τρόπο, εμπλουτίζοντας και ανατρέποντας. Κρατώ δύο στιγμές. Η πρώτη, όταν οι φίλοι βλέπουν στο βίντεο την καθηγήτριά τους. Η οθόνη του κινητού, μεγεθυσμένη στην πίσω προβολή, αντανακλά, αντί για την πορνογραφική σκηνή, τα δικά τους πρόσωπα (και εξ ανακλάσεως και τα δικά μας), αλλοιωμένα από την επιθυμία. Η δεύτερη, όταν κάποια στιγμή η μια φίλη κατσαδιάζει την άλλη μέσω του κινητού της. Παρακολουθούμε από αυτήν μόνο τη σωματική της ενέργεια χωρίς λόγια, μια εύγλωττη παντομίμα εκτόνωσης. Δύο εξαιρετικές στιγμές του πλούσιου κι ανοικτού θεάτρου.

    Με τη σειρά τους οι ηθοποιοί της παράστασης κτίζουν τον δικό τους εφηβικό κόσμο. Εχουν πετύχει την απόδοση της ανάσας των εφήβων, την κίνηση και την αμηχανία της ηλικίας τους. Δεν νομίζω ότι το νεανικό κοινό μπορούσε να φανταστεί άλλο, ειλικρινέστερο θέατρο από αυτό: Αντώνης Αντωνόπουλος, Βαγγέλης Κρανιώτης, Θανάσης Μεγαλόπουλος, Θεανώ Μεταξά και Νατάσα Παπανδρέου.

    Και κάτι τελευταίο. Είναι γεγονός ότι οι νέοι στο έργο του Χατζηγιαννίδη εκφράζονται στη δική τους γλώσσα. Βρίζουν (όχι πολύ) και χρησιμοποιούν εκφράσεις της νεανικής αργκό. Ανήκει στο συγγραφέα η τιμή ότι δεν περιόρισε τον κώδικά τους ούτε τον εκχυδάισε. Τον ενσωμάτωσε στο σχήμα μιας σκέψης που για πρώτη φορά γνωρίζει τα όρια και το άπειρο πέραν αυτών.

    Από τη μεριά των εκπαιδευτικών, η εμπειρία της παράστασης ενδυναμώνεται με ένα πολύπλευρο εκπαιδευτικό πακέτο, που έχουν επιμεληθεί μαζί με τη δραματουργική επεξεργασία της παράστασης οι Κατερίνα και Παναγιώτα Κωνσταντινάκου.*

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Συνέντευξη: Βικτόρια Χίσλοπ
«Η Ελλάδα είναι για μένα πηγή έμπνευσης, είναι η μούσα μου»
Αρχαιολογία
Στρατιωτικός χαιρετισμός σε μινωικά ειδώλια
Κινηματογράφος
Η βία στο σελιλόιντ
Κριτική μουσικής
Ροκ ταξίδι στην έρημο
Νέες κυκλοφορίες
Τάνγκο στα ερείπια του Τείχους
Ερευνα
Τα στρατόπεδα της τέχνης αναδιατάσσονται
Συνέντευξη: Γιώργος Διαλεγμένος
«Συνιστώ στη Μέρκελ να ζητήσει και το γνήσιο της υπογραφής»
Συνέντευξη: Λόρενς Κάρντις
«Ο κινηματογράφος είναι η πιο λαϊκή μορφή τέχνης»
Μουσική
Ενα άλμπουμ, ένα live
Τα συγκροτήματα που έδωσαν το παράδειγμα
Κομικ(ς)οδρόμιο
Lucien: η συμμορία ενός αμετανόητου