Έντυπη Έκδοση

Μικροαστών εγκώμιον

Τα προηγούμενα χρόνια, οι ένοπλες πολιτικές οργανώσεις σαν τη «17 Νοέμβρη» είχαν για στόχο τους τη λούμπεν μεγαλοαστική τάξη, όπως την ονόμαζαν.

Οι νεότεροι αντάρτες πόλης, που πήραν τη σκυτάλη, μπορεί να μην άλλαξαν τα μέσα τους, άλλαξαν όμως στόχο. Η λούμπεν μικροαστική τάξη μπαίνει τώρα στο στόχαστρο της «Σέχτας Επαναστατών» κι άλλων ομάδων που στρατεύονται στην υπόθεση της πολιτικής τρομοκρατίας.

Την ιδεολογική αυτή μετατόπιση μου θύμισαν οι δηλώσεις ενός απ' τους ταλαντούχους νέους σκηνοθέτες μας, ο οποίος φαίνεται να ευθυγραμμίζεται με τους αντάρτες πόλης της νέας γενιάς, κι ας μην οπλοφορεί όπως εκείνοι, παρά με μια κάμερα. Το να είσαι μικροαστός στην Ελλάδα σήμερα, το θεωρεί ως τη χειρότερη πληγή και κατάρα, και για τους ίδιους, και για όλους τους υπόλοιπους. Αν και δεν καταλαβαίνω τι απομένει αν αφαιρέσει κανείς απ' τη χώρα μας τους μικροαστούς, οι οποίοι όχι μόνο υπερτερούν συντριπτικά, αλλά ιδίως σε σύγκριση με τους νεόπλουτους αστούς μας, είναι οι μόνοι που διαθέτουν εθνική συνείδηση.

Ωστόσο, αντιλαμβάνομαι γιατί έγινε η συγκεκριμένη ιδεολογική μετάλλαξη και η αναβάθμιση των μικροαστών σε στόχο κάθε επαναστημένου. Ο μέσος άνθρωπος (ή μαζάνθρωπος) αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο των σύγχρονων καταναλωτικών κοινωνιών, και ταυτόχρονα τη σοβαρότερη μορφή αντίστασης στην αλλαγή τους, με το απίστευτό του βόλεμα και την πειθήνια υποταγή του. Πώς μπορείς, όμως, να καταγγέλλεις τους μικροαστούς, όταν ο κινηματογράφος μας είναι κρατικοδίαιτος, και οι ταινίες σου γυρίζονται με λεφτά που η εφορία παίρνει απ' όσους τα έργα σου καταγγέλλουν; Για όλους εκείνους, καλλιτέχνες και μη, που στρέφονται εναντίον των μικροαστών, και κατ' επέκταση εναντίον της δημιουργίας οικογένειας (και τι άλλο κάνουν οι μικροαστοί, εκτός απ' το να γεννοβολάνε και ν' ανατρέφουν τα παιδιά τους;), θα μπορούσε κάλλιστα να ειπωθεί το εξής: «Ευτυχώς, που οι γονείς τους, στο ζήτημα της τεκνοποίησης, δεν είχαν την ίδια γνώμη μ' αυτούς!»

Προσωπικά, είμαι σύμφωνος με την άποψη που διάβασα στην πρόσφατη αυτοβιογραφική μαρτυρία του Νίκου Παναγιωτόπουλου «Από το καλάθι των αχρήστων» (εκδ. Πατάκης). Εκεί, ο γνωστός κινηματογραφιστής μας, αφού αναφέρει ότι προέρχεται από μια μικροαστική οικογένεια, και αφού εξαίρει την ευτυχισμένη παιδική του ηλικία, προχωράει στον αφορισμό ότι μια αγαπημένη μικροαστική οικογένεια είναι το ιδανικό περιβάλλον για να μεγαλώσει ένα παιδί. Γιατί σε κανένα άλλο οικογενειακό σχήμα δεν θα έβρισκε τόση στοργή και αφοσίωση.

Τέλος, είμαι σύμφωνος και με μιαν άλλη γνώμη, που έχει εκφράσει ο τρίτος σκηνοθέτης αυτής εδώ της παρέας, ο Γούντι Αλεν, έστω κι αν εκείνος αποδίδει την πατρότητα της συγκεκριμένης άποψης στον Τολστόι. Στο βιβλίο-συνέντευξη για τις ταινίες του, «Ο Γούντι Αλεν για τον Γούντι Αλεν» (εκδ. «Μεταίχμιο»), ο αμερικανός σκηνοθέτης λέει κάποια στιγμή:

«Υπάρχει κάτι στη μεσαία τάξη που διατηρεί τις ισορροπίες αυτού του κόσμου. Κινεί τα γρανάζια. Κι όπως σ' όλα τα κοινωνικά στρώματα, έτσι κι εκεί υπάρχουν καλοί και κακοί άνθρωποι. Υπάρχουν οικογένειες της μεσαίας τάξης που ζουν τίμια και σωστά, κι άλλες που τις διέπει η απληστία και η επιφανειακότητα. Ομως είμαι υποστηρικτής αυτής της τάξης. Δεν μπορώ την ψευτοεπαναστατική αλαζονεία των καλλιτεχνών απέναντί της. Οι καλλιτέχνες είναι εκείνοι που κατέχουν προνομιακές κοινωνικές θέσεις, τις οποίες δεν κέρδισαν, αλλά τους παραχωρήθηκαν λόγω ταλέντου - καλής τους τύχης, με άλλα λόγια. Επίσης, δεν έχω καμία ρομαντική αντίληψη για τα μέλη των κατώτερων κοινωνικά τάξεων, που τις περισσότερες φορές η έλλειψη παιδείας τούς καθιστά αμόρφωτους και ρατσιστές. Η μεσαία τάξη τουλάχιστον προσπαθεί. Συχνά, όσοι ανήκουν εκεί, δεν έχουν το ταλέντο ή το επιχειρηματικό πνεύμα για να προσφέρουν κάτι πιο αξιόλογο σ' αυτόν τον κόσμο, αλλά τουλάχιστον είναι συμπαθείς. Κι έχουν και τους καλλιτέχνες απέναντί τους να τους κρίνουν, από μια υπεροπτική θέση βολεμένης ανωτερότητας. Εκείνοι γεννήθηκαν μ' ένα χάρισμα και κατακρίνουν όλους όσοι έχουν επωμιστεί τα καθημερινά και τα γήινα. Εκείνοι, βλέπετε, θα σώσουν τον κόσμο με την τέχνη τους. Τι απίστευτη γελοιότητα...»

Ο ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΡΑΠΤΟΠΟΥΛΟΣ είναι πεζογράφος.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Καπναπαγόρευση
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Αρχιτεκτονική
Σινεμά, συνεργεία, τώρα πια διατηρητέα
Χορός
Χορεύοντας με τη φιλοσοφία
Κινηματογράφος
Μικρομηκάδες στα βαθιά
Ο σκηνοθέτης που θα γινόταν ιερέας
Μουσική
Αφήγηση μετά μουσικής
Ορχήστρα των Χρωμάτων επί δύο
Ροκ εξώφυλλα: Η λογοκρισία τής λιανικής
Το κορίτσι της σόουλ
Θέατρο
Αποχαιρετισμός στη νιότη
Ο πιο τολμηρός Ρίτσος
Ζωγραφική
Πικάσο ευφραίνει καρδίαν
Βυζαντινό Μουσείο
Η ανυπότακτη δούκισσα
Εικαστικά
Το πατρόν της Ιστορίας
Βιβλίο
Χαστούκι στη μεσαία τάξη
Ανάμεσα σε δύο εστίες
Γράμματα Ν. Καββαδία - Μ. Καραγάτση
«Σημασία έχει το ταξίδι»