Έντυπη Έκδοση

Πολιτική

Εν-στάσεις

  • Ευκαιρία;

    Να κάνουμε την κρίση ευκαιρία. Αυτό είναι το πένθιμο ανέκδοτο της νέας ελληνικής τραγωδίας. Δεν είναι παρά ένα επιπλέον κενό περιεχομένου σύνθημα, το οποίο εντάσσεται με θαυμαστή συνέπεια μέσα στη συνέχεια της νεοελληνικής σλογκανικής «σκέψης».

    Εναντι της ταπείνωσης της συλλογικής συνείδησης, του κονφορμιστικού της εθισμού στην αγενή αδράνεια και στον εγωϊστικό ατομικισμό, οι πολιτικές, αλλά ακόμη και οι διανοητικές ελίτ στη μεγάλη τους πλειονότητα, επιλέγουν το στρίβειν διά του αρραβώνος. Πώς να κάνεις την κρίση ευκαιρία, όταν απουσιάζουν από τον ορίζοντα εκείνες οι κοινωνικές δυνάμεις, και το διανοητικό κουράγιο, που θα θέσουν σε τροχιά μια νέα προοπτική; Και κυρίως: πώς να διαχειριστείς το πένθος σου, όταν διαρκώς αυτο-θυματοποιείσαι, προσφεύγοντας συχνά σε μια αχυρένια αντιστασιακή ρητορική, προκειμένου να αποσείσεις τις δικές σου ευθύνες;

    Αρκετοί Ευρωπαίοι αριστεροί οικονομολόγοι ορθά καταγγέλλουν τη λύσσα των αγορών, τη λιπόθυμη στάση της Ε.Ε. Και δικαίως υπερασπίζονται την Ελλάδα. Ως Ευρωπαίοι. Και ως αριστεροί. Με την έννοια αυτή, είμαστε όλοι Ευρωπαίοι αριστεροί. Αν, ωστόσο, μιλήσουμε ελληνικά, στον βαθμό που εξακολουθεί να υφίσταται η πολιτική διάσταση αυτού του ιδιώματος, μαζί με την αγοραία αμφισβήτηση των κεκτημένων οφείλουμε να συλλογιστούμε και την κουλτούρα της υπεράσπισής τους. Την αγωνία του ανέργου μαζί με την προοπτική της πολιτικής κοινότητας. Ναι, η ταξική επίθεση κατά των φτωχών θρυμματίζει το κοινό πεπρωμένο. Μήπως, όμως, το ελληνικό πρόβλημα δεν εξαντλείται σε αυτή την επίθεση; Μήπως η επίθεση κατέστη σε τέτοιο βαθμό εφικτή γιατί βρήκε εσωτερικά ερείσματα; Μήπως, δηλαδή, αυτό το κοινό πεπρωμένο ήταν ετοιμόρροπο και οι αγορές δεν έκαναν άλλο από το να το αποτελειώσουν;

    Μας το έλεγε ο Σβορώνος, τότε, στα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης, όταν αντέκρουε την εκτυφλωτική αληθοφάνεια της θεωρίας της συνωμοσίας. Οι «μηχανορραφίες των ξένων» μπορούν να βρουν πρόσφορο έδαφος μόνο όταν ακουμπήσουν πάνω σε υπαρκτές εσωτερικές κοινωνικές και άλλες διαιρέσεις. Μόνον όταν η δική τους φωνή γίνει -συνειδητά ή όχι, αδιάφορο- η φωνή μιας κοινωνικής ομάδας, όταν εσωτερικευθεί από εγχώριες δυνάμεις. Με την έννοια αυτή, είναι το «εμείς», αυτό το διαλυμένο αταυτοποίητο πλέον εμείς, που έγινε η φωνή των αγορών. Αυτό που κάνουν οι αγορές είναι να προσθέτουν διάλυση στη διάλυση. Αγορά στην αγορά. Γιατί, τι άλλο είναι το ελληνικό μοντέλο από μια αρρύθμιστη αγορά; Οπου και το ίδιο το κράτος συμπεριφέρεται με αγοραία λογική;

    Δεν φταίει για όλα η Μεταπολίτευση. Στη Μεταπολίτευση οφείλουμε το ακριβό κεκτημένο όχι μόνο της πολιτικής αλλά, ιδιαίτερα μετά το 1981, και της κοινωνικής δημοκρατίας. Μικρής, αλλά υπαρκτής. Οπως και αλλού, αυτή η κοινωνική δημοκρατία τροφοδότησε και έντονα φαινόμενα ηδονιστικού ατομικισμού. Μόνο που εδώ, η ανάπτυξη του αχαλίνωτου ατομικισμού έδεσε με τον γνωστό ελληνο-ατομικισμό. Δύο ατομικισμοί στη συσκευασία του ενός, αυτό ήταν το αποτέλεσμα μιας μακρόσυρτης πολιτικο-πολιτισμικής διαδικασίας και μιας σχεδόν σαραντάχρονης ομαλής δημοκρατικής ζωής.

    Η ευθύνη της Μεταπολίτευσης είναι ότι ανήγαγε συλλήβδην τους ιδιωτικούς εγωισμούς σε δημόσιες αρετές. Οσες δυνάμεις, η κάθε μία με τις ιδιομορφίες της, προσβλέπουν σήμερα σε μια νέα μεταπολίτευση, ας σκεφθούν αν, αντί της ανύποπτα κρυπτο-αισιόδοξης γελοιογραφίας να κάνουμε την κρίση ευκαιρία, χρειάζεται να οπλιστούν με ένα «απελπισμένο κουράγιο»: η εναργής και ενεργός συνείδηση της απελπισίας είναι ένα πρώτο αποφασιστικό βήμα.

    *Διδάσκει στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Άλλα θέματα στην κατηγορία Πολιτική της έντυπης έκδοσης
ΠΑΣΟΚ
Εξεταστική, νέα μέτρα και ΔΝΤ τα σημεία τριβής
Βουλή
Παπακωνσταντίνου κατά Τσίπρα και ο 14ος στη μέση
Οικονομική πολιτική
Γ. Πεταλωτής: Δεν υπάρχει σκέψη για πρόσθετα μέτρα
Νέα Δημοκρατία
ΔΝΤ: Επιζήμιο για Ευρώπη και επικίνδυνο για Ελλάδα
«Με παρερμήνευσαν»
Δημοσιονομικές προβλέψεις
Περιμένοντας τους εμπειρογνώμονες
Γ. Παπανδρέου
«Να κάνουμε την κρίση ευκαιρία»
ΣΥΝ
Τάσεις εξόδου
Άλλες ειδήσεις
Στη «μαύρη λίστα» για «μαύρο χρήμα»
ΗΠΑ: Ακύρωσαν ξαφνικά τη βίζα του Π. Κοροβέση
ΝΑΤΟ υπό κατάληψη