Έντυπη Έκδοση

Βιβλίο

ΤΟ ΝΟΥΑΡ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ

ΖΟΡΖ ΣΙΜΕΝΟΝ

«Λίμπερτυ μπαρ»

(μετάφραση Αργυρώ Μακάρωφ, εκδ. «Αγρα»)

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ και αμερικανικό νουάρ, Ζορζ Σιμενόν και Ρέιμοντ Τσάντλερ συναντιούνται και πάλι στις προθήκες των βιβλιοπωλείων με το «Λίμπερτυ μπαρ» (μετάφραση Αργυρώ Μακάρωφ, «Αγρα») και τις «Νουάρ ιστορίες, τόμος Α'» (μετάφραση Αντώνης Καλοκύρης, «Κέδρος»), αντίστοιχα.

* Το «Λίμπερτυ μπαρ» που γράφτηκε το 1932 θα ικανοποιήσει τους θαυμαστές του Μεγκρέ, του διάσημου ντετέκτιβ του Σιμενόν, παρότι ο ίδιος δεν τον είχε σε ιδιαίτερη εκτίμηση, νιώθοντας «στενό κορσέ» τον τίτλο του συγγραφέα αστυνομικών μυθιστορημάτων. Το σκηνικό εδώ θυμίζει καλοκαιρινές διακοπές, καθώς ο φημισμένος βέλγος συγγραφέας μάς μεταφέρει στην Αντίμπ, θέρετρο με ωραίες βίλες στην Κυανή Ακτή, κοντά στη Νίκαια.

«Στην αρχή της υπόθεσης ο Μεγκρέ είχε την έντονη αίσθηση πως βρισκόταν σε διακοπές», όπως γράφει χαρακτηριστικά. Ωστόσο, ο ντετέκτιβ, σε μια από τις πρώτες του περιπέτειες αψηφά τα θέλγητρα του ήλιου και της θάλασσας, αφού κλήθηκε να εξιχνιάσει τη δολοφονία ενός ιδιότυπου Αυστραλού ονόματι Μπράουν, που ζούσε σε μια βίλα με τις «δύο γυναίκες του», την ερωμένη και τη μητέρα του. Η σχέση κάποιων άλλων γυναικών με το θύμα αλλά και με το κάποτε κοσμικό, νυν παρηκμασμένο μπαρ «Λίμπερτυ» φέρνουν στην επιφάνεια μυστικά και παράξενες ισορροπίες της μικροκοινωνίας του γαλλικού θερέτρου.

Εχουμε τελικά την αίσθηση ότι ο ιδιόρρυθμος ντετέκτιβ ενδιαφέρεται περισσότερο να ανακαλύψει ποιος ήταν το θύμα απ' το να αναζητήσει τον ίδιο το δολοφόνο. Αλλωστε φημίζεται για τις ανορθόδοξες μεθόδους έρευνας που χρησιμοποιεί και δεν διστάζει να παραβιάσει τους νόμους, αν είναι αναγκαίο. Αρνείται να κρίνει τους εγκληματίες που ψάχνει, προτιμώντας να τους καταλάβει.

Πολυταξιδεμένος, λάτρης των γυναικών ο Σιμενόν είχε αμέτρητους θαυμαστές, ανάμεσά τους και επώνυμους, όπως ο Φεντερίκο Φελίνι, ο Χένρι Μίλερ, ο Αντρέ Ζιντ, ο οποίος τον εγκωμίαζε: «... Γράφοντας, υπακούετε σ' ένα ένστικτο από τα πιο ασφαλή και τα καλύτερα σπουδαγμένα· ακρίβεια περιγραφών, του τόνου των διαλόγων, των παραμικρότερων λεπτομερειών· και ποτέ περιττή επιμονή σε κάτι, το παραλείπετε: τόσο το χειρότερο για τους αναγνώστες σας αν δεν έχουν καταλάβει».

ΡΕΪΜΟΝΤ ΤΣΑΝΤΛΕΡ

«Νουάρ ιστορίες, τόμος Α'»

(μετάφραση Αντώνης Καλοκύρης, εκδ. «Κέδρος»)

* Περίπου την ίδια εποχή, το 1933, στη διάρκεια του οικονομικού κραχ ο Ρέιμοντ Τσάντλερ, αφού σπούδασε, έκανε διάφορες δουλειές, παντρεύτηκε, ξεκίνησε να ασχολείται σοβαρά με το γράψιμο. Ηταν ήδη 45 ετών όταν δημοσίευσε τα πρώτα του αστυνομικά διηγήματα σε περιοδικά όπως το φημισμένο «Black Mask». Από εκεί αντλήθηκαν και οι «Νουάρ ιστορίες, τόμος Α'», που περιλαμβάνουν: «Οι εκβιαστές δεν παίζουν με τα όπλα», «Το «καρφί», «Δολοφόνος στη βροχή» και «Ο άνθρωπος που λάτρευε τα σκυλιά».

Καλοί και κακοί αστυνομικοί, εκβιαστές, μοιραίες γυναίκες, έγκλημα, σεξ, τζόγος και αλκοόλ συνθέτουν τις ιστορίες, όπου διακρίνεται το «κοφτό» ύφος του συγγραφέα. Μάλιστα ο μοναχικός, σκληρός ντετέκτιβ Μάλορι προοικονομεί τον γνωστό μας Φιλιπ Μάρλοου και το πρώτο μυθιστόρημα του Τσάντλερ «Ο μεγάλος ύπνος», που κυκλοφόρησε έξι χρόνια αργότερα.

Η τολμηρή, ζωντανή γραφή του Τσάντλερ, η ιδιαίτερη ατμόσφαιρα που δημιουργεί, έφτιαξαν σχολή. Από τους οπαδούς του και η Τζόις Κάρολ Οουτς, που έχει παραδεχτεί: «Η πρόζα του αγγίζει ύψη ευφράδειας (...), αντιλαμβανόμαστε με έντονο ενθουσιασμό ότι βρισκόμαστε μπροστά όχι σε έναν ακόμη αφηγητή ιστοριών δράσης αλλά σε έναν στιλίστα, σε έναν συγγραφέα με όραμα...».

ΦΟΚΝΕΡ: ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΔΡΑΣΗ

ΟΥΙΛΙΑΜ ΦΟΚΝΕΡ

«Ιερό»

(μετάφραση Ιωάννα Καρατζαφέρη, εκδ. «Μεταίχμιο»)

ΤΟ 1931, δεκαοχτώ χρόνια πριν τιμηθεί με το Νόμπελ Λογοτεχνίας, ο Ουίλιαμ Φόκνερ δυσκολευόταν να συντηρήσει την οικογένειά του. Τα πνευματικά δικαιώματα απ' όσα έργα είχε δημοσιεύσει ώς τότε -ανάμεσά τους «Η βουή και η μανία» και «Καθώς ψυχορραγώ»- ήταν ασήμαντα. Στοχεύοντας λοιπόν στο πλατύ κοινό, αποφάσισε να εκδώσει ένα βιβλίο «κατώτερης λογοτεχνικής αξίας», ένα «pot-boiler» όπως το χαρακτήριζε ο ίδιος, που έμελλε να διχάσει τότε τους κριτικούς, αλλά εξακολουθεί να διαβάζεται με αμείωτο ενδιαφέρον ώς τις μέρες μας: το «Ιερό». Μια ιστορία καταιγιστικής δράσης, ένα αστυνομικό μυθιστόρημα στο οποίο παρεμβάλλεται η αρχαιοελληνική τραγωδία, όπως απεφάνθη ο Αντρέ Μαλρό, που επανεκδίδεται τώρα από το «Μεταίχμιο» σε μετάφραση Ιωάννας Καρατζαφέρη, με πρόλογο του Αναστάση Βιστωνίτη.

Στον πυρήνα του «Ιερού», τοποθετημένου στα χρόνια της ποταπαγόρευσης, βρίσκεται η σεξουαλική κακοποίηση μιας φοιτήτριας από έναν γκάνγκστερ του αμερικανικού Νότου, ο οποίος, ανίκανος ων, βιάζει την κοπέλα με το κοτσάνι ενός καλαμποκιού. Πάνω σ' αυτό το περιστατικό, που μοιάζει να ξεπήδησε από τα αστυνομικά δελτία της εποχής, ο Φόκνερ αφηγείται το χρονικό μιας οικτρής δικαστικής πλάνης, πλέκοντας γύρω του ένα πλήθος ιστοριών που αναδεικνύουν ένα σύμπαν απίστευτης σκληρότητας. Εναν κόσμο εκφυλισμένο, παραδομένο στη βία και τη διαφθορά, όπου οι ανθρώπινες αδυναμίες παίρνουν τη μορφή παροξυσμού και η χυδαιότητα της ζωής αποκτά τραγικές διαστάσεις.

«Ακόμα και σήμερα δεν είναι λίγοι όσοι κατατάσσουν το "Ιερό" στην κατηγορία του pulp fiction, θεωρώντας το μάλιστα από τα αντιπροσωπευτικότερα του είδους» σημειώνει ο Βιστωνίτης. «Οπως συμβαίνει ωστόσο με τους συγγραφείς πρώτης γραμμής, τα έργα διαψεύδουν τις αυθαίρετες θεωρητικοποιήσεις και -συχνά- τις δηλώσεις των ίδιων των δημιουργών τους. Το "Ιερό" είναι Φόκνερ, και μάλιστα Φόκνερ πρώτης κατηγορίας: στο ύφος, τη θεματολογία, την ανάπτυξη, την ατμόσφαιρα, ακόμα και στην τοπογραφία και τη διαμόρφωση των χαρακτήρων».

ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΧΤΕΣ ΜΕ ΤΟ ΣΗΜΕΡΑ

ΝΙΚΗ ΜΑΡΑΓΚΟΥ

«Γεζούλ»

(εκδ. «Εστία»)

«ΓΕΖΟΥΛ» στ' αραβικά σημαίνει «όλα χάνονται». Να όμως που στο ομώνυμο μυθιστόρημα της Νίκης Μαραγκού (εκδ. «Εστία»), μια σειρά από εικόνες, συνήθειες, γεύσεις, μυρωδιές και καθημερινές στιγμές, «χαμένες» όλες τους στο πέρασμα του χρόνου, ξαναζωντανεύουν σαν ψηφίδες ενός γοητευτικού οδοιπορικού που στήνει γέφυρες με το χθες, παρακολουθώντας τους παράλληλους βίους μιας σύγχρονης ελληνοκυπρίας και μιας αθηναίας κόρης του 19ου αιώνα.

Από τις πιο αισθαντικές φωνές της κυπριακής λογοτεχνίας, βραβευμένη από την Ακαδημία Αθηνών για το ποιητικό της έργο «Divan», με τρεις συλλογές διηγημάτων και δύο ακόμα μυθιστορήματα στο ενεργητικό της (το «Είναι ο πάνθηρας ζωντανός» και το πολυμεταφρασμένο «Γιατρός από τη Βιέννη»), η Νίκη Μαραγκού ανοίγει με το «Γεζούλ» σε κοινή θέα το συγγραφικό της εργαστήρι, ξεδιπλώνοντας τους μηχανισμούς με τους οποίους γράφεται ένα ιστορικό μυθιστόρημα σήμερα κι αποκαλύπτοντας τα υπόγεια νήματα που τη συνδέουν τόσο με την αφηγήτρια του βιβλίου της όσο και με την κεντρική ηρωίδα του.

Η κοπελίτσα που παίρνει σάρκα και οστά από τις πρώτες σελίδες του «Γεζούλ» ως Λούλα είναι εμπνευσμένη από τη δωδεκάχρονη Τερέζα Μακρή, την «Κόρη των Αθηνών» που ερωτεύθηκε ο λόρδος Μπάιρον κατά την παραμονή του στην Αθήνα και η οποία έμελλε να περάσει στην ιστορία χάρη στο ομώνυμο ποίημά του που έγραψε το 1810. Ομως η Μαραγκού δεν εστιάζει στο παραπάνω ειδύλλιο - ακόμα κι ο Μπάιρον δεν κατανομάζεται, αναφέρεται απλώς ως «ο Εγγλέζος».

Πλαισιώνοντας τα ιστορικά πρόσωπα με πλάσματα της φαντασίας της κι αντλώντας υλικό από τις περιηγήσεις και τα διαβάσματά της, συντονίζει τα βήματα της ηρωίδας της με τα δικά της και ταξιδεύει τον αναγνώστη στη γειτονιά του Ψυρρή παραμονές της Επανάστασης του '21, στην Αίγινα όπου κλέφτες άρπαζαν τα γεώμηλα του Καποδίστρια, στα χρόνια του Οθωνα όταν οι Αθηναίοι απαιτούσαν σύνταγμα, στην Κωνσταντινούπολη και την Αγία Πετρούπολη με φόντο τον πόλεμο της Κριμαίας, αλλά και στην Αίγυπτο επί Β' Παγκόσμιου Πολέμου, στην Αμμόχωστο κατά την τουρκική εισβολή και στην Αθήνα όπως τη βιώνουμε σήμερα, ανύποπτοι για τις ιστορίες που κρύβονται στα σοκάκια του ιστορικού της κέντρου και στα ερειπωμένα του σπίτια.

ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ

* ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΗ στον ποιητή Τάκη Βαρβιτσιώτη, που πρόσφατα έφυγε από τη ζωή, είναι η εκδήλωση που οργανώνεται αύριο (7μ.μ.), στη Θεσσαλονίκη, στο βιβλιοπωλείο «Μαλλιάρης Παιδεία-Πολυχώρος Ανατόλια» (Δ. Γούναρη 39).

* ΜΕ ΤΟΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ και πανεπιστημιακό Νίκο Κοτζιά συζητά ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Γεώργιος Μαλούχος, την Τρίτη, στις 7 μ.μ. στο Ιδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη (Βασ. Σοφίας 9).

* ΑΝΟΙΧΤΗ συζήτηση με τον Μίμη Ανδρουλάκη, με αφορμή το νέο του βιβλίο «Η έβδομη αίσθηση troika Μοίρα» (Καστανιώτης), την Τρίτη (7 μ.μ.) στο βιβλιοπωλείο «Ευριπίδης στη Στοά» (Ανδρέα Παπανδρέου 11, Χαλάνδρι).

* «Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ της Ιστορίας μέσα από τα graphic novels» είναι το θέμα της ομιλίας που θα δώσουν οι Zeina Abirached, δημιουργός graphic novels και Ηλίας Κανέλλης, κριτικός κινηματογράφου, την Τετάρτη (7 μ.μ.), στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση (Λεωφ. Συγγρού 197).

* Η ΝΕΑ ποιητική συλλογή του Κωνσταντίνου Μπούρα «Ελευθερίας Ανατολή» («Μεταίχμιο»), παρουσιάζεται την Τρίτη, στις 8:30 μ.μ., στο βιβλιοπωλείο «Ianos» (Σταδίου 24).

Θα μιλήσουν ο συγγραφέας Στρατής Χαβιαράς, ο ποιητής Θάνος Φωσκαρίνης και ο δημοσιογράφος Χρήστος Παρίδης. Ποιήματα από το βιβλίο θα ερμηνεύσει η Αλεξάνδρα Λαδικού.

Την εκδήλωση θα πλαισιώνει μουσικά, με φωνή και κιθάρα, η Παρασκευή Αράπη.

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΗΛΙΑΣ ΤΑΜΠΑΚΕΑΣ

«etc»

(εκδ. «Ελευθεροτυπία»)

Επιλογή γελοιογραφιών του μόνιμου συνεργάτη του «9», που άφησε πίσω του την αρχιτεκτονική για ν' αφοσιωθεί στο σκίτσο, τα κόμικς, τις εικονογραφήσεις. Με ομολογημένες επιρροές από σχεδιαστές όπως οι Robert Crumb και Andrea Pazzienza, και με κάμποσες εκθέσεις στο ενεργητικό του σε Ελλάδα, Αμερική και Ευρώπη, ο γνωστός «ΚαιΛοιπαΛόγος» «παγώνει» στις εικόνες του τους παραλογισμούς της καθημερινής μας ζωής, και με το αστείρευτο κέφι του καταφέρνει να τους ακυρώνει. Προλογίζει ο Αρης Μαλανδράκης.

ΑΡΤΟΥΡΟ ΣΑΝΓΚΑΛΛΙ

«Η εκδίκηση του Πυθαγόρα»

(μετ. Γ. Καλαμαντής, εκδ. «Πατάκη»)

Ξεχωριστή μορφή στην ιστορία της αρχαίας Ελλάδας, λαμπρός μαθηματικός και μυστικιστής, ο Πυθαγόρας ο Σάμιος δεν μας κληροδότησε κανένα γραπτό κείμενο. Κι αν όμως είχε αφήσει ένα χειρόγραφο τόσο καλά κρυμμένο ώστε να μην εντοπιστεί ποτέ; Ποιο θα μπορούσε να είναι το περιεχόμενό του; Με αφετηρία τα παραπάνω υποθετικά ερωτήματα κι αρδεύοντας υλικό τόσο από αρχαίες δοξασίες όσο και από σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα, ο Σανγκάλι, δρ μαθηματικών και αρθρογράφος του «New Scientist», υπογράφει ένα μαθηματικό θρίλερ που εκτυλίσσεται από την ακαδημαϊκή Οξφόρδη ώς τα προάστια του Σικάγου και την ιστορική Ρώμη, γραμμένο έτσι ώστε να μπορεί να προσελκύσει από μαθητές γυμνασίου μέχρι κατόχους διδακτορικών.

ΘΕΜΑΤΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

(τ. 45):

Αφιέρωμα στον Λ. Τολστόι

επιμ. Ολγα Αλεξανδροπούλου

Πάνω από διακόσιες σελίδες αφιερωμένες στον ρώσο κλασικό, με αποσπάσματα από έργα του («Πόλεμος και Ειρήνη», «Αννα Καρένινα», «Ανάσταση»), παλαιότερες και σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις στο λογοτεχνικό του σύμπαν (των Γκεόργκ Λούκατς, Νικολάι Μπαχτίν, Μήτσου Αλεξανδρόπουλου, καθώς και των Σάββα Μιχαήλ, Σόνιας Ιλίνσκαγια, Χρ. Αλεξίου, Α, Διάλλα, Ε. Μαρωνίτη κ.ά.), και με εκτενή κείμενα σύγχρονων ρώσων ειδικών, όπως του Βλαδίμηρου Τολστόι, δισέγγονου του συγγραφέα και διευθυντή του μουσείου της Γιάσναγια Πολιάνα. Το αφιέρωμα συνοδεύεται από σπάνιο φωτογραφικό υλικό, αποτυπώνοντας ταυτόχρονα και την πληθωρική παρουσία του Τολστόι στις εικαστικές τέχνες της εποχής του.

ΕΦΗ ΓΑΖΗ

«Πατρίς - Θρησκεία - Οικογένεια»

(εκδ. «Πόλις»)

Πώς διαμορφώθηκε το πιο διαδεδομένο ίσως «σλόγκαν» της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας; Επίκουρος καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, η ιστορικός Εφη Γαζή εντοπίζει τις ρίζες του στην περίοδο 1880-1930, και μέσα από τη μελέτη εφημερίδων, πολιτικών κειμένων, θρησκευτικών φυλλαδίων, σχολικών εγχειριδίων και λαϊκών εντύπων, αναδεικνύει τη δράση των παρα-εκκλησιαστικών οργανώσεων και μια σειρά από ιδεολογικοπολιτικές συγκρούσεις με φόντο το γλωσσικό ζήτημα (βλ. εκτενή παρουσίαση στο «Επτά» της 23/1/11).

ΕΛΠΙΔΑ Σ.

«Τα φύλα χωρίς φύλλα»

(εκδ. «Τόπος»)

Νεαρή ψυχολόγος με σπουδές στο Ρέθυμνο και τη Σορβόνη και με δυόμισι ετών θητεία ως πόρνη πολυτελείας, καταθέτει ανωνύμως όσα έμαθε στην πράξη για τις σχέσεις των δύο φύλων, αποφεύγοντας να σταθεί σε γαργαλιστικές λεπτομέρειες από την επαγγελματική της εμπειρία. «Μια εταίρα», ισχυρίζεται, «γνωρίζει τους άνδρες όπως πραγματικά είναι, όχι όπως θέλουν να παρουσιάζονται ή όπως φαίνονται στον παραμορφωτικό καθρέφτη της ερωτικής ανεμοζάλης. Και, επίσης, μπορεί να μελετήσει ψύχραιμα τις δικές της αντιδράσεις, αφού δεν δεσμεύεται από συμβατικότητες, ούτε έχει λόγο να επινοεί δικαιολογίες, από εκείνες που σκαρφιζόμαστε για να περισώσουμε την ιδέα που έχουμε για τον εαυτό μας».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Ατζέντα
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Παγκόσμια Ημέρα κατά του Ρατσισμού
Ράπισμα στον ρατσισμό
Μέμφις:στα μουσεία του μπλουζ
Το μοτέλ που έγραψε ιστορία
Ρατσισμός στο Hollywood
Επέτειος 25ης Μαρτίου
Οταν σφύριζαν κλέφτικα...
Των Ελλήνων οι κοινότητες
Ο αστικός πολιτισμός των Οθωμανών
Επιστολή Αφύπνισης
Απελευθέρωση στη σκηνή
Αρχαιολογία
Τσουνάμι στους πολιτισμούς
Παγκόσμια ημέρα ποίησης
Πολλοί γράφουν λίγοι διαβάζουν
Κινηματογράφος
Δαμάζοντας τα (Ελληνικά) κύματα
Μουσική
Η δεύτερη εκδίκηση της γυφτιάς
Εικαστικά
Πιστός στην πρόκληση
Κελεμπία και πρωτοπορία
Ελληνικό Κέντρο Θεάτρου και Χορού
Το ΕΚΕΘΕΧ πέθανε «Ζήτω» το ΕΚΕΘΕΧ
Άλλες ειδήσεις
Ο σεϊχης είναι ποιητής