Έντυπη Έκδοση

Ψυχογράφημα στα έγκατα των συνειδήσεων

Τι είναι ο τρομοκράτης αν όχι ένας φαντασιοκόπος που σκιαμαχεί με στοιχειά του παρελθόντος, πώς μπορεί να αναβαθμιστεί η παιδεία όταν εμμένει στη στείρα απομνημόνευση, πώς να προκόψει ένας λαός όταν φθονεί, δυσπιστεί και μνησικακεί από διαρκή ανασφάλεια, πώς να πείσει η Εκκλησία όταν προτιμά μέσω απονεκρωμένων συμβόλων να καθηλώνει τις συνειδήσεις με φοβικά σύνδρομα και ενοχικό σκοταδισμό, αντί να τις αναπτερώνει με ειρηνικό καταυγασμό ανακαινισμένο στην εσωτερική ελευθερία και την ανέσπερη ελπίδα, ώστε να ζεσταίνει με την αγάπη τον άγνωστο συνάνθρωπο, πώς να μην εκπέσει σε γραφικότητα η παράδοση όταν, αντί να εμφυσεί πνοή ζώσα και να εμπνέει διαρκή προσπάθεια, νεκρανασταίνεται σαν φάντασμα βαθείας καταψύξεως παγώνοντας το αίμα;

Οταν ωστόσο στον καθρέφτη αντί του εαυτού σου βλέπεις το παραμορφωμένο είδωλό σου, ο διχασμός είναι επί θύραις...

Αυτόν το διχασμό, το μηχανισμό δηλαδή της εσωτερικής μας διασπάσεως με απώλεια της ενότητος του εαυτού μας, αποξένωση από τον πραγματικό κόσμο και περιχαράκωση στις ψευδαισθήσεις, περιγράφει αγωνιωδώς ο συγγραφέας στο «Ο "άλλος" του καθρέφτη». Πρόκειται για ψυχογράφημα στα έγκατα των συνειδήσεων με κατάδυση σε μεγάλο βάθος και ανακάλυψη του βαθύαλου ναυαγίου μας, η περιγραφή του οποίου καλείται με ψυχιατρική ορολογία ατομική και εθνική σχιζοπροσωπία.

Θα έλεγα ότι στο βιβλίο του αυτό ο Στέλιος Ράμφος δεν γράφει, ψυχαναλύει και σχεδόν σκηνοθετεί ένα ψυχολογικό θρίλερ γυρισμένο σε slow motion, καθώς διαβάζοντάς το κανείς ζωντανεύει μέσα του μορφές αναδυόμενες από βάθη αιώνων με κλειδωμένες συνειδήσεις, σπασμωδικές κινήσεις, πληγωμένους εγωισμούς και ασυνάρτητα τραυλίσματα νηπίων, που, εκτός τόπου και χρόνου, μετεωρίζονται διαρκώς εις τρόπον ώστε να πατούν στη γη, αλλά να περπατούν μπουσουλώντας χωρίς τη βαρύτητα, σαν τους αστροναύτες στο διάστημα, να έχουν κατακτήσει το μηχανισμό της γλώσσας, αλλά να υποδύονται τους ήρωες βωβού κινηματογράφου, να είναι ενήλικες στα χρόνια αλλά νήπιοι στα συναισθήματά τους, να διχάζονται δηλαδή ανάμεσα στην πραγματικότητα της ελλειμματικής τους συνειδήσεως και στην εικόνα ενός ειδώλου που κατοπτρίζεται στον παραμορφωτικό καθρέφτη τους.

Το βιβλίο παρουσιάζει μια εκλεκτική συγγένεια με τη σχεδόν ομότιτλη ταινία του Ινγκμαρ Μπέργκμαν «Μέσα από τον σπασμένο καθρέφτη», την οποία ο Σουηδός σκηνοθέτης γύρισε το 1961. Τα φιλοσοφικά πλάνα του Μπέργκμαν συναντούν την επί ιστορικής σκηνής φιλοσοφία του Ράμφου σε μια αριστουργηματική συμπόρευση του πνεύματος που, ενώ η αφόρμηση διαφέρει -ο αποξενωμένος άνθρωπος μιας εγωπαθούς έγκλειστης συνειδήσεως για τον πρώτο, ο εξαρτημένος από το παρελθόν και ιδεοληπτικά νοσταλγός του για τον δεύτερο-, το αποτέλεσμα είναι εξίσου εξαιρετικό, καθώς αναδεικνύεται το ράγισμα της συνειδήσεως του ατόμου («ράγισε μέσα μου η πραγματικότητα» αναφωνεί η ψυχοπαθής με θρησκευτικές παραισθήσεις Κάριν μέσα στο αναποδογυρισμένο πλοίο στο εντός κι εκτός της ναυάγιο, με συνείδηση ωστόσο της καταστάσεώς της, αλλά και «πρέπει να διαλέξω ποια ζωή θα ζήσω» παραδέχεται λίγο πριν από τον εγκλεισμό της σε ψυχιατρική κλινική).

Οσο η μνήμη γραπώνεται μόνο από το παρελθόν και η έλλογη κρίση υποχωρεί, το αποτέλεσμα είναι να ματαιώνεται ο πραγματικός ιστορικός χρόνος και το άτομο να ζει δύο ζωές: βιολογικά τη ζωή του ρολογιού και πνευματικά τη ζωή του πεθαμένου. Αλλεργικός στο χρόνο τού τώρα, δεν δημιουργεί, απλώς επιβιώνει. Αρκεί ωστόσο ο χτύπος της καρδιάς χωρίς το χτυποκάρδι της; Ο συγγραφέας ασφαλώς δεν αρκείται στη διάγνωση. Η θεραπεία που προτείνει περνάει μέσα από τη συμφιλίωση με τον εαυτό μας, την ανάκτηση της εμπιστοσύνης και την αυτογνωσία που θα οδηγήσει στην αγάπη, πρώτα του εαυτού μας και εν συνεχεία του συνανθρώπου μας.

«Η αγάπη είναι σαν τη χάρη που δίνεται στον μελλοθάνατο» αναφωνεί λυτρωτικά ο πατέρας Ντέιβιντ στην ταινία του Μπέργκμαν, καθώς μέσω αυτής θα ξεπεράσει το υπαρξιακό του κενό. Θα συμφωνούσε απολύτως ο Ράμφος με τη διασάφηση ότι αυτή η αγάπη δεν είναι πρωτίστως συναίσθημα αλλά ένας τρόπος ζωής, μια αρχή που ισοδυναμεί με περιχωρητική ευθυνοφιλία του συνανθρώπου δίκην σταυρικής θυσίας, αλλά και το μυστικό εκείνο που μας μεταμορφώνει γυρνώντας σε αίσια έκβαση ακόμη και τις πιο αρνητικές καταστάσεις της ζωής.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Βιβλίο
Σχετικά θέματα: Βιβλίο
Η εθνική και ατομική μας σχιζοφρένεια
Πενήντα χρόνια... χαστούκι
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Αρχαιολογικοί χώροι
Ηθελαν ν' ανοίξουν λεωφόρο στη Δήλο
Κινηματογράφος
«Ως γυναίκα εξακολουθώ να είμαι σεμνότυφη»
Αρχιτεκτονική
Γερό λίφτινγκ στο Φετιχιέ τζαμί
Ρεπορτάζ
Αποκαΐδια έγινε το αρχείο της ΕΔΑ
Θέατρο
Μεγάλο ντεμπούτο στη «Μικρά Αγγλία»
Εικαστικά
Από τη δικτατορία στα Μνημόνια
Πολιτιστικές εκδηλώσεις
Καλλιτεχνικό πανηγύρι
Βιβλίο
Ψυχογράφημα στα έγκατα των συνειδήσεων
Η εθνική και ατομική μας σχιζοφρένεια
Πενήντα χρόνια... χαστούκι
Λογοτεχνία
Μεταμορφωτής συνείδησης
Άλλες ειδήσεις
Υπό τους ήχους οργάνων