Έντυπη Έκδοση
Ελευθεροτυπία, Τρίτη 20 Οκτωβρίου 2009
Το σοφτ πορνό που βάφτηκε κόκκινο
Μπορεί η ανελέητη λογοκρισία ενός κράτους να βάλει το χεράκι της στη δημιουργία κινηματογραφικών μύθων; Ναι. Ισχύει στην περίπτωση του «Pink Eiga», ενός κινηματογραφικού είδους που αποθέωσε τον απενοχοποιημένο ερωτισμό και αναπτύχθηκε στην Ιαπωνία τη δεκαετία του '60.
Σκηνή από την ταινία «Secret Chronicles: She Beast Market» του Νομπόρου Τανάκα
Οι ερωτικές σκηνές ήταν αδιανόητες στην εποχή που τα σκήπτρα της χώρας είχε ο συντηρητικός πρωθυπουργός Ιζάκου Σατό. Οι σκηνοθέτες, όμως, του εν λόγω είδους -δεν υπάρχει ανάλογο του στη Δύση-ξεπέρασαν τον σκόπελο της λογοκρισίας με διάφορες ευφάνταστες τεχνικές. Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης (13-22 Νοεμβρίου) και ειδικά το τμήμα «Ημέρες Ανεξαρτησίας» πραγματοποιούν ένα αφιέρωμα στην «Pink Eiga», γνωστή και ως «Pinku Eiga» ή «Pink Films». Οπως και να 'χει, το «ροζ» είναι το σήμα κατατεθέν της.
Ηταν, όμως, πολλά περισσότερα από σοφτ πορνό. Η ερωτική φαντασίωση λειτούργησε ως πολιτική αλληγορία, σε μια εποχή που η Ευρώπη ζούσε στους ρυθμούς του Μάη του '68. Η «Pink Eiga» μετατράπηκε σε πράξη αντίστασης στο ιαπωνικό καθεστώς. Χαρακτηριστικοί εκπρόσωποί της οι: Κότζι Γουακαμάτσου, Νομπόρου Τανάκα, Μασάο Αντάτσι, Καν Μουκάι, Τατσούμι Κουμασίρο, Μαμόρου Γουατανάμπε.
Το κίνημα γεννήθηκε στους κύκλους του αντεργκράουντ, με ταινίες low budget και ερασιτέχνες ηθοποιούς, αλλά δεν άργησε να περάσει στα χέρια της βαριάς κινηματογραφικής βιομηχανίας, με υπερπαραγωγές. Οταν ξεκίνησε όμως τη δεκαετία του '60, είχε να ξεπεράσει αρκετά ταμπού. Εκτός από την έκθεση των γεννητικών οργάνων στο σινεμά, θεωρούνταν προκλητικά ακόμα και τα λυμένα μαλλιά των γυναικών.
Οι δημιουργοί έτσι σκαρφίστηκαν τρόπους για να μη λογοκριθούν, είτε κρύβοντας τις γυμνές σκηνές πίσω από ένα μαύρο κουτί ή τοποθετώντας λάμπες και κεριά για να θολώσουν την εικόνα. Σε αντίθεση με την αμερικανική κινηματογραφική πορνογραφία, που τα έβγαζε όλα φόρα παρτίδα, ο κρυπτισμός των Ιαπώνων δημιουργούσε πλάνα πρωτοποριακής αισθητικής και άνοιγε το δρόμο σε νέο κινηματογραφικό είδος. Οι σκηνοθέτες άλλωστε της «Pink Eiga» διασταυρώθηκαν και συνεργάστηκαν με γερά χαρτιά του ιαπωνικού σινεμά, όπως οι Ακίρα Κουροσάβα, Σοχέι Ιμαμούρα και Ναγκίσα Οσίμα.
Συμπαραγωγός της «Αυτοκρατορίας των αισθήσεων» του Οσίμα ήταν ο Κότζι Γουακαμάτσου, πρωτοπόρος της «Pink Eiga», με πολιτικό λόγο. Οι ταινίες του θα προβληθούν στη Θεσσαλονίκη (νωρίτερα παρουσιάζονται στο Χάρβαρντ). Ανάμεσά τους, το «Secrets behind the walls», που επιλέχθηκε το 1965 να διαγωνιστεί στο Βερολίνο, προκαλώντας την αντίδραση του σωματείου Ιαπώνων παραγωγών, αλλά και το πρόσφατο -τρίωρης και βάλε διάρκειας-«United red army» (2008), χρονικό της δράσης ομάδας Ιαπώνων τρομοκρατών. Για τις ανάγκες του, μάλιστα, ο Γουακαμάτσου ανατίναξε το σπίτι του!
Κι αν θέλουμε και ένα ανταγωνιστικό του ταίρι, αυτός είναι ο παραγωγικότατος Καν Μουκάι. Από το 1965 έως το 2004 σκηνοθέτησε 200 ταινίες και ανέλαβε την παραγωγή σε 500!. Θα προβληθεί το «Blue film woman» του (1969), μια δριμεία κριτική στη διάψευση του ιαπωνικού ονείρου.
Αλλη μια περίπτωση πολιτικού ακτιβιστή είναι ο Μασάο Αντάτσι. Πήγε στη Βηρυτό το 1975 και κατατάχθηκε στον Ιαπωνικό Κόκκινο Στρατό, υποστηρίζοντας την απελευθέρωση της Παλαιστίνης. Μια αλληγορία στην πολιτική κατάσταση της Ιαπωνίας είναι η ταινία του «Gushing Prayer» (1971).
Θα προβληθούν ακόμα το «Secret hot print town: Nightly Starfish» (1970) του Μαμόρου Γουτανάμπε, που ακολουθεί ένα συνεργείο «Pink Film» καθώς διασχίζει την Ιαπωνία, αλλά και ταινίες του Νομπόρου Τανάκα. Μπήκε στον χώρο του σινεμά κοντά σε μεγάλα ονόματα -Κουροσάβα, Σεΐτζούν Σουζούκι, Σοχέι Ιμαμούρα- ως βοηθός παραγωγής ή σκηνοθέτη.
Ο πιο πετυχημένος σε επίπεδο εισιτηρίων σκηνοθέτης της «Pink Eida», είναι ο Τατσούμι Κουμασίρο. Οι ταινίες του έσπασαν τα ταμεία στην Ιαπωνία το '60 και το '70 και κέρδισαν τον σεβασμό μεγάλων δημιουργών, όπως του Φρανσουά Τριφό. Ανάμεσά τους, το «Woods are wet» (1973), ένας διαστροφικός εφιάλτης που φέρνει στο μυαλό τον κόσμο του Μαρκήσιου ντε Σαντ.
* Η επιλογή των ταινιών έγινε από τον Λευτέρη Αδαμίδη σε συνεργασία με τον Τζάσπερ Σαρπ, συγγραφέα του «Behind the Pink Curtain», που θα βρεθεί στο φεστιβάλ για να τις παρουσιάσει.
